ÜRÜN DİRİER/ Savunma sanayiinde dünyanın gıpta ile izlediği Türkiye, yalnız kamuya ait şirketlerle değil, özel sektör şirketleriyle de parmakla gösteriliyor. Bunlardan biri Kaan, Hürjet, Altay tankı, İHA'lar ve SİHA'lar gibi milli savunma sanayinin dev projelerinin stratejik teknoloji partneri Empa Elektronik. Tüm bu projelerin tedarikinde aktif görev alan şirket, sektördeki tecrübe ve bilgi birikimiyle şimdi de yerli çip ekosisteminin gelişimine katkı sağlamaya odaklandı. Dört ay önce rekor katılım başvurusu ile halka arz olan Empa Elektronik San. ve Tic. A.Ş. (EMPAE), yeni iş birlikleri ile başta savunma sanayi olmak üzere Türk teknoloji ekosistemini güçlendirecek adımlar atıyor. Bu çerçevede Elektronik bileşen sektörünün öncü firması Empa Elektronik ile yerli çip tasarım firması Yongatek, geçen ay SAHA Expo'da düzenlenen törenle stratejik bir iş birliğine adım atmıştı. Türkiye'nin teknoloji ekosistemine katkı sağlaması beklenen bu iş birliğinin, yerli teknolojilerin hem ulusal hem de küresel pazarda yaygınlaşmasına önemli bir ivme kazandırması hedefleniyor. İmzalanan niyet mektubuna göre Empa'nın, Yongatek'in geliştirdiği çözümlerinin teknik destek süreçlerini ve pazarlama faaliyetlerini üstlenmesi, Yongatek'in ise, Empa'nın Tiremo platformunun stratejik partneri olması planlanıyor. Çip tasarımında dışa bağımlılığı azaltma ana hedefiyle gerçekleştirilen iş birliği, hem savunma sanayinde hem de sivil teknolojilerde yerli çözüm ekosistemine güç kazandıracak.
Şirketin ülkemize kazandırdığı katma değerli işleri ve hedeflerini Empa Elektronik CEO'su Murat Sarpel ile konuştuk…
Öncelikle şirket hakkında genel bilgi verir misiniz?
Empa Elektronik olarak, 37 yıllık deneyimimizle elektronik bileşen sektöründe, yarı iletkenler, güç elektroniği, elektromekanik ve diğer bileşen çözümlerinden oluşan geniş ürün yelpazesiyle, kapsamlı bir teknolojik çözüm tedarik hizmeti sunuyoruz. Uzay, havacılık ve savunma sanayi başta olmak üzere e-mobiliteden endüstriyel elektroniğe, beyaz eşya ve küçük ev aletlerinden akıllı enerji ve lka LED'li aydınlatmaya kadar geniş bir alanda faaliyet gösteriyoruz. Gömülü sistemler, uçta yapay zekâ ve bulut-IoT alanlarındaki mühendislik birikimimiz ve desteklerimizle sektörde bu alanlardaki AR-GE ve üretim süreçlerinin hızlanmasına katkı veriyoruz. Tedarikçisi olduğumuz ve satışını gerçekleştirdiğimiz ürünler "Yarı iletkenler", "Elektromekanik bileşenler", "Güç kaynakları" ve "Diğer elektronik malzemeler" olmak üzere dört ana gruba ayrılıyor. Empa Elektronik olarak ürün ve hizmetlerimizle sanayinin pek çok alanında var olduğumuz gibi, gündelik yaşantıda da birçok insanın hayatına dokunuyoruz. Savunma sanayinde yer aldığımız projelerle havada ve karada, TOGG başta olmak üzere de otomotiv sanayinde yer aldığımız projelerle yollardayız. Türkiye'nin ilk TV kumanda ve teletext yazılımını geliştiren bir şirket olarak, AR-GE ve üretim yatırımları konusunda yaptığımız iş birlikleriyle dünya çapındaki yeni teknolojilerin, ülkemizdeki gelişiminde önemli bir rol oynadık. Empa Elektronik olarak bugün tedarikini gerçekleştirdiğimiz elektronik bileşen ürün gruplarıyla uzay, havacılık ve savunma sanayi, e-mobilite, endüstriyel elektronik, akıllı enerji ve LED'li aydınlatma, beyaz eşya ve küçük ev aletleri sektörlerine teknoloji tedarikçisi olarak hizmet veriyoruz.
Halka arzınızın sonuçlarını değerlendirir misiniz?
Yıllardır elektronik, yarı iletken ve elektromekanik gibi ileri teknoloji alanlarında faaliyet gösteriyor, müşterilerimize yalnızca ürün değil aynı zamanda mühendislik desteği ve Ar-Ge desteği de sunuyoruz. Sektördeki firmalar Empa'yı ve ortaya koyduğu değeri çok iyi biliyor ancak halka arz sürecinde bunu daha geniş yatırımcı kitlesine anlatabilmek için ciddi bir iletişim çalışması yürüttük. Hikayemizi yatırımcılara doğru anlatabilmek için yoğun bir dönem geçirdik. Türkiye'de yükselen elektronik, yarı iletken, uzay, havacılık ve savunma sanayii ekosistemindeki rolümüzü anlatmaya çalıştık. Bunun karşılığını da halka arz sonuçlarında gördük.
26 Şubat'ta gongu çaldık ve halka arzımıza yatırımcılardan son derece güçlü bir ilgi geldi. Bizim halka arz olduğumuz tarihe kadar 2025 ve 2026 yıllarındaki en yüksek başvuru sayısına ulaştık. Kurumsal yatırımcı tarafında ayrılan paylara yaklaşık 16 kat, bireysel yatırımcı tarafında ise 5 katın üzerinde talep geldi. Toplamda halka arz büyüklüğünün yaklaşık 9,3 katı kadar talep oluştu. Özellikle son dönemde halka arz piyasasında temkinli bir yaklaşımın hâkim olduğu düşünüldüğünde, bu ilgi bizim açımızdan hem önemli bir güven göstergesi hem de şirketimizin geleceğine duyulan inancın güçlü bir yansıması oldu.
Yongatek ile yaptığınız iş birliği ülkemize ne kazandıracak?
Yongatek ile gerçekleştirdiğimiz iş birliği, Türkiye'nin teknoloji alanındaki stratejik bağımsızlığına katkı sağlayacak önemli bir adımdır. Özellikle yarı iletken ve çip tasarımı gibi kritik teknolojilerde yerli çözümlerin geliştirilmesi ve yaygınlaşması, ülkemizin dışa bağımlılığının azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır.
Empa Elektronik'in güçlü teknik altyapısı, geniş müşteri ağı ve mühendislik kabiliyeti ile Yongatek'in yerli çip tasarım uzmanlığının bir araya gelmesi, Türkiye'de geliştirilen yüksek katma değerli teknolojilerin daha geniş kullanım alanlarına ulaşmasını sağlayacaktır. Bu iş birliği sayesinde savunma sanayi başta olmak üzere haberleşme, otomotiv, endüstriyel sistemler ve IoT gibi birçok sektörde yerli çözümlerin kullanımının artması hedeflenmektedir.
Ayrıca Yongatek çözümlerinin TIREMO® platformuna entegre edilmesiyle daha esnek, ölçeklenebilir ve rekabetçi sistemlerin geliştirilmesi mümkün olacaktır. Bu sinerjinin yalnızca teknolojik yetkinlikleri artırmakla kalmayıp, nitelikli Ar-Ge kapasitesinin gelişmesine, mühendislik ekosisteminin güçlenmesine ve Türkiye'nin küresel teknoloji rekabetindeki konumunun güçlenmesine de katkı sunacağına inanıyoruz.
Türkiye'nin de çip üretmesi mümkün mü? Özellikle savunma tarafından bakınca bunun önemi nedir?
Çip ekosistemine baktığımızda aslında üç temel aşama olduğunu görüyoruz. Birincisi çip tasarımı, ikincisi üretim, üçüncüsü ise paketleme süreçleri. Türkiye'de bugün artık çip tasarımı yapan şirketlerimiz var. Hatta yakın dönemde iş birliği yaptığımız Yongatek de bunlardan biri. Ancak tasarım yapmak ile çip üretmek aynı şey değil. Tasarlanan çiplerin üretimi için özel tesislere ihtiyaç duyuluyor ve bugün bu kapasitenin önemli bir bölümü Tayvan başta olmak üzere belirli ülkelerde bulunuyor. Bunun yanında üretilen waferların kesilip paketlenerek elektronik sistemlerde kullanılabilir hale getirilmesi gereken bir süreç daha var. Türkiye'de şu an tasarım tarafında önemli bir yetkinlik oluşmaya başlamış olsa da üretim ve paketleme taraflarında henüz istenen seviyede değiliz.
Bununla birlikte bu alanda önemli adımlar atılıyor. Savunma ve teknoloji ekosisteminde hem üretim hem de paketleme tarafına yönelik çeşitli yatırımlar ve çalışmalar yürütülüyor. Elbette Türkiye'nin kısa vadede dünyanın en ileri üretim teknolojilerine sahip ülkeleriyle aynı seviyeye gelmesi kolay değil. Bu son derece yüksek yatırım, uzmanlık ve uzun vadeli strateji gerektiren bir alan. Ancak Türkiye'nin kendi çiplerini üretmesi kesinlikle mümkün ve bunun gerçekleşmesi artık bir tercih değil, stratejik bir zorunluluk. Çünkü çipler günümüzde sadece tüketici elektroniğinin değil, uzay, havacılık ve savunma sanayisinin de temel yapı taşları haline geldi. Savunma tarafından baktığımızda konu doğrudan milli güvenlikle bağlantılı. Bugün birçok kritik savunma platformunda kullanılan entegre devreler ve çipler yurt dışından tedarik ediliyor. Herhangi bir nedenle bu ürünlere erişimin kısıtlanması durumunda, savunma sanayimizin geliştirdiği kritik sistemlerin üretim ve sürdürülebilirliği ciddi risk altına girebilir. Bu nedenle yerli çip üretimi, teknolojik bağımsızlığın yanı sıra tedarik güvenliği ve savunma kapasitesinin korunması açısından da büyük önem taşıyor.
Öte yandan çip teknolojilerinde başarı yalnızca üretimle sınırlı değil. Bir sistem için en doğru çipi seçebilmek, performans, güç tüketimi, maliyet ve kullanım senaryoları açısından doğru mühendislik kararlarını verebilmek de önemli bir bilgi birikimi gerektiriyor. Bu nedenle Türkiye'nin hem tasarım hem üretim hem de uygulama tarafında yetkinliklerini artırması, geleceğin teknolojilerinde söz sahibi olabilmesi açısından kritik öneme sahip.
Yıllık ciro ve büyüme rakamlarınızı öğrenebilir miyiz?
Empa Elektronik olarak 2025 yılını 3 milyar 624 milyon TL hasılatla tamamladık. Aynı dönemde 750,6 milyon TL brüt kâr, 477 milyon TL esas faaliyet kârı ve 82,7 milyon TL net dönem kârı elde ederken, toplam kaynaklarımız yaklaşık 2 milyar TL seviyesine ulaştı.
2026 yılına da güçlü bir başlangıç yaptık. Yılın ilk çeyreğinde net satış gelirlerimiz geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28,3 artışla 1,07 milyar TL'ye yükselirken, brüt kârımız yüzde 29,6 artışla 210,4 milyon TL'ye, FAVÖK'ümüz ise yüzde 29,8 artışla 139,2 milyon TL'ye ulaştı. Öz kaynaklarımızın yıllık bazda yüzde 51,3 artış göstermesi de finansal yapımızın güçlenmeye devam ettiğini ortaya koyuyor. Bu performans, sürdürülebilir büyüme stratejimiz, yeni yatırımlarımız, dijitalleşme çalışmalarımız ve stratejik iş birliklerimizin şirketimizin büyümesine sağladığı katkıyı açıkça gösteriyor.
İhracat yapıyor musunuz?
2025 yılında faaliyete geçen Macaristan merkezli Empa Electronics CEE ile Macaristan, Polonya ve Çekya başta olmak üzere Orta ve Doğu Avrupa (CEE) pazarında daha hızlı ve kapsamlı hizmet vermeye başladık. Empa Electronics CEE bize, CEE pazarındaki müşterilerimize daha yakın olma ve birebir ilişkiler kurma fırsatı verdi. Empa Electronics CEE, Türkiye dışındaki faaliyetlerimizi genişletmek ve bölgesel müşteri portföyümüzü artırmak için stratejik bir rol oynuyor. Bu sayede bölgesel müşteri ilişkilerimiz ve varlığımız güçlenirken CEE pazarındaki satış ve lojistik süreçlerimiz hızlanıyor.
Savunma sanayine yönelik ne tür hizmetleriniz var?
Savunma sanayinde; uçak, tank, akıllı mühimmat, insansız hava araçları (İHA), RF karıştırıcı ve köreltici sistemler, profesyonel telsiz sistemleri, yerli 5G altyapısı ve daha birçok sisteme AR-GE ve ürün desteği veriyoruz. Savunma sanayinin yanı sıra e-mobilite ve otomotivde sektörün akıllı cihazları olarak ta geçen elektrikli araçlara hem OEM (Orijinal ürün üreticisi) hem de Tier'lar (Çeşitli seviyedeki tedarikçi firmalar) üzerinden çözüm sağlıyoruz. Ayrıca elektrikli araç şarj istasyonu üreten firmalara kontrol ünitelerinde kullanılmak üzere işlemciler, haberleşme alt yapılarına yarı iletken tabanlı modül çözümler ve ilgili AR-GE desteğini sunuyoruz. Tüketici elektroniğinde ise sektördeki üretici ve yan sanayi firmaların tamamına yakınıyla çalışıyoruz. Akıllı enerji ve LED'li aydınlatma sektöründeki çalışmalarımız kapsamında da II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı'nda (2024-2030) belirlenen standart ve hedeflere yönelik ürünler geliştirip üreten firmalar başta olmak üzere sektör paydaşlarına ağırlıklı olarak LED sürücü güç modülleri, LED ve optik bileşenleri ile ilgili AR-GE desteğini sağlıyoruz.
Bizim de bildiğimiz örnekler var mıdır?
Uçak projeleri kapsamında 5. Nesil Milli Muharip Uçak KAAN ve Temel ve Jet Eğitim Uçakları HÜRKUŞ ve HÜRJET projelerinde yer alıyoruz. KAAN projesine, başta kritik görev bilgisayarına programlanabilir yüksek performanslı işlemci, yüksek hız ve hacimli bağlantı konnektörleri ve aviyonik özelindeki telli iletişim altyapısı olmak üzere, sistemin farklı kısımlarında yer alan hatta değiştirilebilir birimlerin (LRU, Line Replaceable Unit) benzer bloklarına da yarı iletken ve elektromekanik bileşenler veriyoruz. Ayrıca bu bileşenlerle ilgili AR-GE desteğini sağlıyoruz. HÜRKUŞ ve HÜRJET projelerindeki rolümüzü ise KAAN projesine benzer şekilde, kritik görev ve haberleşme altyapılarına programlanabilir yüksek performanslı işlem birimleri ve haberleşme özelinde yarı iletken bileşenleri ile ilgili AR-GE desteği sağlamak olarak tanımlayabiliriz. Tank projeleri kapsamında Altay Tankı sistemine alt yüklenici firmaları da kapsayacak şekilde, programlanabilir yüksek işlem güçlü yarı iletken ile kablo ve konnektörler gibi elektromekanik bileşenlerle ilgili AR-GE desteğini sunuyoruz. Savunma sanayii alanında yer aldığımız başka bir alan da insansız hava araçları ve taarruz uçakları başta olmak üzere çeşitli kara, hava ve deniz araçları için kritik hava/yer görevlerine yönelik olarak geliştirilen akıllı mühimmatlar. EMPA olarak, farklı üreticilerin akıllı mühimmat sistemlerine başta programlanabilir yüksek güçlü işlemciler, özel telli aviyonik haberleşme çipleri ve yine özel dayanım ve formlu bağlantı çözümleri olmak üzere farklı yarı iletken ve elektromekanik bileşenlerle ilgili AR-GE desteğini sunuyoruz.
Kısaca İHA ve SİHA olarak tabir edilen silahlı ve silahsız insansız hava araçları projelerinin elektriksel altyapılarına farklı standart, özellik ve çeşitlilikte kablo, konnektör ve güç elemanları gibi birçok elektromekanik bileşenin yanı sıra araç içi ve çevre birimlerle gerçekleşen telli haberleşmenin alt yapısını oluşturan özel aviyonik haberleşme yarı iletken çipleri, sensörler ve bunlarla ilgili AR-GE desteğini sağlıyoruz. RF karıştırıcı ve köreltici sistemler alanında ise sırt tipi kar/kör sistemlerine ağırlıklı olarak RF katmanlardaki güçlendirici fonksiyonlarını yerine getiren yarı iletken elektronik bileşenler ve bunlarla ilgili AR-GE desteği sunuyoruz. Profesyonel telsiz sistemleri alanında da çok sayıda telsiz projesine, çeşitli ürün gamı ve AR-GE desteğiyle 2000 yılından bu yana hizmet veriyoruz. Son dönemde sunduğumuz çözümler arasında; kamera sensörleri, Wi-Fi, Bluetooth, konumlama sistemleri (GNSS), hafıza ve SIM kart, haberleşme, kontrol ve analog-dijital çevirici portları, Linux ve Android gibi işletim sistemi destekleri ve daha birçok özelliği entegre edebilen yarı iletken tabanlı Akıllı Modüller, MEMS sensörler, düşük güç ve maliyetli 32-bit ARM mobil platform işlemciler ve renkli TFT ekranlar sayılabilir.
Şirketinizin önümüzdeki dönem hedeflerini paylaşabilir misiniz?
Önümüzdeki döneme dair öncelikli hedeflerimiz arasında, şirketimizin faaliyet gösterdiği sektörlerde daha rekabetçi bir pozisyon elde etmesi için teknolojinin uçta yapay zekâ, e-mobilite, güç elektroniği ve çip tasarımı gibi alanlarına yatırım yapmak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onaylı AR-GE Merkezimizle Ar-Ge alanındaki çalışmalarımızı çeşitlendirmek ve güçlendirmek yer alıyor. Öte yandan satış ve pazarlama kanallarımızı genişleterek hem yurtiçinde hem de yurtdışında daha geniş ve büyük bir müşteri kitlesine ulaşmayı hedefliyoruz. Bu konuda en önemli hedef pazarlarımızı, Orta Doğu ve Avrupa olarak belirledik.
Empa'nın tedarikçisi olduğu ürün grupları neler?
Tedarikçisi olduğumuz ve satışını yaptığımız ürünleri; "Yarı iletkenler", "Elektromekanik bileşenler", "Güç kaynakları" ve "Diğer elektronik malzemeler" olmak üzere dört ana gruba ayırabiliriz. Yarı iletkenler; verilerin işlenmesi, depolanması ve taşınması için gerekli temeli sağlayan elektronik sistemlerin özelleşmiş parçalarıdır. Günümüzde piyasadaki yarı iletkenlerin çoğunluğu, "çip" olarak bilinen tümleşik devrelerdir. Elektromekanik bileşenler, ağırlıklı olarak elektriksel devre ve sistemlerdeki bağlantıları sağlamak amacı ile üretilen ve elektrik akımını iletebilen farklı mekanik yapılardaki ürünlerdir. Temelde güç ve veri iletimi ile kontrolünü sağlamak amacı ile kullanılırlar. Güç kaynakları, elektrik enerjisini cihazların çalışması için uygun formata dönüştüren modül ya da sistemlerdir. Güç kaynakları çeşitli amaçlar için kullanılır. Temelde elektriksel devre ve cihazlara sabit bir gerilim veya akım sağlarlar.
Ar-Ge merkeziniz nasıl bir teknolojiye sahip?
2025 Eylül ayı itibariyle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onaylı Ar-Ge Merkezi Belgesi'ni almaya hak kazanan Empa Elektronik Ar-Ge Merkezi'nde 24 Ar-Ge personeli görev yapıyor. Empa Elektronik Ar-Ge Merkezi ile Yeni Nesil Ar-Ge Modelini bir adım ileri taşıyoruz. Bizim için stratejik bir dönüm noktası olan bu gelişme, Yeni Nesil Ar-Ge Modelimizi geliştirmemize imkan sağlamakla kalmayarak uçta yapay zekâ, bulut-IoT ve gömülü elektronik alanlarında sahip olduğumuz uzmanlıkla akıllı tarıma, endüstriyel elektronikten enerji verimliliğine kadar geniş bir alanda geliştirdiğimiz yenilikçi çözümlerimizi daha da güçlendirdi, projelerimize hız kazandırdı.
"Beş ana proje üzerinde çalışıyoruz"
Ar-Ge merkezinde beşi devam eden 11 ana projenin hayata geçirildiğini belirten Murat Sarpel, bu konuda şu açıklamaları yapıyor:
"Enerji Santralleri İzleme ve Raporlama Sistemi Besis ile Bulut-IoT Cihaz Yönetim Platformu EmpaCloud tamamladığımız projeler arasında yer alıyor. Ayrıca arı kovanlarının uzaktan takibini ve yönetimi sağlayıp üretim verimliliğini artıran Hexasense'in birinci fazı; reklamcılık ve perakende sektörlerinde kullanılabilen, bulut bağlantılı bataryalı akıllı esnek bir uç birim görüntü analiz cihazı ve platformu olan Visiosense; Otomatik Uçta Yapay Zekâ Platformu Tiremo 1.0; Acil Aydınlatma Uzaktan İzleme ve Raporlama Sistemi Luminula ile Bilgisayar Görüsü ile Mamografi Sınıflandırma projesi Mammo-VisioAI da merkezimizde tamamlanan projeler arasında. Tiremo 2.0 ile birlikte beş ana projemiz de hala devam ediyor. Modüler IoT cihazlarından veri toplayarak bu verileri buluta aktaran, bulutta veri takibi, analizi ve otomatik yapay zekâ modeli geliştirme süreçlerini yöneten, uçta ve bulutta tahminleme seçenekleri sunan Tiremo 2.0, siber güvenlik odaklı bütünleşik bir yapay zekâ IoT platformu olarak tasarlanıyor. Endüstriyel tesislerdeki iş güvenliği problemlerini çözmek amacıyla geliştirilen Depo Çarpışma Uyarı Sistemi projemiz, görüntü üzerinde yapay zekâ destekli bir çarpışma uyarı sistemini kapsıyor. Bir CRM sistemi olan EmpaDigital v2 projemiz, dijital dönüşümün gerekliliklerine cevap vermek amacıyla, şirketimizin iş süreçlerini daha etkin yönetmek ve raporlamak üzere geliştirilmeye başlandı. Enerji iletim ve dağıtım sistemlerinin kritik bileşenlerinden biri olan trafolarda meydana gelebilecek arızaları önceden tespit edebilen Enerji Trafoları için PdM projemizle ise yapay zekâ destekli bir kestirimci bakım sistemi geliştirmeyi hedefliyoruz. Tiremo Cortex projemiz kapsamında da nesnelerin yapay zekâsı uygulamaları için üzerinde mikrofon, 6-eksen IMU (İnersiyal Ölçme Ünitesi), WiFi-Bluetooth modülü, sıcaklık ve nem sensörü bulunan ve uçta yapay zekâ uygulamalarını gerçekleme imkânı sunan yeni nesil mikrodenetleyici bulunduran genel amaçlı geliştirme kartını tasarlıyoruz."
