Kömür projelerinin tek alıcısı Çin

2020'de ABD ve AB'de rekor sayıda kömür santrali kapandı,  Türkiye’de de planlanan kömürlü termik santrallerin yarısından fazlası iptal edildi. Çin’de yeni devreye alınan kömürlü termik santral sayısındaki artış ise bu düşüşü gölgeliyor.
08.04.2021 16:33 GÜNCELLEME : 27.04.2021 14:01

2020'de ABD ve AB'de rekor sayıda kömür santrali kapandı, Türkiye'de de planlanan kömürlü termik santrallerin yarısından fazlası iptal edildi. Çin'de yeni devreye alınan kömürlü termik santral sayısındaki artış ise bu düşüşü gölgeliyor.

(GEM) tarafından yayımlanan yeni rapor; Çin'de devreye alınan kömürlü termik santral sayısındaki ani yükselişin, 2020 yılında dünyanın geri kalanında devreden çıkarılan termik santrallerle telafi edildiğini gösteriyor. Buna rağmen kömür kurulu gücünde 2015'ten bu yana ilk kez küresel ölçekte artış yaşanıyor. 2020'de toplam kurulu gücü 87,4 GW olan planlanan kömür santrallerinin yüzde 85'i Çin'de. Çin, Türkiye ve Balkanlar'daki kömür santrallerinin de yegâne yatırımcısı olmayı sürdürüyor.

Dünyadaki kömürlü termik santral planlarının yıllık değerlendirmesinin yedincisi olan Yükseliş ve Çöküş 2021: Kömürlü Termik Santrallerin Küresel Takibi raporu, 2020 yılında 37,8 GW'lık kömürlü termik santralin kapandığını gösteriyor. Termik santralleri kapatan ülkelerin başında ABD (11,3 GW) ve AB ülkeleri (10,1 GW) geliyor. Rapor aynı zamanda Trump'ın 'kömüre hücum' vaadinin gerçekleşmediğini gösteriyor. Devre dışı bırakılan kömür kurulu gücü Obama'nın ikinci döneminde 48,9 GW iken, Trump'ın görev yaptığı dönemde 52,4 GW'a yükseliyor.

Çin, 2020 yılında dünyadaki yeni kömürlü termik santrallerin (50,3 GW) yüzde 76'sını oluşturan 38,4 GW kapasiteyi devreye aldı. Çin'deki yükseliş dışında dünyada 11,9 GW güçte kömür santrali devreye alındı. Ancak devreden çıkarılan santrallerin dikkate alındığı, Çin'in hesaba katılmadığı durumda, dünyadaki kömür santrallerinin kurulu gücü 2020'de 17,2 GW düştü. Çin hariç, dünya genelindeki kömür kurulu gücü art arda üç yıldır azalıyor.

Bangladeş, Filipinler, Vietnam ve Endonezya'da planlanan 62 GW kurulu güçteki yeni termik santral projelerinin iptaline yönelik açıklamalar yapıldı. Bu durum, Çin dışında, Asya'da planlanan kömür santrallerinin çöküşüne işaret ediyor. GEM, belirtilen dört ülkede inşaat aşamasına geçmemiş, planlama safhasında bulunan 25,2 GW'lık kömür santrali projesi kaldığına işaret ediyor. Bu durum, yalnızca beş yıl önce bu dört ülkede planlama aşamasında bulunan 125,5 GW'lik santrale kıyasla, proje stoğunun yüzde 80 küçüldüğü anlamına geliyor.

Türkiye'de 26 kömürlü termik santral projesi iptal edildi

Türkiye'de de benzer bir eğilim gözlemleniyor. İzin-lisans aşamasındaki kömür kapasitesi, ulusal ölçekte sağlanan teşviklere rağmen, 2015'teki 59,2 GW seviyesinden 2020 yılına gelindiğinde 20,4 GW'a geriledi, yani yaklaşık 40 GW'lık kapasite rafa kalktı. Bu durum proje stoğunda yüzde 66 oranında bir düşüş anlamına geliyor. Sadece 2020 yılında 21, 2021'de ise beş kömürlü termik santral projesi ya iptal edildi ya da rafa kalktı. Öte yandan, kamuoyu tepkisinin artması ve yatırımcıların iştahının azalmasıyla, Türkiye'deki yetkililer kömür projelerinin finansmanı için yüzünü Çin'e döndü. Türkiye'de yeni kömür projelerinin hayata geçmesi için yegâne olanak Çinli yatırımcılar olarak görülüyor. 1,3 GW kurulu gücündeki EMBA Hunutlu termik santralinin inşaatı, Çin'den alınan 1,38 milyar dolarlık finansman sayesinde devam ediyor. Türkiye Varlık Fonu, Kahramanmaraş'ta planlanan ve 1,8 GW kurulu güçteki Afşin C kömür santrali projesine yönelik 2021'de gerçekleştireceği ihale için Çinli şirketlerin dikkatini çekmeye çalışıyor.

Küresel ölçekte, yeni devreye alınan termik santraller 2020 yılında 50,3 GW'a geriledi. Bu rakam, 2019'da devreye giren santrallere kıyasla yüzde 34 düşüş gösterdi. Bu düşüşün nedenleri arasında planlama aşamasındaki projelerin finansman zorlukları ve birçok projenin COVID-19 salgını nedeniyle ertelenmesi bulunuyor.

Hindistan'da, 2 GW'lık termik santralin devreye alınması ve 1,3 GW'lık termik santralin devre dışı bırakılması sonucu, kömür kurulu gücündeki net artış 2020'de yalnızca 0,7 GW olarak gerçekleşti.

İnşaatı başlayan santrallerin kurulu gücünde yüzde 5 oranında gerileme yaşandı. 2019'da 28,3 GW olan inşa halindeki kurulu güç, 2020'ye gelindiğinde 27,0 GW'a geriledi. Çin dışında inşaatı başlayan termik santral kurulu gücü 2020 yılına gelindiğinde, 2019'daki 21,1 GW'lık seviyesinden 5,5 GW'a geriledi. Bu durum inşaatı başlayan termik santral kurulu gücünde yüzde 74 oranında düşüş anlamına geliyor.

BİZE ULAŞIN