ÜRÜN DİRİER/ Pazarlamanın bir harcama değil, bir yatırım olduğunu söyleyen dünyanın en büyük girişimci ağı Entrepreneurs' Organization - EO Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Sanem Oktar, pazarlama alanında yetkin bir melek yatırımcı olarak, Türkiye'deki yaygın pazarlama hatalarını anlattı. Oktar ile hem pazarlama hatalarını, hem yükselişe geçen dikeyleri hem de organizasyon olarak ekosistem için neler yaptıklarını konuştuk.
-EO nedir ve EO Türkiye olarak genç girişimciler için neler yapıyorsunuz?
Entrepreneurs' Organization, 86 ülkede 19 binden fazla girişimciyi bir araya getiren dünyanın en güçlü ve etkili girişimci ağı. EO Türkiye olarak amacımız, girişimcilerin bu global bilgi ve deneyim ağına erişmesini sağlamak; onları hem kişisel hem de profesyonel olarak geliştirmek ve globalde girişimcilik ekosisteminde rekabet edebilecek seviyeye taşımak. Türkiye'de daha güçlü ve daha sürdürülebilir bir girişimcilik ekosistemi oluşmasına katkı sunmak istiyoruz. Bu kapsamda yürüttüğümüz iki somut projemiz var. İlki gençleri girişimciliğe teşvik etmek için hayata geçirdiğimiz GSEA; Global Student Entrepreneur Award. Tüm dünyada girişimci olan öğrenciler arasında yaptığımız bir yarışma, burada hem üniversiteler hem de girişimci ekosistemi ile yakın çalışıyoruz. 1988'den beri organize edilen bu yarışma öğrenim süresi boyunca işini kurmuş öğrencilere yönelik en kapsamlı yarışma. Yarışmaya lise, üniversite ve lisansüstü seviyesinde öğrenim görmüş kişiler katılabiliyor. GSEA öğrencilerin sahip oldukları girişimleri global rakipleri ile bir araya getirerek, onları erken evrede kendilerini geliştirme, medyada yer alma ve para ödülü kazanma olanağı sunuyor. Gurur ile söyleyebilirim ki son dört senedir Türkiye'den çıkan adaylarımız dünyada finale kalmayı başarıyor. Bu da Türkiye'nin sahip olduğu yüksek girişimcilik potansiyelini anlamamıza bir kez daha yardımcı oluyor. İkincisi girişimcileri geliştirmek için yaptığımız EO Accelerator Programı: Bu program şirketini kurmuş ancak büyütmek isteyen girişimcilere açık. Yıllık cirosu 10 milyon TL (250 bin dolar) civarında olan şirketler katılabiliyor. 30 ülkede şu an 88 program yürütülüyor. Katılanların yüzde 16'sı programın sonunda 40 milyon TL (1 milyon dolar) ciroya ulaşıyorlar.
-Girişimciler için en çok önemsediğiniz destek nedir? Birbirine benzeyen insanları bir araya getirmek mi mesela? Eğer en önemlisi buysa neden?
Benim en çok önemsediğim destek, girişimcilerin yalnız hissetmediği; birbirinden öğrenebildiği, güvene dayalı bir topluluğun parçası olması. Girişimcilik çoğu zaman dışarıdan heyecanlı görünse de içeride oldukça yalnız, zor ve belirsizliklerle dolu bir yolculuk. Bu nedenle sadece aynı insanları bir araya getirmek değil; deneyim paylaşımının yapılabildiği, farklı bakış açılarıyla gelişimin mümkün olduğu bir yapı çok kıymetli. EO'nun gücü tam da burada: forumlar, eğitimler, dayanışma ağı ve ortak öğrenme kültürü sayesinde girişimcinin sadece işine değil, liderliğine de yatırım yapıyor olması.
-Özellikle pazarlama alanında yetkin bir melek yatırımcı olarak sizce Türkiye'de girişimcilerin pazarlama alanında en sık yaptığı 3 hata nelerdir?
Müşterinin Ürünü Bildiğini Varsaymak: Müşterilerin ürünü sizin kadar iyi bildiğini varsaymamak gerekir, ürünü basit ve anlaşılır bir dille anlatmak öncelik olmalı. Genelde marka sahipleri ürünlerinin zaten müşteri tarafından bilindiği ön kabulüyle yola çıkıyor.
Fayda Yerine Öncelik Anlatmak: Ürünün veya hizmetin özelliklerinden ziyade müşteriye sağlayacağı faydalara odaklanılmalıdır. Çoğu pazarlama ve reklam stratejisinde ürünün özellikleri ön planla çıkarılırken, faydası geri planda bırakılır.
Tekrar ve Frekans Eksikliği: İletişimin sürekli tekrarlanması, yani "frekans" önemlidir. Bir reklamı bir kere görmenin yeterli olmadığı, mesajın tıpkı mermere damlayan su damlası gibi sürekli ve sıklıkla tekrar edilmesi gerektiği bilinmeli. Ayrıca, marka isminin veya logonun mesajda belirgin ve unutulmaz olması gerekir.
-Aynı zamanda bir melek yatırımcısınız. Bu yıl öne çıkan dikeyler sizce hangileri? Neden?
Bu yıl özellikle oyun, yapay zeka, fintech ve sağlık alanları öne çıkıyor. Oyun sektörü, Türkiye'de uzun süredir yatırımcının ilgisini çekiyor ve bu ilgi artarak devam ediyor. Good Job Games, Agave Games ve Grand Games gibi örnekler, hem mobil oyun pazarındaki büyümeyi hem de Türkiye'nin bu alandaki küresel rekabet gücünü gösteriyor. Fintech tarafında Sipay dikkat çekici bir örnek. Ayrıca girişimcilik ekosisteminin ilk yarısına dair bir değerlendirmede bulunacak olursam; teknoloji, sağlık, fintech ve yapay zeka alanlarının yenilikçi projelerle öne çıktığını söyleyebilirim. Bu alanların öne çıkmasının nedeni, hem yatırımcı ilgisini çekmeleri hem de ölçeklenebilir, teknoloji tabanlı büyüme potansiyeli sunmaları.
-Yapay zeka ile artık herkes neredeyse her şeyi yapabilir duruma geldi. Sizce bu durum girişimcilerin değerini düşürdü mü? Artık rekabet daha mı sert? Yoksa tam tersine işleri kolaylaştırdı mı?
Bence yapay zeka girişimcinin değerini düşürmedi; tam tersine çıtayı yükseltti. Artık fark yaratan şey sadece bir sonuca erişmek değil; değişimi okuyabilmek, veriyi doğru yorumlamak, stratejik düşünebilmek ve ekipleri bu dönüşüme hazırlayabilmek. Yapay zeka elbette bazı işleri hızlandırıyor, erişimi kolaylaştırıyor ve rekabeti artırıyor; ama bir taraftan da liderlik, sezgi, empati, uyum kabiliyeti ve öğrenme çevikliği gibi insan becerilerini daha da değerli hale getiriyor. Dolayısıyla rekabet daha sert, evet; ama aynı zamanda girişimciler için fırsat alanı da büyüyor. Bu yüzden değeri düşen girişimcilik değil, yüzeysel kalmak.
-Türk yatırımcılara doğru girişimi bulma ve yatırım yapma noktasında 3 tavsiye verecek olsanız ne verirdiniz?
Birincisi, girişimin çözüm aradığı problemin gerçek ve öncelikli bir ihtiyaç olup olmadığına bakın.
İkincisi, çözümün uygulanabilirliğini ve ölçeklenebilirliğini iyi değerlendirin; sadece fikir değil, sürdürülebilir iş modeli önemli. Üçüncüsü, girişimcinin kendisine ve ekibine odaklanın. Liderlik becerisi, dayanıklılık, öğrenme isteği ve motivasyon, çoğu zaman fikrin kendisi kadar belirleyici oluyor.
-Türkiye'de ileri aşama yatırımların sınırlı olmasının nedeni sadece maddi sınırlar mı yoksa başka bir kültürel sebebi de var mı sizce? Türkiye "Orta sınıf tuzağı" kavramı gibi "orta seviye yatırım" tuzağını nasıl aşıp ekosistemini güçlendirebilir?
Asıl mesele; güven ortamının zayıflığı, risk sermayesinin sınırlı olması, yatırımın yaygın ve derin bir yapıya kavuşamaması, mentorluk ve uluslararası bağlantı eksikleri ile devletin daha teşvik edici, adil ve ölçülebilir bir sistem kurma ihtiyacı. Yani burada kültürel ve yapısal bir mesele de var: risk alma iştahı, uzun vadeli bakış ve ekosisteme güven henüz yeterince güçlü değil. Türkiye'nin bu orta seviye yatırım tuzağını aşması için daha güçlü bir risk sermayesi kültürü, öngörülebilir bir yatırım ortamı, uluslararası bağlantılar, nitelikli mentorluk ve girişimcinin ölçeklenme aşamasında yalnız bırakılmadığı yapılar gerekiyor.
-2026 için EO olarak planlarınız neler? Etkinlik takviminiz netleşti mi?
2026 planlarımızda iki ana başlık öne çıkıyor. İlki, genç girişimcileri destekleyen GSEA programının devamı; EO Türkiye bu alanda Türkiye finalistlerini Avrupa ve dünya sahnesine taşımayı sürdürüyor. İkincisi ise girişimcilerin ölçeklenmesine odaklanan EO Accelerator programı. Genel çerçevede 2026 planlarımız; üye ağımızı büyütmek, daha fazla girişimciyi global EO ağıyla buluşturmak, genç girişimcileri desteklemek ve Türkiye'nin girişimcilik ekosistemini uluslararası bağlantılarla güçlendirmek üzerine kuruluyor.
-Kısaca kendi özgeçmişinizi paylaşabilir misiniz?
İletişimciyim. 10 yılı aşkın süredir EO üyesiyim ve girişimcilik ekosisteminde hem yatırımcı hem girişimci kimliğimle aktif rol alıyorum. Daha önce KAGİDER'de başkanlık görevini üstlendim; bugün de Onursal Üye olarak çalışmalarımı sürdürüyorum. Kadın girişimciliği, girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi, liderlik gelişimi ve uluslararası girişimci ağlarının büyümesi uzun yıllardır odaklandığım alanlar arasında. EO Türkiye'deki başkanlığımda da daha fazla girişimcinin global bilgi ve deneyim ağına erişmesini sağlamak; genç girişimcileri, kadın liderleri ve ölçeklenme hedefi olan girişimleri desteklemek için çalışmalar yürütüyorum.
