İnsansı robot maratonunda sınırlar aşıldı
CHEN SİJİA -- 19 Nisan 2026'da, dünyanın ilk insansı robot maratonu olan 2026 Beijing Yizhuang İnsansı Robot Yarı Maratonu'nda, Qitiandasheng takımının "Şimşek" adlı robotu 50 dakika 26 saniyelik (net süre) derecesiyle şampiyon oldu. 57 dakika 20 saniyelik erkekler yarı maraton dünya rekorunu açık farkla geride bırakarak insan-makine yarışında yeni bir tarih yazdı. Bu yarış yalnızca bir spor müsabakasının çok ötesine geçti.
Bir yıl önceki ilk yarışta, robotlar uzaktan kumanda olmadan neredeyse hareket edemiyordu. Operatörlerin tüm parkur boyunca yönlendirmesi, eşlik etmesi ve gözetmesi gerekiyordu. Sonuçta yalnızca 6 takım büyük zorluklarla yarışı tamamlayabildi ve dereceler 2,5 saatin üzerindeydi. Bir yıl sonra ise sahnedeki tablo tamamen değişti. En belirgin atılım hızda görüldü: "Şimşek", robot yarı maraton rekorunu üç katın üzerinde geliştirerek mevcut erkekler yarı maraton dünya rekorunu da geride bıraktı. Aynı zamanda yarışa katılım ölçeği 20'nin biraz üzerindeki takımdan 100'ün üzerine çıktı; ülke genelinde 10'dan fazla eyaleti kapsadı. Katılımcılar arasında Tsinghua Üniversitesi, Pekin Üniversitesive Çin Bilimleri Üniversitesi gibi üniversiteler ve araştırma kurumlarının yanı sıra Honor, Unitree Robotics ve Noetix Robotics gibi önde gelen şirketler de yer aldı. Özellikle dikkat çeken bir diğer gelişme ise Almanya, Fransa, Portekiz ve Brezilya'dan gelen 5 uluslararası takımın ilk kez yarışa katılması ve tamamının Çin üretimi robot platformlarını tercih etmesiydi.
"Robotların koşu kontrol algoritmaları, iletişim teknolojileri ve algı sistemleri kapsamlı biçimde geliştirildi. Adım frekansı ve adım uzunluğu akıllı biçimde ayarlanarak insansı özelliklerle mühendislikteki kararlılık derinlemesine birleştirildi." Beijing İnsansı Robot İnovasyon Merkezi'nden algoritma mühendisi Zhao Wen, hızdaki atılımı böyle açıkladı. Tsinghua Üniversitesi Otomasyon Bölümü araştırmacısı Zhao Mingguo ise robotların "küçük beyin" olarak adlandırılan denge ve kontrol sistemlerinde, ayrıca batarya değişimi ve menzil konularında hızlı ilerleme kaydettiğini söylüyor.
"Büyük beyin" tarafında ise otonom hareket ve dış mekân uygulamalarının giderek daha olgunlaştığını belirtti. Sendeleyerek ilerleyen ilk denemelerden yıldırım hızına ulaşan bu dönüşümün arkasında, Çin'in bedensel yapay zekâ sektöründe temel göstergelerin sistemli biçimde iyileştirilmesi yatıyor. Daha güçlü motorlar, daha gelişmiş soğutma tasarımları, daha güvenilir yerli üretim eklem sistemleri ve daha yüksek tepe torku. Bu ilerleme tek bir şirketin değil, tüm endüstri zincirinin ortak çabasının sonucu.
Tüm zincirini harekete geçirmek
İnsansı robotlar neden maraton koşar? "Araştırmayı yarışla teşvik etmek, üretimi yarışla hızlandırmak ve uygulamayı yarışla yaygınlaştırmak, bu organizasyonun temel yönelimi ve değer hedefidir." Beijing Ekonomik ve Teknolojik Kalkınma Bölgesi yönetimi başkan yardımcısı Liang Liang, amacın özünü bu sözlerle ifade etti. Organizasyon komitesine göre parkur oldukça karmaşık. Yaklaşık 90 derecelik keskin virajlar ve toplamda 100 metrelik tırmanış içeriyor; bu da robotların gerçek ve zorlu koşullarda algılama ve karar verme yeteneklerini kapsamlı biçimde test ediyor. Bir diğer kritik sınav ise aşırı koşullarda batarya değişimi. Yarış boyunca robotların batarya değiştirme sayısı belirgin şekilde azalırken, Yıldırım ve Şimşek takımı yalnızca bir kez değişim yaparak finişe ulaştı. Üstelik bu işlem 10 saniyenin altına indirildi, adeta bir yarış aracının lastik değişimi kadar hızlıydı ve siste- min yeniden başlatılmasına gerek kalmadı.
"Yarışla üretimi teşvik etme" yaklaşımı gerçekten de somut bir sanayi itici gücü yarattı. Parkurun dışında robotlar "lojistik görevlisi"ne dönüşerek koşuculara su ve havlu da- ğıttı. Galaxea AI şirketi pazarlama direktörü Zhang Yujia'ya göre, bu tür yarış hizmetleri bedensel yapay zekâ teknolojisinin algılama ve karar verme yetenekleri için daha yüksek standartlar getiriyor. Şirket şu anda taşıma, mobilite, kavrama-yerleştirme ve paketleme gibi alanlarda binlerce siparişi hayata geçirmiş durumda. 2026'da ise on bin adetlik seri üretime geçmeyi planlıyor. Yarış platformunun yarattığı taşma etkisi, sanayi zincirinin altyapısını da güçlendirmeye devam ediyor. Beijing Yizhuang'da bulunan Beijing İnsansı Robot İnovasyon Merkezi'nin pilot doğrulama platformu Ocak 2026'da faaliyete geçti. 9700 metrekarelik, altı katlı bu tesis; akıllı depolama alanları, test hizmet bölümleri ve üretim demonstrasyon hatlarını içeriyor, ortalama bir saat içinde bir robotun tüm montajını tamamlayabiliyor ve 500 setlik prototip üretim ile test ekipmanına sahip. Şu anda üretim kapasitesi artış sürecinde olan merkezde, yıllık robot üretim kapasitesinin 5000 adede ulaşması bekleniyor.
Sanayi kümelenmesi etkisi giderek daha belirgin hâle geliyor. Beijing Yizhuang, Galaxea AI, Intercloud ve Direct Drive Technology gibi 300'ün üzerinde bedensel yapay zekâ ekosistemi şirketini bir araya getirmiş durumda. "Bedensel yapay zekâ için on maddelik destek paketi"ni hayata geçirerek ülkenin ilk tam yığın geliştirici topluluğu olan "Gelecek Makine Alanı"nı kurdu ve Beijing- Tianjin- Hebei bölgesindeki ilk bedensel yapay zekâ süper fabrikasının inşasını hızlandırıyor. Böylece çekirdek bileşenlerden komple makine üretimine, sistem entegrasyonundan uygulama çözümlerine kadar uzanan eksiksiz bir sanayi zinciri şekilleniyor.
2025 itibarıyla Çin'de insansı robot üreten firma sayısı 140'ı aştı, sevkiyat hacmi 14.400 adede ulaştı ve küresel pazarın %84,7'si bu alanda Çin'in payına düşüyor. Sanayi ve Bil- gi Teknolojileri Bakan Yardımcısı Zhang Yunming, insansı robot teknolojileri ve ürünlerinin daha da ileri taşınacağını, bu alandaki gelişimin "sahnede hareket eden" ve "yarışta koşan" aşamadan çıkarak hızla "fabrikalarda çalışan" ve "evler de kullanılan" bir düzeye geçeceğini ifade etti.
Uzun vadeli sürdürülebilir ilerleyiş
"Şimşek"in şampiyon olduğu gün, Çin'in insansı robot endüstrisi yeni bir başlangıç noktasına ulaştı; ancak sektör içi değerlendirmeler temkinli kalmayı sürdürüyor. Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı Bilgi ve İletişim Ekonomisi Uzman Komitesi üyesi Pan Helin'e göre, mevcut durumda bedensel yapay zekânın uygulama ekosisteminde hâlâ ek sikler bulunuyor. Birçok sistemin genel kullanım ve uyum- luluk açısından yetersiz kaldığını ve açık, gerçek dünya senaryolarında akıcı biçimde çalışmaktan henüz uzak olduğunu belirtti. Tam da bu nedenle yarışların sürekliliği önem taşıyor: gerçek ortamlarda sorunları görünür kılmak ve aşırı koşullar altında teknolojik yeniliği zorunlu hâle getirmek.
Uluslararası sektörden gelen görüşler de dikkat çekici. Almanya "Kurtarma Planı" ekibinin baş stratejisti Julio Rogelio Guadalama Olvera, robotların uzun mesafe koşu yarışlarının birçok şirketi daha gelişmiş sürücüler ve kontrol sistemleri geliştirmeye yönelttiğini; bunun da nihayetinde endüstriyel denetim, acil durum kurtarma ve bakım-hizmet gibi pek çok farklı alana katkı sağlayacağını ifade etti.
"Çin üretimi gövde, küresel zihin" eğilimi artık belirginleşti. Yarışa katılan 5 uluslararası takımın tamamı Çin menşeli robot platformlarını kullanıp algoritma ve işlevler üzerinde ikinci aşama geliştirme yaptı. 2026 yılı, 15. Beş Yıllık Plan döneminin başlangıcı olmasının yanı sıra, insansı robotların sahaya uygulanmasının hızlandığı ve seri üretime geçişin kritik aşamaya ulaştığı bir yıl olarak öne çıkıyor. Ulusal düzeyde de güçlü bir politika desteği söz konusu: 2025 hükümet çalışma raporunda "bedensel yapay zekâ" ilk kez geleceğin stratejik sektörleri arasına alındı; 15. Beş Yıllık Plan, bu alanın yeni bir ekonomik büyüme motoru hâline getirilmesini açıkça vurguladı. Sanayi ve Bilgi Tek- nolojileri Bakanlığı, insansı robotlar ve bedensel yapay zekâ için bir standartlaşma teknik komitesi kurarak ilk standart sistemini yayımladı. Ayrıca Ulusal Finansal Denetim ve Düzenleme İdaresi başta olmak üzere dört kurum, insansı robot sigortasını teknoloji sigortasının yüksek kaliteli gelişim çerçevesine dahil etti.
Maratonun bitiş çizgisini geçmek yalnızca bir an; oysa sanayi gelişiminin uzun koşusu hiç bitmez. "Koşabilmekten" "otonom koşabilmeye", "insanı aşmaktan" "insana hizmet etmeye" uzanan bu süreçte insansı robotlar, 21 kilometrelik parkurda şunu kanıtladı. Çin'in bedensel yapay zekâ sektörü yalnızca "takip eden" olmaktan çıkmadı, kritik alanlarda "liderlik konumuna" oturdu. Bundan sonra gereken, istikrarı koruyup ivmeyi sürdürmek; pistte elde edilen teknolojik atılımları gerçekten tüm sektörlerin ve hanelerin kullanabileceği, erişilebilir kapasitelere dönüştürmek olacak. Bu maraton, yalnızca teknik bir atılımı değil, aynı zamanda teknolojinin insani yönü ile sanayinin geleceğinin iç içe geçtiği sınırsız bir potansiyeli ortaya koyuyor.