HÜLYA GENÇ SERTKAYA/ Bütçe maratonu başlıyor. 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu. 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'ne göre, bütçe giderlerinin 27 trilyon 276.1 milyar lira, bütçe gelirlerinin 23 trilyon 408 milyar lira, bütçe açığının ise 3 trilyon 868.1 milyar lira olması öngörüldü. Vergi gelirlerinin 19.9 trilyon lira olmasının hedeflendiği 2027 yılında, bütçe gelirlerinin alt kalemleri şöyle belirlendi: "Gelir vergisi 5 trilyon 533 milyar lira, kurumlar vergisi 2 trilyon 223 milyar lira, özel tüketim vergisi 3 trilyon 284 milyar lira, katma değer vergisi 5 trilyon 681 milyar lira, diğer vergi gelirleri 3 trilyon 184 milyar lira, vergi dışı gelirler ise 3 trilyon 184 milyar lira."
2027 yılında bütçe açığının gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranının yüzde 3.5 gerçekleşeceği tahmin edildi. Deprem harcamaları hariç bütçe açığının GSYH'ya oranının yüzde 2.8 seviyesinde gerçekleşmesi öngörüldü.
2027 bütçesinden personel giderlerine 7 trilyon 117 milyar lira, mal ve hizmet alım giderlerine 2.18 trilyon lira, cari transferlere 10.2 trilyon lira, sermaye giderlerine 1.86 trilyon lira, sermaye transferlerine 750 milyar lira, borç verme giderlerine 613 milyar lira, yedek ödeneklere 542 milyar lira, faiz giderlerine 3 trilyon 975 milyar lira ödenek ayrıldı. 2027 yılı bütçesinde deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dirençliliğin artırılması için 769 milyar lira tutarında ödenek öngörüldü. Kentsel dönüşüm ödenekleri ise yüzde 176 artışla 276 milyar liraya yükseltildi.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027 yılı merkezi yönetim bütçesi sunumu ve bütçe bağlama törenini Cumhurbaşkanı Külliyesi'nde gerçekleştirdi. 2027 yılı bütçesinin, zorlu bölgesel ve küresel koşullar karşısında, ekonominin güvenliğini ve direncini pekiştiren, Türkiye'nin üretim gücünü ve rekabet kapasitesini dönüştüren, kazanımları kalıcı sosyal refaha taşıyan bir "dayanıklılık, refah ve dönüşüm" bütçesi olarak ifade etti. Bu hafta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz tarafından sunumunun yapılması beklenen 2027 yılı bütçesi kapsamında; 230 kamu idaresinin bütçesi bulunuyor. 2027 yılında milli gelirin 111 trilyon lira olmasını beklediklerini söyleyen Yılmaz, bütçenin düşük bir oranda da olsa, 2025'ten başlayarak faiz dışı fazla verdiğine dikkat çekerek, gelecek yıl da bu eğilimin devam etmesini öngördüklerini belirtti.
EN BÜYÜK PAY EĞİTİME VE SAĞLIĞA
2027 bütçesinden aslan payını eğitim ve sağlık aldı. Milli Eğitim Bakanlığı'na 2027 yılı bütçesinde 2 trilyon 459 milyar lira ödenek ayrıldı. Yükseköğretim kurumları bütçeleri 2027'de 872 milyar liraya çıkarıldı. Yükseköğretim de dahil edildiğinde eğitim bütçesi 2027'de 3 trilyon 747 milyar liraya yükseltildi. Böylece merkezi yönetim bütçesinden yüzde 13.7 oranı ile en büyük pay eğitime ayrıldı.
2027 bütçesinden sağlık hizmetleri için 2 trilyon 134 milyar lira kaynak ayrıldı. . Bu bütçenin 587 milyar lirası koruyucu sağlık, 1 trilyon 539 milyar lirası tedavi edici sağlık hizmetleri için tahsis edildi. Sağlık Bakanlığı ve yükseköğretim kurumları ile Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan yapılacak sağlık harcamaları da dikkate alındığında, sağlık alanına ayrılan toplam kaynak 4 trilyon 532 milyar liraya ulaştı
SOSYAL HARCAMALARIN PAYI YÜZDE 12.5
Sosyal yardım ve destekler için 2027 bütçesinde 1 trilyon 341 milyar lira kaynak ayrıldı. Bu tutar 2027 yılı bütçesinin yüzde 4.9'una denk geldi.
2027 yılı bütçesinden sosyal konut finansmanının desteklenmesi amacıyla yüzde 150 artışla 250 milyar lira kaynak ayrılması öngörüldü. Ödeme gücü olmayan vatandaşların sağlık primi giderlerini karşılamak amacıyla 186 milyar lira, 65 yaş üstü yaşlıların, bakıma ihtiyacı olan engelli vatandaşların ve yakınlarına bağlanan aylıklar kapsamında 132 milyar lira, engelli vatandaşların evde bakımına destek amacıyla 109 milyar lira, engelli vatandaşların eğitim desteği için 90 milyar lira, doğum yardımı ödemeleri için 84 milyar lira, ekonomik yoksunluk içinde olan çocukların aileleri yanında yetişmelerine imkan sağlayan sosyal ve ekonomik destek ödemeleri için 29 milyar lira, engellilerin eğitim taşıma giderleri için 19 milyar lira, koruyucu aile uygulaması kapsamında yaklaşık 4 milyar lira kaynak ayrıldı.
Yılmaz'ın açıklamalarına göre; doğalgaz ve elektrikteki devlet destekleri ile asgari ücret tutarına kadar olan tüm ücretlerin vergi dışı tutulması da dikkate alındığında sosyal harcamalara ayrılan kaynaklar toplamda 3 trilyon 406 milyar liraya ulaştı. Bu tutarın bütçeye oranı yüzde 12.5 oldu.
TARIMSAL DESTEK PROGRAMLARINA 235 MİLYAR LİRA
Stratejik sektör olarak görülen tarıma 2027 yılı bütçesinden toplam 1 trilyon 305 milyar lira kaynak tahsis edildi. Bu kapsamda tarım sektörü vergi harcamaları için 342 milyar lira, tarımsal kredi desteği için 325 milyar lira, tarım sektörü yatırım ödenekleri için 268 milyar lira, tarımsal destek programları için 235 milyar lira, tarımsal KİT'lerin finansmanı, müdahale alımları ve ihracat destekleri için 135 milyar lira kaynak ayrıldı.
Yılmaz, "Çiftçinin mazot maliyetinin yüzde 50'sini, gübre maliyetinin ise yüzde 25'ini karşılıyoruz. Tarımsal kredilerde faiz giderinin ortalama yüzde 70'i hazine tarafından karşılanıyor" ifadelerini kullandı.
REEL KESİM DESTEKLERİNE 658 MİLYAR LİRA
Reel sektör desteklerine 2027'de de devam edilecek. Reel kesim destekleri için 2027 yılı bütçesinden 658 milyar lira ödenek öngörüldü. Bu kapsamda, Sosyal Güvenlik Kurumu işveren prim desteği ödemeleri için 351 milyar lira kaynak tahsis edildi. 2027 bütçesinden, Halk Bankası esnaf kredileri sübvansiyon desteği için 92 milyar lira, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı teşvik ödemeleri için 93 milyar lira, ihracat destekleri için 65 milyar lira, diğer reel sektör destekleri için 78 milyar lira kaynak ayrıldı.
Savunma harcamalarında yüzde 229'luk artış
Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde savunma harcamalarının önemli bir kısmını oluşturan silah, mühimmat, silah sistemleri ve diğer savunma araçları alımlarına ilişkin ödeneklerde yüzde 229 artış yapıldı. Diğer savunma harcamaları ile birlikte toplam savunma harcamaları için 2 trilyon 206 milyar lira, iç güvenlik harcamaları için 1 trilyon 248 milyar lira olmak üzere savunma ve güvenlik sektörü için toplam 3 trilyon 454 milyar lira ödenek öngörüldü. Yılmaz'ın açıklamalarına göre 2002'de 248 milyon dolar olan savunma ve havacılık ihracat hacmi 2025 yılı itibarıyla 40 kat büyüyerek 10.05 milyar dolara ulaştı.
Büyükşehir ve diğer belediyeler ile il özel idarelere ayrılan toplam kaynak 2 trilyon 384 milyar liraya çıkarıldı. 2002'de bu kaynağın bütçe içerisindeki payı yüzde 4 iken, bu oran 2027'de yüzde 8.7 oldu.
Yılmaz, sulama projelerinden demiryollarına, iltisak hatlarından denizyolu yatırımlarına, petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerinden madencilik projelerine kadar pek çok alanda yatırımların kararlılıkla sürdürüleceğini dile getirdi. 2027 yılı bütçesinde yatırımlara ayrılan kaynak 2 trilyon 849 milyar liraya yükseldi. Bu tutar 2027 yılı bütçesinin yüzde 10.4'üne denk geldi.
