ÖZBEY MEN/ Sürdürülebilirlik tüm dünyada hem üretimin hem de tüketimin yeni mottosu. Firmalar üretim modellerini oluştururken çevreye ve doğal kaynaklara mümkün olduğunca daha az "dokunmayı" önceliklendirirken, tüketiciler de "hızlı tüketim" yerine sağlıklı, doğal ve daha fonksiyonel ürünleri tercih etmeye başladı. Bu anlayışın en önemli parçalarından biri de geri dönüşüm. Özellikle pandemi sonrası hızla büyüyen bu bilinçlenme hazır giyim sektörüne de damgasını vurmuş durumda. Bu akım her ne kadar pandemi sonrası ivme kazansa da kimilerinin kafasında çok daha önceden oluşmuş. nivo Kurucu Ortağı ve CEO'su Arnas Akbaş'tan söz ediyoruz. Kabataş Erkek Lisesi'nin ardından İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünü bitirmiş. Yani sağlam bir eğitimi var. nivo'yu da daha öğrencilik yıllarında kafasında olgunlaştırdığını söylüyor. "Döngüsel moda" olarak tanımladığı yeni bir iş modeliyle dikkatleri çeken girişimci, önümüzdeki yıllarda adından daha fazla söz ettireceğe benziyor. Arnas Akbaş ile nivo'nun kuruluş sürecini ve hedeflerini konuştuk…
İş hayatına nasıl başladınız?
İş hayatına 2013 yılında, profesyonel olarak başladım. Yıllar içinde biriktirdiğim tecrübeler beni yeni bir eşiğe taşıdı ve 2021 yılı, kariyerime 'girişimci' kimliğinin eklendiği bir dönüm noktası oldu. O günden bu yana, işin mutfağından gelmenin verdiği deneyimle nivo'nun başarı hikayesini yazmaya devam ediyoruz.
Bu işe nasıl girdiniz? Bu fikir nasıl doğdu?
Fikrin temeli, moda endüstrisinde profesyonel olarak görev aldığım yıllarda atıldı. O dönemde kişisel bir 'verimlilik obsesyonu' olan biri olarak, endüstrinin yarattığı devasa atık sorunu üzerine düşünmeye başladım. Pandemi süreci bu fikirleri somut bir iş modeline dönüştürmek için bize bir alan yarattı; bu modeli kurgularken duyduğumuz çözüm inancı da bizi nivo'yu kurma sürecine götürdü. Markamızın adını, felsefemizi en net ve yalın haliyle yansıtması için seçtik. Kelime anlamı olarak 'yeniyi' ve 'yenilenmiş olanı' temsil eden nivo; karmaşadan uzak, kısa ve vurucu formuyla döngüsel modaya bakış açımızı özetliyor.
Döngüsel moda nedir? Bu pazar dünyada büyüyor mu? Bu işin geleceği nasıl?
Döngüsel moda; ürünlerin tek kullanımlık bir tüketim nesnesi olarak değil, mümkün olduğunca uzun süre sistem içinde tutulduğu bir modeldir. Ürünler toplanır, yenilenir, temizlenir, onarılır, gerekirse ileri dönüşüme tabi tutulur; bir başka deyişle "işlenir" ve yeni kullanıcısıyla buluşur. Amaç atığı en baştan azaltmak ve ürün yaşam döngüsünü uzatmaktır. Bu model Avrupa ve Kuzey Amerika'da ikinci el, kiralama ve yenileme odaklı platformlarla hızla yayılıyor. Küresel ölçekte döngüsel ekonomi pazarı milyarlarca dolarlık bir hacme ulaşmış durumda ve her yıl çift haneli büyüme gösteriyor. Artan maliyetler, sürdürülebilirlik regülasyonları ve tüketici davranışlarındaki değişimle birlikte, döngüsel modanın gelecekte "alternatif" değil, ana akım bir model olacağını görüyoruz.
nivo'nun cirosu, çalışan sayısı, üretim kapasitesi ne kadar?
nivo bir aile şirketi değil. 2021 yılında üniversite yıllarından arkadaşım Ali Cem Yücebağ ile birlikte kurduğumuz teknoloji odaklı yeni nesil bir girişim. Zaman içerisinde dahil olan yatırımcılarıyla birlikte hem sosyal/çevresel değeri hem de finansal değerlemesi hızlı bir şekilde yükselen nivo, alışılagelen girişimlerden farklı olarak salt teknoloji geliştirmeyip vizyonu doğrultusunda elini de kirletmekten çekinmeyen, bir yanı geleneksel bir yapı…Halihazırda 250 çalışanımız, 15 mağazamız ve 40'a yakın partner marka ile her ay ortalama 150 bin adet ürünü ekonomiye kazandırıyoruz.
Ürün gamınızda ne tür ürünler var?
nivo'da ağırlıklı olarak günlük giyim ürünleri yer alıyor. Kadın, erkek ve çocuk kategorilerinde; dış giyim, üst giyim, alt giyim ve ayakkabı gibi geniş bir ürün gamı sunuyoruz. Bu kategoriler ek olarak bebek araç gereci gibi komşu kategorilerde de büyüyen bir altyapımız var. Tüm ürünler yenileme süreçlerinden geçirilmiş, kalite kontrolü yapılmış ve yeniden kullanıma hazır ürünlerden oluşuyor.
Ürün çeşitliliğini artırmayı düşünüyor musunuz? Bu konuda yeni projeleriniz var mı?
Elbette! Kurduğumuz sistemsel altyapılar da operasyonel kaslar da çok farklı kategorileri de kapsama alabileceğimiz şekilde oluşturuldu. Dolaysıyla doğru zaman geldiğinde dilediğimiz kategorilere doğru hızlı bir genişleme bizim içim çok olası. Nitekim bu doğrultuda farklı kategorilerden partnerlerle de çeşitli hazırlıklarımız var.
Markalarla nasıl bir iş birliğiniz var? Sistem nasıl işliyor? Markalardan size talep nasıl?
nivo, markalarla uzun vadeli ve sistemsel iş birlikleri kuruyor. Markaların stoklarında kalan, defolu, iade edilmiş ya da başka bir sebeple değerlendirilmek istenen ürünleri nivo sistemine dahil ediliyor. Bu ürünler Gebze'deki nivo Yenileme Merkezi'nde yenileniyor ve yeni kullanıcılarıyla buluşturuluyor. Markalar için bu iş birliği; ürün yaşam döngüsünü uzatmak, atık stoktan değer yaratmak ve döngüsel ekonomi hedeflerine somut katkı sağlamak anlamına geliyor. İş birliği talepleri hem doğrudan markalardan geliyor hem de biz aktif olarak potansiyel partnerlerle görüşmeler yürütüyoruz.
Ne tür ürünler alıyorsunuz? Kriterleriniz neler? Hedef kitlenizi kimler oluşturuyor?
Ürün seçiminde temel kriterimiz; yenilenebilirlik ve tekrar kullanıma uygunluk. Fiziksel durumu yenileme süreçleriyle iyileştirilebilecek, kalite standartlarımızı karşılayan ürünleri sisteme alıyoruz. Bu ürünlere olan talep oldukça yüksek. Hedef kitlemiz hem ekonomik avantaj arayan hem de çevresel etkinin farkında olan tüm kullanıcılar. Akıllı alışveriş yapmak isteyen, kaliteye önem veren ve döngüsel modele açık geniş bir kullanıcı kitlesine hitap ediyoruz.
Ürünleri nerede yeniliyorsunuz? Hangi işlemlerden geçiriyorsunuz?
Tüm ürünler Gebze'de bulunan nivo Yenileme Merkezi'nde yenileniyor. Burada ürünler çok aşamalı bir süreçten geçiyor: Kalite kontrol, terzi işlemleri, lostra, ütü, kuru temizleme ve gerektiğinde ileri dönüşüm uygulamaları yapılıyor. Amaç, ürünleri mümkün olan en iyi kondisyonuna getirerek yeniden kullanıma kazandırmak.
Mağaza konseptinizden söz eder misiniz?
nivo mağazaları, klasik bir perakende alanından çok; döngüsel moda deneyim alanları olarak kurgulanıyor. Kullanıcılar mağazalarda hem ekonomik hem de ekolojik faydayı aynı anda hissedebiliyor. Yenileme süreçlerinden geçmiş ürünler, sıfıra en yakın kondisyonlarıyla sergileniyor. İş birliği yaptığımız markaların ürünleri, bu bütünsel deneyimin bir parçası olarak şeffaf ve erişilebilir şekilde konumlandırılıyor. Bugün Türkiye'de 5 farklı şehirde toplam 15 mağazamız bulunuyor. Yeni mağaza açarken; erişilebilirlik, kullanıcı yoğunluğu ve döngüsel modele uygunluk gibi kriterleri önceliklendiriyoruz. Tüm mağazalar kendimize ait. Ancak bu bir kural değil, farklı alternatif modeller üzerine çalışıyoruz.
Yurtdışında mağaza açma planınız var mı? Hedefinizde hangi ülkeler var?
Globalleşme, nivo'nun doğuştan sahip olduğu vizyonun doğal bir parçası. Yurtdışı pazarları ve mağaza planlarımız ajandamızın üst sıralarında yer alıyor. Ancak nivo olarak bizim için 'hızlı' olmaktan ziyade, operasyonel mükemmelliği ve sürdürülebilirlik standartlarımızı koruyarak 'doğru' adımı atmak çok daha kritik. Şu an potansiyel pazarları titizlikle analiz ettiğimiz ve stratejik altyapımızı kurguladığımız bir dönemdeyiz. Detayları, bu hazırlık süreci olgunlaştığında büyük bir heyecanla paylaşacağız.
İleriye dönük başka planlarınız nelerdir?
Önümüzdeki dönemde partner markalarımızla beraber bireysel kullanıcıların kendi gardıroplarındaki ürünleri de döngüye dahil edebilecekleri bir yapı üzerinde çalışıyoruz. Kullanıcılar bu sayede ürünlerinden değer yaratabilecek ve puan kazanabilecek. Bunun yanında e-ticaret hamlemiz, mevcut markalarla derinleşen iş birlikleri ve yeni partnerlerle genişleyen döngüsel moda ekosistemi de öncelikli odak alanlarımız arasında.
"Dünyayı İyileştiren Şirketler" arasına girdi
nivo B Corp sertifikasını almaya hak kazanarak "Dünyayı İyileştiren Şirketler" arasında yer aldı. Arnas Akbaş, bunun önemini şöyle anlatıyor:
"B Corp sertifikası, kâr amacı gütmeyen B Lab tarafından, dünyadaki en yüksek sosyal ve çevresel performans, şeffaf yönetim ve yasal hesap verebilirlik standartlarını karşılayan şirketlere verilen, dünyanın en prestijli sürdürülebilirlik sertifikası. nivo için bu sertifikayı bir varış noktası değil, kurulduğumuz ilk günden beri benimsediğimiz 'Doğuştan Sürdürülebilirlik' vizyonumuzun küresel ölçekteki onayı olarak anlamlandırıyoruz. Türkiye'de bu unvana sahip olan ender markalardan biri olmak, bizim için sadece bir gurur kaynağı değil, aynı zamanda sektörümüze karşı büyük bir sorumluluk."
Unomoi'yi neden satın aldınız? Bu satın alma size ne katacak? Başka satın alma planınız var mı?
Döngüsel ekonomi, insanlığın geleceğine yön verecek ekonomi modeli, bu tartışmasız bir gerçeklik. Burada önemli olan konu, bu geleceğe bizi kim veya kimler götürecek? Bu doğrultuda büyük yapıların veya kamu kuruluşlarının öncü olması, ölçekleri ve varoluş sebepleri ile pek mümkün değil. Oysa girişimler tam da bu çevikliği ve yenilikçiliği gösterebilmek için varlar. Ancak burada da münferit hareketlerdense kolektif çalışmalar çok daha hızlı ve doğru sonucu insanlık olarak bize getirecek. Unomoi satın alımı tam da bu ajandaya hizmet eden bir hamle olarak okunmalı. Bu hedefe giderken buna benzer farklı hamleler yapmaya devam edeceğiz.
