AB'DE ve Türkiye'de sigara sorunu bitmiyor. Önce AB kapalı yerlerde sigara içme yasağını getirdi, ardından Türkiye bunu tüm sertliğiyle uygulamaya başladı. Avrupa, "Sigara İçenler Kulübü" adı altında dernekleşme özgürlüğünden hareketle sigara yasağını deldi.

Türkiye ise gittikçe şahinleşerek ceza kovuşturmalarına başladı. Hatta bunun üzerine TBMM İnsan Hakları Komisyonu bile konuyla ilgilenmeye başladı. Avrupa baktı ki sigara yasağı tavsanıyor, bunun üzerine yeni önlemler almaya başladı. Geçtiğimiz gün AB Konseyi'nin 30 Kasım 2009 tarihinde aldığı bir tavsiye kararı ortaya çıktı. 31 sayfa olan bu karar Türkiye'nin aldığı benzeri önlemleri içeriyor. Söz konusu karar, kapalı mekanda içilen sigaranın pasif içicilere verdiği zararın büyüklüğünden hareket ediyor.

Buna göre, yılda 3 bin 300 kişi pasif içicilik sonucunda yaşamını kaybediyor ve kapalı yerlerdeki sigara dumanının en azı bile tümöre yol açıyor. Karar, AB sağlık bakanlarının önerdiği, kapalı mekanlarda sigara içenlere yüksek miktarda para cezası uygulanmasını öngörüyor.

CEZALAR ARTIYOR
Bundan sonra yasa delmeyi adet haline getirenler için cezalar daha da artıyor. Böylece cezanın ıslah edici etkisi ortaya çıkıyor. Kendi mekanında sigara içilmesine göz yuman işletme sahipleri için de işletme ruhsatının iptal edilmesi önlemler arasında yer alıyor. Kapalı kamusal mekan tanımına gelince... Bu, tavanı ve en az bir duvarı olan mekanları ifade ediyor. Bu mekanların kamusal olabilmesi için herkesin girip çıkabildiği ve topluluk tarafından kullanılan yerler olması gerekiyor.

Bu mekanın kime ait olduğu ya da kimler tarafından kullanıldığının ise bir önemi yok. Yine hiçbir mekanda ve işletmede kül tablası bulundurulmayacak. İşletmeler açık ve görünür yerlere, okunabilir büyüklükteki harflerle, tıpkı Türkiye'de olduğu gibi tabelalar asacak ve halkı yasak konusunda uyaracak. Bilindiği gibi Türkiye'de tabela asmamanın cezası 1000 lira, sigara içmenin cezasıysa 69 lira. Ayrıca bu tabelaların altında yasağa aykırı davranılması halinde başvurulacak kişi ve kurumların telefon numaraları yer alacak. AB, işletmelerin iyi niyetine de güvenmiyor. Bu nedenle sağlık bakanları yasağın uygulanmasını takip etmek için müfettişler ve denetleme kurulu oluşturuyor.

Bir başka deyişle bu işi "sigara polisleri"ne emanet ediyor. Bütün bu önlemlerin dışında kamuyu yakından ilgilendirecek büyük davaların açılması da planlanıyor. Uygulama başlar başlamaz, hemen her AB ülkesinde sigara yasağını delen kişilere karşı caydırıcılık sağlayacak nitelikte ceza kovuşturmaları öngörülüyor. Özellikle tanınmış kişilere karşı açılacak bu davaların toplumu ürkütmesi ve uyarması düşünülüyor. Yani bir tür sigara Ergenekon'u gibi... Böyle bir durumda sokaktaki insanın, "Bu kişiler bile sigara yasağından yargılanıyorsa, toplum ve kurumlar bunu yasaklamakta kararlı. O yüzden artık sigara içmeyeyim" diye düşünmesi hedefleniyor.

Tabii Türkiye'de tam tersi olabilir... Yani, "Bu adamlar dahi yargılanıyorsa ne hale geldik. Efkar bastı, bir sigara yakayım" diye düşünenlerin çıkması mümkün. İşte bu ceza kataloguyla hedefin dışına çıkıldığını söyleyen Federal Alman hükümetinin uyuşturucu sorumlusu Mechthild Dyckmans, tüm bu önlemlerin kısa bir süre popülist etki yaratacağını ve uzun vadede kalıcı bir sonuç sağlamayacağını belirtiyor.

ÖNLEMLER ELEŞTİRİLİYOR
AB parlamentosu üyeleri de bunları aşırı militan önlemler olarak görüyor. Bu konunun üye ülkelerin iç işleri olduğu, her şeyin Brüksel'den yönetiminin doğru olmadığı ve bu önlemlerin her ülkede bir aşınmaya uğrayacağı ifade ediliyor. Konunun esas can alıcı noktasına gelirsek... Bu önlemler bir tavsiye kararına dayanıyor. Bilindiği gibi AB'nin hukuk tasarruflarından yönergeler iç hukuka çevrildiği zaman bağlayıcı, yönetmelikler herkes için doğrudan bağlayıcı, tavsiye kararları ise bağlayıcı değil. Yani 30 Kasım'da alınan ve nedense ancak şimdi açıklanan bu tavsiye kararları sonuçta hukuken bağlayıcı değil! Evet, sigara içmek kötü. İnsanların özgürlükleri diğerinin özgürlüğüyle sınırlı.

Ama yılların alışkanlığına, sabahleyin sınıfa girip mendil ve tırnak denetimi yapan bir ilkokul öğretmeni edasıyla son veremezsiniz... Toplu ve kapalı yerlerde sigara içilmesine dair yasağı anlıyorum. Aslında bana göre bu yasak sigara içmeyen kişilerin var olduğu evleri de kapsamalı. Önemli olan sigara içmemeyi özendirmek. Yasak, zaten ceza yaptırımını da beraberinde getirir. Bundan fazlası da fazladır.