İDRİZ ÇOKAL/ Yüksek teknoloji alanında hızla yükselen bir iş insanı o. Mıstaçoğlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Mıstaçoğlu'nun hikayesi, aslında binlerce gencin gelecek planlarıyla da örtüşüyor. O yüzden bu başarı hikayesi daha çok onlar için.
Henüz 22 yaşındayken kurduğu otomobil müzik ve alarm sistemleri işini mobil iletişim devine dönüştürmeyi başaran bir gençten söz ediyoruz. 1990'ların başı henüz mobil hayatın yeni başladığı yıllar. Çağrı cihazı, araç telefonu gibi dönemin ihtiyaçlarını doğru okuyan Mıstaçoğlu, aksiyon alarak kısa sürede mobil iletişim alanında yerini almış. Bayilik yoluyla sağladığı büyüme, distribütörlük olarak devam etmiş. Stratejik bir hamleyle daha 28 yaşında Motorola'nın Türkiye distribütörlüğünü üstlenmiş. Bu girişimiyle tüm dikkatleri üzerine çeken Mıstaçoğlu'nun şirketi, dünya devi markaların peşinden koştuğu bir firmaya dönüşmüş. Motorola ile şu anda yolları ayrı ama bugün Mobiltel şirketi ile Apple, Samsung, Huwai, Xiaomi, TCL, Panasonic gibi dünya markalarının Türkiye dağıtımını yapıyor.
Çin'in son dönem öne çıkan markalarından Oppo'nun ise Türkiye üretim, pazarlama ve satış sonrası servis hakları elinde. Oppo'nun kurduğu üretim hatlarını da 2024 yılında devralarak devasa bir yatırıma imza attı. Oppo'nun fabrikası yüzde 100 yerli bir teknoloji üretim üssü haline getiriliyor. Telefon başta olmak üzere birçok elektronik cihazı üretebilecek fabrika için 100 milyon dolara yakın yatırım gerçekleştirildi. Fabrika İstanbul Tuzla'da. Bu tesiste hem Oppo hem de kendi yerli markası Omix'i üretiyor. 5 milyon adet üretim kapasitesine sahip olan fabrikada şimdilik 1 milyon adet üretim yapılıyor. Aydın Mıstaçoğlu şimdi bu tesisi Türkiye'nin teknoloji üretim üssü haline getirmek için kolları sıvamış. Sadece Oppo'ya değil, Apple başta olmak üzere bütün markalara fason üretim yapabilecek bir altyapıya sahip olduklarını söylüyor. Hatta bildiğimiz bazı markalarla üretim yapmak için somut görüşmeler yaptıklarını ve bunların yıl sonu gibi netleşeceğini belirtiyor.
Teknoloji, gayrimenkul, turizm, madencilik ve sanayi alanında 15 şirkete sahip olan Mıstaçoğlu Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Mıstaçoğlu aynı zamanda Türk-Çin İş Konseyi Başkanı. Mıstaçoğlu, İstanbul Yenibosna'da holding merkezinde sorularımızı cevapladı. Hem grubun yatırım ve hedeflerini hem de Türkiye-Çin ticari ilişkilerini anlattı…
Mobil iletişim sektörünün önemli aktörlerinden birisiniz. Bu yolculuk nasıl başladı?
1993'te o dönemde küçük çaplı bir işle başladık. İstanbul Kocamustafapaşa'da bir hemşerimin dükkanını kiraladım. 40 metrekarelik dükkanda oto alarm ve müzik sistemleri kurulumu, montajı ve pazarlaması işine başladık. Hiç sermayemiz yok. Bir bankadan aldığımız 10 yapraklı çekle firmalardan ürün temin ettik. 1990'ların başında trafikte yoğun olarak Doğan ve Şahin markalı otomobiller vardı. Bunlarda müzik sistemleri yoktu, talep de fazlaydı. Bu ihtiyacı gördük. Sonradan sektöre girmemize rağmen İstanbul dışından bile müşterimiz oldu. İki yıl içinde Türkiye şampiyonu olduk.
Mobil iletişime geçişiniz nasıl oldu?
Araç telefonları piyasaya çıkınca çalışmalarımızı hemen bu yöne kaydırdık. 1994'te araç telefonu satışına başladık. Satışlarımız çok hızlı ilerledi. İstanbul Silivri'den Pendik'e geniş bir müşteri kitlesine hizmet veriyorduk. Baktık ki burada ilerleyecek uzun bir yol var, odağımızı tamamen bu alana çevirdik. Ciromuzun yüzde 65'ini araç telefonu ve müzik sistemleri alanından yapıyorduk. Cep telefonu dönemi başlayınca araç telefonu ve müzik sistemleri işinden çıktık. Mobil cep telefonu alanına yöneldik. Bütün yapılanmamızla cep telefonu sektörüne hazırlandık. İlk olarak İstanbul'da şubeleştik, perakende mağazalar açtık. Turkcell'in en önemli iş ortakları, abone merkezleri arasında yer aldık.
Çin Halk Cumhuriyeti merkezli OPPO ile bir iş birliğiniz var. Bu iş birliğinizden bahseder misiniz?
OPPO'nun Türkiye'deki üretim, satış ve servis hizmeti hakları bizde. OPPO ile üretim konusunda iş birliği yapmıştık. İlk 2022 yılında fason üretimle başladık. 20024 yılında da OPPO'nun Türkiye'deki üretim ve satış haklarını aldık. Ardından da OPPO'nun Türkiye'deki üretim tesisini aldık. Bu tesisi Türkiye'nin en büyük teknoloji üretim üssü haline getiriyoruz. Fabrika yüzde 100 yerli yatırımcı olarak bizim elimize geçti. 5-6 milyon adet cihaz üretim kapasitesine sahip. Ancak şu anda 1 milyon adetlik kapasite kullanılıyor. Bu tesise yaklaşık 100 milyon dolar yatırım yaptık bugüne kadar.
Kapasite kullanım oranı çok düşük değil mi? Bu kapasiteyi tam kullanabilmek için neler yapacaksınız?
Bu fabrika artık tamamen Mıstaçoğlu şirketlerinden AGM Teknoloji'ye ait. Şu an için OPPO ve kendi yerli markamız OMIX için üretim yapıyor. Burasını sadece cep telefonu üretecek bir tesis olarak görmeyin. Burası IoT bütün cihazları üretebilecek bir tesis olarak dönüştürüldü. Teknoloji üretim merkezi haline getirdik. Şimdi başka markalara da fason üretim yapabilecek durumdayız. Apple'a, Samsung'a üretim yapabilecek bir altyapı var bu tesiste. Savunma sanayi, otomotiv sanayide kullanılan ana kartların da üretimini yapabilecek durumdayız. Tüketici elektroniği ürünleri, bilgisayar, tablet bilgisayar, robot süpürge, modem cihazları gibi birçok cihazı üretebilecek şekilde dönüştürdük. Şu anda başka markalarla da üretim yapmak için görüşmelerimiz sürüyor. Gizlilik anlaşmamız olduğu için isim veremem ama bazıları ile epey yol aldık. Üretim hatlarını markalara göre revize edeceğiz. Yıl sonu gibi başka markalara da üretim yapmaya başlayacağız. Burası teknoloji şirketlerine hizmet veren, üretim yapan bir teknoloji üssü olacak.
Peki bu üretim altyapısı yerli bir marka doğurur mu?
OMIX bize ait bir marka. 2022 yılında çıkardık. 15-20 markanın bulunduğu pazarda yüzde 5'lik bir pazar payına da ulaştı. OPPO'nun know-how'unu bu markaya taşıdık. Şimdi daha kaliteli OMIX'ler piyasada. Milyonun üzerinde cihaz satışı yaptık. Bu markamızı da büyütmeye devam edeceğiz.
OPPO ile stratejik iş birliği sadece Türkiye'de mi olacak? Komşu ülkelerde de iş birliği olur mu?
Bugün için sadece iç pazar için ama gelecekte diğer ülkelerde de iş birlikleri hedefliyoruz. Komşu ülkelere Türkiye'den ihracat yapmak istiyoruz.
Turizm ve gayrimenkul yatırımlarınız da var. Yeni yatırım planınız var mı?
İlk yurtdışı yatırımımıza Kırgızistan'da inşaatla başladık. 2009'da Kırgızistan'ın en büyük yatırımı olan BishkekPark AVM projesine start verdik. Aynı zamanda bu yapının üzerinde konumlanmış, her biri 18 katlı ve son teknolojiyle donatılmış rezidans ve oteli de projelendirdik. Toplam 80 bin metrekarenin üzerinde bir inşaat alanına sahip bir projeydi; 2013'te AVM'yi hizmete açtık. Sheraton Bishkek Hotel, Kırgızistan'ın en yüksek yapısı. 400 yataklı 183 odalı bir otel.
Gayrimenkul ve turizm alanında başka neler planlıyorsunuz?
Hem Türkiye'de hem yurt dışında turizm ve gayrimenkul yatırımı hep gündemimizde. Türkiye'de Antalya ve İstanbul'da otel inşa etmeyi düşünüyoruz. Şu anda araştırmalarımız devam ediyor. Yeni bir yatırım da olabilir var olan bir yatırımı satın alma da olabilir. Deniz turizmine dönük de olabilir şehir otelciliği de olabilir. Fırsat kolluyoruz.
Halka açık Mobiltel şirketinizde neler yapıyorsunuz?
Mobil sektörü 1994 yılında başladı. Motorola, Ericson gibi markalar piyasaya girdi. Bir sürü marka geldi geçti. Global markaların dağıtım ve distribütörlüğünü yaptık. Türkiye'nin her noktasına, 10 bin bayi kanalına dağıtım yaptık. Bayilere lojistik, satış sonrası hizmetleri verdik. Mobiltel şimdiye kadar distribütörlük ağırlıklı hizmet verdi. Bundan sonra mobil telefon satan bir distribütör şirket kimliğinden çıkıp yeni dönemde yeni nesil teknoloji şirketi olarak konumlandırıyoruz. Cep telefonu dışında tüm IoT ürünleri de satan bir şirket olacak. Yapay zeka ürünlerini de kapsayan ürünler. Tüketici elektroniği de olacak. Daha geniş bir ürün yelpazesi olan bir dönüşüm başlatıyoruz. Tüketici ev aletleri, tüketici perakendesi ürünleri, klima bile olabilir, televizyon olabilir. Ürünler için markalarla görüşmelerimiz devam ediyor.
Mıstaçoğlu Holding'in büyüklüğü hakkında bilgi verir misiniz?
Teknoloji, gayrimenkul, turizm, madencilik ve sanayi alanında 15 şirkete sahibiz. 500'ü üretimde iki bin kişi istihdam ediyoruz. 2025 yılını 700 milyon dolar ciro ile kapattık. Birkaç yıl içinde de 1 milyar dolar sınırını geçmeyi hedefliyoruz. Dünyada bir çip ve memory kart sıkıntısı oldu. Bu da cihaz üretimlerini düşürdü. Yoksa 1 milyar doları bu yıl geçebilirdik. Adımlarımızı, yapılanmamızı buna göre yapıyoruz. Hedefimiz 1 milyar dolar ciroya ulaşmak.
Türk-Çin İş Konseyi Başkanı olarak Çinli otomotiv devi BYD'nin yatırımdan vazgeçmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bizim safımız, duruşumuz belli. Yüzde 100 Türk oğlu Türk'üz. Biz Türk devletinin çıkar menfaatleri tarafında dururuz. Ancak bir anlaşma, eksiklikler varsa birincisi üzülürüz ülkemiz bir çıkar menfaatini kaybettiği için. Ancak burada da kimin haklı haksız olduğunun önemi yok. Bir fırsatı kaçırıyorsak bu bizim için üzücü. Türkiye tarafı birçok konuda bu firmalara destekler verdi, vergi avantajları sağladı. Sürecin nasıl tıkandığını bilmiyoruz. Çinli derneklerle toplantı yaptık. Burada Çin ile Türkiye ticari ilişkilerinde geldiğimiz noktadan memnun değilim. Potansiyeli yüksek iki ülkenin ürettiği ortak değer iki ülkeye yakışan noktada değil. Daha yukarılarda bir hacim olmalı. İki devletin büyüklerinin bir araya gelerek anlaştıkları ya da anlaşamadıkları noktada diaspora dediğimiz iş dünyasına büyük iş düşüyor. Bizim de aradaki sorunların çözümünde vazifelerimiz olmalı. Ben kendime görev edindim. Çin'e 15 günlük bir seyahatim olacak. Bu konuları oradaki görüşmelerimizde konuşacağız.
"Fabrikalar kapanma tehlikesi ile karşı karşıya"
Türkiye'de 10'a yakın cep telefonu üretimi yapan tesis var. Son dönemlerde ciddi bir sıkıntı ile karşı karşıyalar. Gümrük gözetim vergisi var 200 dolar. Bu şu demek. İthalatta yerli üreticiyi korumak amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen asgari birim fiyatın (gözetim fiyatının) altındaki fatura bedellerinden oluşan fark üzerinden vergi hesaplanmasıdır. Fatura bedeli düşük olsa dahi vergilendirme, belirlenen gözetim değeri üzerinden yapılır. Bu rakam 200 dolar. Bu yerli üretimi artıran bir durum. 200 doların altındaki cep telefonlarını ithal etmek cazip değil. Türkiye'de üretmek daha karlı. Bu çerçevede de yatırımlar yapıldı. Ancak globalde yaşanan çip ve memory krizi sonrasında 200 doların altında ürün kalmadı. Dolayısıyla ithal etmek daha cazip. Gümrük gözetim vergisinin 400-500 dolarlara çıkarılması lazım. Aksi halde üretim cazip olmaktan çıkacağı için tesisler kapanabilir. İsmini zikretmeyeceğim ama iki tanesinin üretimi durdurduğunu biliyoruz. Biz bu konuyu Ticaret Bakanlığı'nın ilgili birimlerine ilettik. Bakanlığımızın bu konuda acil bir adım atması lazım. Buralarda nitelikli insanlar çalışıyor. Bu kadroları bir daha kurmak zor olur. Çok geç kalmadan tedbir alınmalı.
Kırgızistan'da altın madeni işletecek
Mıstaçoğlu Şirketler Grubu, Kırgızistan'da madencilik sektörüne yatırımlar planlıyor. Altın madeni ruhsatına sahipler. 2017 yılında ruhsatı alınmış. Şu anda rezerv büyüklüğünü tespit edebilmek için sondaj çalışmaları devam ediyor. Kırgızistan altın rezervi büyüklüğü açısından dünyada üçüncü sırada yer alıyor. Tahmini olarak 80 tonluk bir rezerve sahip. Tabii kesin sonuç sondaj çalışmaları tamamlandıktan sonra belli olacak.
ADIM ADIM MISTAÇOĞLU HOLDİNG
Mıstaçoğlu Holding 1994 yılından bu yana yurt içi ve yurt dışında yer alan şirketleriyle; teknoloji, mobil iletişim, madencilik, gayrimenkul geliştirme ve işletmeciliği sektörleri başta olmak üzere, 14 farklı alanda faaliyetlerini sürdürüyor.
2001 yılında grubun amiral gemisi Mobiltel İletişim Hizmetleri A.Ş.'yi kurarak telekomünikasyon sektöründeki varlığını güçlendirdi.
Holding, 2013 yılında Mobil Takip Sistemleri alanında da faaliyet göstererek Blink Bilişim Hizmetleri A.Ş'yi kurdu.
2019 yılında misafirlerine kapılarını açan Sheraton Bishkek Hotel'in yatırımcısı, inşacısı ve işletmecisi olarak turizm sektörüne de giriş yaptı. Aynı zamanda BishkekPark AVM'nin ve Prime Suites Residence'ın da yatırımcısı ve işletmecisi konumunda.
2021 yılında Mobiltel İletişim Hizmetleri AŞ'yi Borsa İstanbul'da halka arz etti.
2021 yılı sonu itibariyle ise Singapur merkezli yenilikçi teknoloji markası OMIX'i bünyesine katarak akıllı telefon ve ev teknolojisi ürünlerini Türkiye'deki kullanıcılarıyla buluşturmaya başladı.
Holding, 2024 itibariyle de grup şirketi olan AGM A.Ş. aracılığıyla dünya teknoloji devi OPPO'nun Türkiye'deki üretim, satış ve servis hizmetlerini yürütecek iş ortağı oldu. Aynı zamanda OPPO'nun Türkiye'deki üretim tesislerini devraldı.
