HÜLYA GENÇ SERTKAYA / Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), 2024-2028 Stratejik Planı ekseninde, "yalın, erişilebilir, dijital ve küresel" bir yapıya kavuşma hedefiyle ilerliyor. Destek mekanizmalarını da bu vizyon çerçevesinde kurgulayan KOSGEB, Türkiye ekonomisinin omurgası olan KOBİ'leri "girişimcilik, ölçek büyütme, sürdürülebilirlik ve küresel rekabet" olmak üzere dört stratejik başlık altında ve birbirini tamamlayan programlarla destekliyor. KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, "destekle ve dönüştür" mottosuyla hareket ederek, mikro ölçekteki bir işletmeyi küçüğe, küçüğü ortaya, orta ölçekteki yapıyı ise küresel bir aktöre dönüştürmeyi hedeflediklerinin altını çizdi. İbrahimcioğlu, KOBİ'lerin ihtiyaçlarına odaklı kurgulanan KOSGEB desteklerinin, KOBİ'lerin sadece bugünüyle değil, geleceğiyle de doğrudan temas ettiğini vurguladı. 2025'te yaptıkları etki analizi çalışmalarının, destek verdikleri işletmelerin performansında belirgin ve kalıcı bir iyileşmeyi ortaya koyduğunu dile getiren İbrahimcioğlu, destek alan işletmelerin toplam net satış hasılatının (destek öncesi döneme kıyasla) yüzde 64'ün üzerinde arttığını söyledi. Destekledikleri işletmelerin yurt dışı satışlarında yaklaşık yüzde 76'lık bir artış gözlendiğini belirten İbrahimcioğlu, işletmelerin istihdamında çift haneli ve iş gücü verimliliğinde ise yüzde 66 seviyelerine ulaşan artışlar görüldüğüne işaret etti. "İstihdamı Koruma Destek Programı" ile 2025 yılında 15 bin 368 KOBİ'ye sağladıkları toplam 7.9 miyar liralık kaynak ile 441 bin personelin istihdamını korumayı başardıklarını söyleyen İbrahimcioğlu, büyüme eğiliminin de sürdüğü bu işletmelerde ek olarak 21 bin ilave istihdam oluşturulduğunu kaydetti. İbrahimcioğlu, "ölçek ve kapsam genişlemesine" gidilen bu program kapsamında 2026 yılı hedeflerini ise "toplamda 1 milyon 100 bin istihdamı korumak" olarak açıkladı.
KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, PARA Dergisi'ne verdiği röportajda; KOSGEB ve KOSGEB desteklerinde yaşanan dönüşümü, destek mekanizmalarını ve 2026 yılı hedeflerini anlattı.
2026 yılında KOSGEB'in destek bütçesi ne kadar? Geçen yıl ne kadardı?
2025 yılına başlarken destek bütçemiz 7.6 milyar lira seviyesindeydi. Yıl sonuna ulaştığımızda, 54 bin KOBİ'mizin toplamda 34.8 milyar liralık bir kaynağa erişimini sağladık. Geçtiğimiz sene gerçekleşen bu fark, yalınlaşan ve hedef odaklı hale gelen programlarımızla, bütçemizin bir kaldıraç olarak kullanılmasıyla oldu diyebiliriz. Yeni Girişimci Destek Programı'mız, bankalarla yaptığımız sübvansiyonlu kredi anlaşmaları, Kredi Garanti Fonu (KGF) kefalet desteği, emek yoğun sektörlere ilişkin İstihdamı Koruma Destek Programı ve uluslararası kaynaklarla yürütülen programlarla etkin bir destek mekanizması tesis ettik. Bu yıl için destek bütçemiz 9 milyar lira seviyesinde. Geçtiğimiz sene gerçekleştirdiğimiz gibi bu sene de benzer mekanizmalarla destek havuzunu genişletmeyi hedefliyoruz.
Bu kaynağı işletmelere nasıl kullandırıyorsunuz?
Bu süreci, KOSGEB'in 2024-2028 Stratejik Planı ekseninde, KOSGEB'i 'yalın, erişilebilir, dijital ve küresel' bir yapıya kavuşturma hedefiyle yönetiyoruz. Bu vizyon çerçevesinde destek mekanizmalarımızdaki karmaşıklığı giderdik ve KOBİ'lerimizin ihtiyaçlarına odaklanan yalın bir kurgu geliştirdik.
Hedefimiz net: "Destekle ve dönüştür". Mikro ölçekteki bir işletmeyi küçüğe, küçüğü ortaya, orta ölçekteki yapıyı ise küresel bir aktöre dönüştürmek. İşletmenin yaşam döngüsünü kapsayan bu süreci dört stratejik başlık altında ve birbirini tamamlayan programlarla yönetiyoruz. Bu başlıklar: girişimcilik, ölçek büyütme, sürdürülebilirlik ve küresel rekabet.
Burada ilk olarak devreye emekleme aşamasındaki işletmeleri destekleyerek sürdürülebilirliklerini sağlamayı amaçladığımız Girişimci Destek Programı giriyor. Ardından, Kapasite Geliştirme Destek Programı ile işletmelerimizin omurgasını sağlamlaştırıyoruz. Büyüme sancıları yaşayan bir işletmenin; yalın üretimden pazarlamaya, insan kaynağından kurumsallaşmaya kadar ihtiyaç duyduğu tüm yönetsel ve operasyonel kaslarını bu programla güçlendiriyoruz.
KOBİ'lerin dijital teknolojilerden faydalanarak iş süreçlerini iyileştirmeleri, verimliliklerini arttırmaları, maliyetlerini düşürmeleri ve böylece daha rekabetçi ve sürdürülebilir hale gelmelerini sağlayacak dijital dönüşüm projelerini desteklemek üzere de KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı'nı yürütüyoruz.
Küreselleşme, fırsatlarla dolu bir dünya sunarken, beraberinde ciddi rekabet şartlarını da getiriyor. Bu rekabet ortamında, KOBİ'lerimizin yenilikçi ürünler geliştirmeleri, tedarik zincirlerini güçlendirmeleri, ileri teknolojilerden etkin bir şekilde faydalanmaları ve yeşil dönüşümü sağlamaları büyük önem taşımaktadır. İşte Küresel Rekabetçilik Destek Programı da, KOBİ'lerimizi tam da bu hedeflere ulaştırmak için tasarlandı.
Onaylanan projelerin yatırım büyüklüğü ve KOSGEB'in sağladığı kaynak açısından 2025 yılı tablosu nasıl şekillendi?
Program bazlı 2025 yılı verilerine baktığımızda, işletmelerimizin üretim ve yatırım konusundaki kararlılığını görüyoruz. Girişimci Destek Programı kapsamında 2025 yılı boyunca 18 bin 502 yeni işletmenin kuruluşunu gerçekleştirdik. Ölçek büyütme hedefindeki bin 342 KOBİ'ye ise 1.15 milyar lira destek sağladık. Yatırım hacmi açısından Kapasite Geliştirme Destek Programı'nda bin 647 KOBİ'mizin toplam 25.6 milyar lira büyüklüğündeki yatırım projeleri için 14.8 milyar lira tutarında finansman erişimi oluşturduk. KOBİ Dijital Dönüşüm Programı ile 151 işletmenin 1.69 milyar liralık yatırım projesini desteklerken, 461.8 milyon liralık finansman imkanı sağladık. Ayrıca sanayimizin yeşil dönüşümü çerçevesinde 5.3 milyar liralık proje destek kapsamına alındı. Küresel Rekabetçilik Destek Programı kapsamındaysa 37 KOBİ'nin 1.46 milyar liralık projesi desteklendi, bu kapsamda 364 milyon lira finansmana erişimi sağlandı. Özetle 2025; destekle ve dönüştür mottosuyla hareket ederek desteklerimizi ulaştırdığımız bir yıl oldu diyebiliriz.
Emek yoğun sektörlere yönelik uyguladığınız İstihdamı Koruma Destek Programı'ndan 2025'te nasıl sonuçlar elde edildi?
Türkiye ekonomisinin üretim gücünü sürdürülebilir kılmak istiyorsak, emek yoğun sektörleri ayakta tutmak zorundayız. Emek yoğun sektörler, Türkiye ekonomisinin omurgasını oluşturuyor. Bu sektörlerde yaşanacak kırılmaların, sadece işletmeleri değil, sosyal dengeleri de etkileyeceğinin farkındayız. Bu anlayışla hayata geçirdiğimiz İstihdamı Koruma Destek Programı, sadece bir finansman aracı değil; emek yoğun sektörler için güçlendirici bir mekanizma olarak tasarlandı.
Bu programla 2025 yılında 15 bin 368 KOBİ'mize sağladığımız toplam 7.9 milyar liralık kaynak ile 441 bin personelin istihdamını korumayı başardık. Ancak bizim için daha sevindirici olan husus, mevcut yapıyı korurken büyüme eğiliminin de sürdüğünü görmektir; zira bu işletmelerimizde korunan istihdama ek olarak 21 bin ilave istihdam oluşturulmuştur. Bu veriler, desteğin doğru adrese ulaştığının ve üretimin çarklarının dönmeye devam ettiğini gösteriyor. 2026 yılı hedeflerimize gelince; bu programda bir "ölçek ve kapsam genişlemesine" gidiyoruz. Yeni dönemde programın etki alanını maksimize etmek adına iki temel yapısal güncelleme yapıyoruz: Birincisi, destek miktarındaki artış. İşletmelerimize personel başına sağladığımız aylık desteği 2 bin 500 liradan 3 bin 500 liraya yükseltiyoruz. İkincisi ve belki de en stratejik olanı; programın kapsamını genişleterek, KOBİ'lerin yanı sıra "Büyük Ölçekli İşletmeler" de sisteme dahil edilecek. Bu, tedarik zincirinin ana halkalarını da koruma kalkanına almak demektir. Bu yeni parametrelerle birlikte hedefimiz çok net: 2026 yılında toplamda 1 milyon 100 bin istihdamı korumak.
"KOBİ'lerimizi, uluslararası değer zincirlerinin kalıcı parçası yapacağız"
KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, "Küresel vizyonumuz; KOBİ'lerimizi ihracat yapan işletmelerin ötesine taşıyarak uluslararası değer zincirlerinin kalıcı bir parçası haline getirmeyi hedefliyor. Avrupa Birliği'nin Tek Pazar Programı kapsamındaki ulusal koordinasyon görevimizi sürdürürken, Avrupa İşletmeler Ağı üzerinden KOBİ'lerimizin Avrupa pazarına entegrasyonunu güçlendirdik. Aynı zamanda İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çatısı altında KOBİ'ler arası ticareti kolaylaştıracak somut dijital altyapılar geliştirdik. Bakü'de ilan edilen İİT KOBİ Ağı ve İslam Kalkınma Bankası ile yürütülen çevrim içi B2B projeleri, bu vizyonun en somut çıktılarıdır. 2026 yılında bu altyapıların sahada sonuç üretmeye başladığı bir dönem olması için çalışıyoruz" diye konuştu.
"KOSGEB destekleri, işletmelerin geleceğiyle doğrudan temas ediyor"
KOSGEB Başkanı Ahmet Serdar İbrahimcioğlu, her yıl KOSGEB desteklerinin etki analizini düzenli olarak yaptıklarını vurgulayarak, bu analizleri yalnızca geriye dönük bir değerlendirme olarak değil; destek politikalarını şekillendiren temel bir araç olarak gördüklerini söyledi. 2025 yılında yaptıkları değerlendirmelerin, destek verdikleri işletmelerin performansında belirgin ve kalıcı bir iyileşme olduğunu ortaya koyduğunu ifade eden İbrahimcioğlu, şunları kaydetti:
"Destek alan firmaların toplam net satış hasılatlarında destek almadan önceki dönemlerine kıyasla yüzde 64'ün üzerinde bir artış yaşadıklarını görüyoruz.
Olumlu artışlar vizyonumuzla uyum içinde ilerliyor. Küresel vizyonumuz doğrultusunda, uluslararası iş birlikleri ve anlaşmalarla şekillendirdiğimiz yaklaşımı, işletmelerimizin ihracat odağını güçlendirecek biçimde de şekillendiriyoruz. Bu bakımdan, desteklediğimiz işletmelerin yurt dışı satışlarında gözlenen yaklaşık yüzde 76'lık artış, izlediğimiz ihracat odaklı politikanın sahadaki karşılığını göstermesi açısından memnuniyet verici. Bu büyümenin yalnızca satışlarla sınırlı kalmadığını, istihdam tarafında da karşılık bulduğunu söyleyebilirim. Destek alan işletmeler, çalışan sayılarını artırırken aynı zamanda iş gücü verimliliklerini de anlamlı ölçüde geliştirmiş durumda. Nitekim etki analizleri, istihdamda çift haneli ve iş gücü verimliliğinde yüzde 66 seviyelerine ulaşan artışlara işaret ediyor.
Bu sonuçlar, KOSGEB olarak verdiğimiz desteklerin işletmelerin sadece bugünüyle değil, geleceğiyle de doğrudan temas ettiğini açıkça ortaya koyuyor.
Etki analizlerinden elde ettiğimiz bu verileri; destek politikalarımızı güncellerken, yeni program başlıklarını oluştururken ve KOBİ'lerimizi küresel rekabete hazırlarken temel bir rehber olarak kullanmaya devam ediyoruz."
