Batı Afrika’nın ‘Mutluluk Adaları’
ÖZBEY MEN/ Her Dünya Kupası'nda olduğu gibi bu yıl 23'üncüsü düzenlenen bu futbol şölenine de damgasını vuran takımlar ve futbolcular oldu. Bu kupayı bugüne kadar üç kez kaldıran Arjantin karşısında 2-0 öne geçip, Messi'nin yeteneklerine boyun eğmek zorunda kalan Mısır, her halde en çok konuşulan ülkelerden biri olarak akıllarda yer etti. Yine Brezilya'yı deviren Norveç'in üstün performansı, taraftarlarının kürek çekme ritüeliyle birlikte hafızlara kazındı.
Dünya Kupalarına ilk kez katılan Karayip ülkesi Curaçao'yu da tekrar hatırlatalım. Bu ülkeyle ilgili detaylı bir haberi geçen hafta yapmıştık. Bu kez bir başka ülkeden, üstelik oynadığı futbolla tüm dünyayı kendisine hayran bırakan Cabo Verde'den söz edeceğiz.
Mücadele ettiği H Grubu'ndan İspanya'nın ardından, üstelik maç kaybetmeden ikinci sırada yer alarak çıkan Cabo Verde, böylece son 32 takım arasına adını yazdırdı. Turnuvanın en heyecanlı maçlarından biri olan karşılaşmada Arjantin'e uzatmaların sonunda yediği golle 3-2 kaybedip, turnuvaya veda etti. Ancak tam adı Josimar José Évora Dias olan, Vozinha lakaplı 40 yaşındaki kalecisi ve tüm takım oyuncularının üstün performansı, yıllarca tüm futbol severlerin akıllarında kalacak olsa gerek. Dünya Kupası'na damga vuran Cape Verde'yi siz okurlarımız için bir de ekonomisi ve Türkiye ile ticari ilişkileri bakımından ele almak istedik…
Cabo Verde, resmi adıyla Cabo Verde Cumhuriyeti, adını Afrika kıtasının en batısında yer alan Senegal'deki Cap-Vert (Yeşil Burun) yarımadasından alıyor. 15. yüzyılda Portekizli denizciler tarafından keşfedilen takımadalar, bu yarımadaya yakın konumları nedeniyle "Cabo Verde" olarak adlandırılıyor. Coğrafi olarak ülkenin adaları, "Mutluluk Adaları" anlamına gelen Makaronezya bölgesinin parçasını oluşturuyor. Atlas Okyanusu'nda, Afrika kıyılarının yaklaşık 500 kilometre açığında bulunan ve 10 adadan oluşan ülke, bugün Batı Afrika'nın en istikrarlı ve demokratik ülkelerinden biri olarak öne çıkıyor. Cabo Verde'nin ithalat yaptığı başlıca ülkeler Portekiz, İspanya ve Fransa. Portekiz ve Cabo Verde arasında 1998 Mart ayında yapılan anlaşma uyarınca iki ülkenin ulusal para birimi birbirine sabit kurla bağlandı. Böylece Cabo Verde Eskudosu konvertibl hale geldi ve 1999 Ocak ayından itibaren de Euro'ya bağlandı. Ülke, Haziran 2008'de resmen Dünya Ticaret Örgütü üyesi oldu.
TÜRKİYE İLE İŞ KONSEYİ VAR
İrili ufaklı tüm Afrika ülkeleriyle iş konseyi kuran Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), Cape Verde ile de 2017 yılında iş konseyini hayata geçirdi. DEİK/Türkiye-Yeşil Burun İş Konseyi Başkanı Kemal Arslan, bir ülkenin öneminin yalnızca nüfusu veya ekonomik büyüklüğüyle ölçülemeyeceğini belirterek, "Cabo Verde, Batı Afrika, Avrupa ve Amerika kıtalarının kesişim noktasında yer alan stratejik konumu, güçlü demokratik kurumları, siyasi istikrarı ve yatırım dostu yapısıyla bölgenin öne çıkan ülkelerinden biri. Aynı zamanda ECOWAS üyeliği ve Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğuyla olan güçlü bağları sayesinde Batı Afrika'ya açılan önemli bir ticaret ve yatırım kapısı niteliğinde" diyor.
Türkiye'nin Afrika Açılım Politikası kapsamında Cabo Verde ile ilişkilerinin son yıllarda daha görünür hale geldiğini vurgulayan Arslan, DEİK/Türkiye–Yeşil Burun İş Konseyi'nin kurulmasıyla birlikte özel sektörler arasındaki temasların kurumsal bir zemine taşındığını, karşılıklı iş heyetleri ziyaretleri, yatırım fırsatlarının değerlendirilmesi ve yeni iş birliklerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların hız kazandığını söylüyor. Arslan, "Bu vesileyle önemli bir hususu da vurgulamak isterim. Ülke, 2013 yılından bu yana uluslararası platformlarda ve resmi yazışmalarda kendi tercih ettiği "Cabo Verde" ismini kullanıyor. İki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine katkı sağlamak adına kamuoyunda ve iş dünyasında ülkenin resmi adının "Cabo Verde" olarak kullanılmasının daha doğru ve yerinde olacağına inanıyorum" hatırlatmasını yapıyor.
"BİRÇOK SEKTÖRDE İŞ BİRLİĞİ POTANSİYELİ YÜKSEK"
Hedeflerinin yalnızca mevcut ticaret hacmini artırmak olmadığını, Türk firmalarının Cabo Verde üzerinden Batı Afrika pazarına erişimini kolaylaştıracak uzun vadeli ortaklıklar geliştirmek olduğunu vurgulayan Arslan, bu ülkeyle özellikle enerji, altyapı, turizm, lojistik ve denizcilik alanlarında önemli bir iş birliği potansiyeli gördüklerinin altını çiziyor. Cabo Verde'nin özellikle Avrupa ve Güney Amerika arasındaki kargo taşımacılığında önemli bir ikmal merkezi olduğunu söyleyen Arslan, adaların tümünde küçük de olsa liman ve havaalanı bulunduğunu kaydediyor.
Türkiye ile Cabo Verde arasındaki ticaret hacminin henüz istenilen seviyede olmasa da gelişme potansiyelinin oldukça yüksek olduğunu ifade eden Arslan, sözlerini şöyle sürdürüyor: "2024 yılında Türkiye'nin Cabo Verde'ye ihracatı yaklaşık 7 milyon dolar olarak gerçekleşti. Buna karşılık 2025 yılının yalnızca Ocak-Ağustos döneminde ihracatımız 9,5 milyon dolara ulaşarak bir önceki yılın tamamını aştı. Bu tablo, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin ivme kazandığını ve önümüzdeki dönemde çok daha yüksek seviyelere ulaşabileceğini gösteriyor. Türkiye'nin Cabo Verde'ye ihracatında başta çeşitli mamul eşyalar, gıda ürünleri, makineler, un ve pastacılık ürünleri ile mobilyalar öne çıkıyor. Bunun yanında demir-çelik ürünleri, yapı malzemeleri ve elektrikli ekipmanlar da önemli ihracat kalemlerimiz arasında yer alıyor. Ticaretimizin önemli bir özelliği ise neredeyse tamamının Türkiye'nin ihracatından oluşmasıdır. Bu durum Türk firmalarının Cabo Verde pazarında güçlü bir tedarikçi konumunda olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde ürün çeşitliliğini artırarak bu başarıyı daha da ileriye taşımayı hedefliyoruz."
İŞ HEYETİ PROGRAMI DÜZENLENECEK
Cabo Verde'de faaliyet gösteren Türk şirketlerinin sayısının henüz sınırlı olduğunu belirten Arslan, bu firmaların daha çok ticaret, yapı malzemeleri ve müteahhitlik alanlarında faaliyet gösterdiklerini kaydediyor. Ancak asıl potansiyelin bundan sonraki dönemde ortaya çıkacağına inandıklarını dile getiren Arslan, "Cabo Verde hükümeti; liman modernizasyonu, havaalanı altyapısı, turizm yatırımları, yenilenebilir enerji, su yönetimi ve lojistik alanlarında önemli projeler yürütüyor. Özellikle rüzgâr ve güneş enerjisine yönelik yatırımlar ile kamu-özel sektör iş birliği modeliyle geliştirilen altyapı projeleri, Türk müteahhitleri, enerji firmaları ve yatırımcıları açısından önemli fırsatlar sunuyor" diye konuşuyor. İş Konseyi olarak önceliklerinin iki ülke iş dünyasını daha sık bir araya getirmek ve somut ticari sonuçlar doğuracak projeleri hayata geçirmek olduğunu vurgulayan Arslan, şöyle devam ediyor:
"Bu kapsamda karşılıklı iş heyetleri, yatırım forumları, sektörel toplantılar ve B2B görüşmeleri düzenlemeyi planlıyoruz. Bunun yanı sıra, Türk firmalarının Cabo Verde'deki yatırım fırsatlarını daha yakından tanımalarını sağlayacak çalışmalar yürütüyoruz. Özellikle yenilenebilir enerji, turizm, ulaştırma ve lojistik, liman işletmeciliği, balıkçılık, dijital ekonomi ve altyapı yatırımlarını öncelikli sektörler olarak değerlendiriyoruz. Cabo Verde ekonomisi uzun yıllardır turizm ağırlıklı bir yapıya sahip olsa da hükümet ekonomiyi çeşitlendirmek amacıyla yenilenebilir enerji, lojistik, bilgi teknolojileri ve özel ekonomik bölgelere yönelik önemli teşvikler sunuyor. Ayrıca ülkenin 2030 yılına kadar elektrik üretiminin yarısını yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedeflemesi, Türk enerji ve mühendislik firmaları için önemli fırsatlar oluşturuyor. Yakın dönemde DEİK/Türkiye-Yeşil Burun İş Konseyi olarak, Cabo Verde'ye yönelik bir iş heyeti ziyareti gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Heyet programımız kapsamında iş insanlarımızın ülkenin sunduğu yatırım ve ticaret fırsatlarını yerinde incelemelerini, kamu ve özel sektör temsilcileriyle doğrudan temas kurmalarını hedefliyoruz. Bu doğrultuda, Cabo Verde pazarıyla ilgilenen ve heyet programımızda yer almak isteyen iş insanlarımızı DEİK ve Türkiye-Yeşil Burun İş Konseyi üyeliğine davet ediyoruz. İş Konseylerimiz, üyelerimize yalnızca etkinlik ve heyet organizasyonları sunmakla kalmayıp, uluslararası iş geliştirme süreçlerinde güçlü bir iş ağı ve ticari diplomasi desteği sağlayan önemli platformlar olarak faaliyet gösteriyor. Bu çalışmalarımızı önümüzdeki dönemde de kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz."
Vize başvurusu için adres Dakar Büyükelçiliği
Türkiye'den Cabo Verde'ye doğrudan uçuş bulunmuyor. Seyahatler genellikle Lizbon, Madrid veya Casablanca üzerinden aktarmalı olarak gerçekleştiriliyor. İki ülke arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin daha da gelişebilmesi için ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Arslan, "Bu kapsamda, Türk Hava Yolları başta olmak üzere ilgili paydaşlarla temaslarımızı sürdürüyor; Cabo Verde başta olmak üzere Afrika kıtasının, Türk iş dünyası açısından daha erişilebilir hale gelmesine katkı sağlayacak alternatiflerin değerlendirilmesini önemsiyoruz. Vize konusunda ise Türk vatandaşlarının seyahat öncesinde güncel uygulamaları kontrol
Ne satabiliriz?
Hijyenik havlular ve tamponlar, tuvalet kağıdı, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya, demir veya alaşımsız çelikten çubuklar, sabun, minibüs, karayolu taşıtları aksamları, mutfak soba ve ocakları, barbekü, mangal, gaz ocakları, yıkama makinaları, bisküvi, çikolata, buzdolabı, dondurucu, meyve ve sebze suları, elektrikli su ısıtıcıları.
Doğa, zengin gastronomi ve turkuaz sular…
Cabo Verde takımadalarından dokuzunda yerleşim bulunuyor. Atlantik Okyanusu'nun ortasında kaybolmuş olan Cabo Verde adaları, volkanlar, hayal gibi plajlar ve yemyeşil bitki örtüsü ile büyüleyici manzaralar sunuyor. Kitle turizminden henüz etkilenmeyen adalar, gezginlere vahşi plajların tadını çıkarmasına olanak tanıyor. Cabo Verde kültürü, her şeyden önce müzikten oluşuyor. Mindelo'nun ünlü şarkıcısı Cesària Évora, Cabo Verde kültürünü dünyaya tanıtan sanatçılardan biri. Cabo Verde su sporları için büyüleyici bir destinasyon. Bu adalar ziyaretçilerine yelken, dalış, sörf, rüzgar sörfü ve balıkçılık gibi deneyimler sunuyor. Cabo Verde'de dağlar, şeker kamışı tarlaları ve muz ağaçları arasında yürüyüş yapabilirsiniz. Adalarda yalnızca iki mevsim yaşanıyor. Ekimden temmuz ortasına kadar süren "tempo das brisas" ya da rüzgârlar zamanı ve ağustostan eylüle kadar süren yağışlı dönem "tempo das chuvas". Deniz ve kumsal tutkunları için, adı "tuz" anlamına gelen Sal adası kristal berraklığındaki turkuaz suları, fildişi beyazı kumları ve yıl boyu süren ılıman iklimiyle öne çıkıyor. Santa Maria plajı, kumsala gelenlerin yunusları, balık sürülerini, vatozları ve şanslıların müren balıklarını görebildiği sahiliyle "Cabo Verde'nin Yedi Harikası"ndan biri sayılıyor. Plajın çevresinde ise restoranlar, alışveriş imkânları ve bolca su sporu ile tur seçeneği bulunuyor. Sahilden çok kültür peşinde olan gezginler için São Vicente adası, Afrika, Avrupa, Portekiz ve Brezilya etkilerini harmanlayan özgün dokusuyla öne çıkıyor. Kartpostallık plajlarından sofralarına kadar adaların lezzetleri, Cabo Verde'yi manzarası kadar duyularla da deneyimlenmesi gereken bir destinasyon haline getiriyor. Adaları çevreleyen Atlantik suları sayesinde deniz ürünleri de mutfağın vazgeçilmezi; kılıç balığı, lahos, istavrit, uskumru, mercan ve somon menülerde sıkça karşınıza çıkıyor. São Vicente ve Santiago limanlarına uğrayan kruvaziyer hatları, Cabo Verde'yi Senegal ve Gambiya dâhil diğer Afrika destinasyonlarına bağlayan daha geniş rotalar da sunuyor. Royal Caribbean, MSC Cruises, Costa Cruises ve Princess gibi şirketler Cabo Verde'yi kapsayan turlar düzenliyor.