Türkiye’nin 73 yıllık mevzuat tarihini yapay zeka ile günümüze taşıyor
ÜRÜN DİRİER/ Mevzuata uyumsuzluğun maliyeti her geçen gün daha da büyüyor. Şirketler milyarlarca liralık yaptırım riskiyle karşı karşıya kalıyor. 2025 yılında Rekabet Kurumu tarafından uygulanan toplam idari para cezaları 12,4 milyar TL'ye ulaştı. Reklam Kurulunun 2026 yılının ilk yedi ayında uyguladığı idari para cezaları 185 milyon TL'yi aşarken, KVKK kapsamında 2026 yılında uygulanabilecek en yüksek idari para cezaları 17 milyon TL'nin üzerine çıkıyor. Türkiye'de mevzuatı takip etmek başlı başına bir meslek haline gelmiş durumda. Mevzuata geç uyum sağlanması yalnızca idari para cezaları anlamına gelmiyor. Yeni düzenlemelere uyum amacıyla alınan danışmanlık hizmetleri, sözleşme ve şirket prosedürlerinin güncellenmesi, bilgi teknolojileri altyapısında yapılacak değişiklikler ve iş süreçlerinin yeniden yapılandırılması da şirketlerin karşı karşıya kaldığı önemli maliyet kalemleri arasında yer alıyor.
73 yıldır mevzuat ve içtihat yayıncılığı yapan Lebib Yalkın, süreci tüm taraflar için kolaylaştıracak yeni bir süreç başlattı. Türkiye'nin 73 yıllık mevzuat ve içtihat verisini yapay zeka ile herkesin kullanımına sunan şirket, güncel değişiklikleri de, sade vatandaşın bile anlayabileceği bir modelle dijitale taşıdı. Bunun için özel bir yapay zeka dil modeli geliştiren şirket, herkesin anlayabileceği bu yeni sistemi birkaç ay içinde canlıya alacak. 73 yıllık yayıncılık geçmişini şimdi yapay zekâ ile yeni bir döneme taşıdıklarını ifade eden şirketin 3. nesil yöneticisi Mert Yalkın, "Yalnızca 2026'nın başından bu yana 2 bin 518 mevzuat belgesi güncelledik. 73 yıllık uzmanlığımızı bir teknoloji şirketine dönüşüyoruz. Hedefimiz, herkesin elinin altında bir mevzuat uzmanı olması" diyor.
Lebib Yalkın
Lebib Yalkın nasıl doğdu?
-Lebib Yalkın, şirketimizin kurucusu, benim dedem. 1914 yılında İstanbul'da doğuyor. Haydarpaşa Lisesi'nin ardından Mülkiye'den mezun oluyor ve Maliye Bakanlığı'nda çeşitli görevlerde bulunuyor. Görevi sırasında arkadaşlarının mevzuattaki değişiklikleri takip etmelerine yardımcı oluyor. O dönemde mevzuata ulaşmak bugünkü kadar kolay değil. Arkadaşlarının, "Sen neden bunu bir işe dönüştürmüyorsun?" demesi üzerine kendi şirketini kuruyor. Sistem aslında çok basit ama dönemi için son derece yenilikçi. Mevzuatta bir sayfa değiştiğinde abonelere yeni sayfa postayla gönderiliyor, eski sayfa dosyadan çıkarılıp yenisi takılıyor. "Değişen yapraklar" denilen bu sistemi Türkiye'de ilk uygulayan Lebib Yalkın oluyor. Bugün hâlâ yaklaşık 300 çok eski abonemize bu basılı hizmeti sürdürüyoruz. Bunu biraz da bir vefa borcu olarak görüyoruz. Fakat artık doğal olarak sistemin büyük bölümü dijital.
Siz üçüncü kuşaksınız. Aile şirketine katılmanız planlı bir tercih miydi?
-Aslında değildi. ABD'de Lehigh Üniversitesi'nde Endüstri Mühendisliği okudum. Mezun olduğum dönem 11 Eylül saldırılarının ardından Amerikan ekonomisinin oldukça zor olduğu bir dönemdi ve yabancıların iş bulması güçleşmişti. Türkiye'ye döndüm, ardından askere gittim. Askerdeyken babama demans teşhisi konuldu. Bu nedenle askerlik sonrasında Lebib Yalkın'a dönmek durumunda kaldım. Birkaç yıl içinde de babamı kaybettik. Bugün şirketi üçüncü kuşak olarak devam ettiriyorum. Benim de 10 yaşında bir oğlum var. Bir gün dördüncü kuşağa aktarabilir miyiz bilmiyorum. Çünkü o zamana kadar dünyanın ve mesleklerin nasıl değişeceğini de bilmiyoruz. Belki mevzuatı insanlar değil robotlar takip edecek.
Aslında şirketin 73 yıllık hikâyesi teknolojinin dönüşümünün de küçük bir özeti gibi…
-Kesinlikle. Birinci kuşak "değişen yapraklar" sistemini kurdu. İkinci kuşak ise bu işi dijitale taşıdı. Üstelik henüz internet yokken… MevBank, yani "Mevzuat Bankası" ise 2000'lerde kuruldu. Programı bilgisayarınıza yüklüyordunuz; mevzuat değiştikçe biz size disket gönderiyorduk, disketi bilgisayarınıza takarak sistemi güncelliyordunuz. Sonra CD dönemine geçtik. Bu bizim için büyük kolaylıktı çünkü 10 disket yerine tek CD gönderebiliyorduk. Ardından internet geldi, online güncelleme başladı ve sonunda sistem tamamen online hale geldi. Bugün geldiğimiz noktada ise yenilenmiş altyapısıyla Türkiye'nin 73 yıllık mevzuat ve içtihat arşivi ile güncel değişiklikleri bir tıkla önünüze getiren MevBank Neo var. Yıl bitmeden buna bir yapay zeka katmanı daha ekleyeceğiz. İşin uzmanı olmayanlar da her konuda ihtiyaç duyduğu bilgiye ulaşabilecek.
MevBank Neo'yu eski sistemden ayıran ne?
-En önemli özelliklerinden biri kişiselleştirme. Kullanıcı sisteme hangi alanlarla ilgilendiğini tanımlıyor. O konuyla ilgili mevzuat değiştiğinde sistem kendisine bildirim gönderiyor. Tatilde bile olsanız uygulamadan ya da e-postanızdan değişiklikten haberdar olabiliyorsunuz. İçeriği de çok zenginleştirdik. Türkiye'nin en zengin mevzuat ve içtihat veri tabanlarından birine sahip olduğumuzu düşünüyoruz. Resmî Gazete'den bakanlıkların sitelerine, Danıştay ve Yargıtay kararlarına kadar çok sayıda farklı kaynağı sürekli tarıyoruz. Ancak bizim asıl katma değerimiz yalnızca belgeyi sisteme aktarmak değil. Bünyemizdeki mevzuat uzmanları belgeleri sınıflandırıyor. Mevzuatımız 63 farklı konu başlığı altında ayrılmış durumda. Vergi, sosyal güvenlik, ticaret hukuku, gümrük, kalite yönetim sistemleri gibi çok farklı alanlarımız var. Örneğin yalnızca vergi mevzuatının altında bile 13 ayrı seri bulunuyor. Dolayısıyla kullanıcının binlerce değişikliği takip etmesine gerek kalmıyor; yalnızca kendisini ilgilendiren değişiklikleri görebiliyor.
Böyle bir sistem olmasa bir profesyonel mevzuatı nasıl takip etmek zorunda?
-Her sabah Resmî Gazete'yi açması gerekiyor. Sonra kendi sektörüne göre ilgili kurumların sitelerini takip etmeli. Enerji sektöründeyse EPDK'yı, rekabet hukukuyla ilgiliyse Rekabet Kurumu'nu, vergi için Gelir İdaresi Başkanlığı'nı, davalar için Yargıtay ve Danıştay kararlarını incelemesi gerekiyor. Gümrük alanındaysa ilgili kurumların yayınlarını ayrıca takip etmeli. Üstelik yalnızca bugünkü mevzuat yetmiyor. Örneğin şirketinize beş yıl önceki bir işlem nedeniyle ceza geldiyse, mevzuatın beş yıl önceki halini de bulmanız gerekiyor. Bizim sistemimizde mevzuatın geçmiş versiyonlarına ulaşabiliyor ve farklı tarihlerdeki düzenlemeleri karşılaştırabiliyorsunuz. Bütün bunları kendiniz yapmaya kalkarsanız ciddi bir zaman ayırmanız gerekir.
Türkiye'de mevzuat gerçekten çok mu hızlı değişmeye başladı?
-Türkiye'de mevzuat her zaman hızlı değişti. Bu durum yeni değil. Avrupa Birliği'ne uyum süreci bunun nedenlerinden biri. Ama dünyada da yeni alanlar ortaya çıkıyor. Kripto varlıklar, sürdürülebilirlik, karbon düzenlemeleri, yeni ödeme sistemleri, gümrük vergileri… Yeni ürünler ve yeni finansal enstrümanlar çıktıkça regülasyon da değişiyor. Sadece 2026 yılının başından bugüne kadar 2 bin 518 mevzuat belgesini güncelledik. Bunların 502'si enerji mevzuatıyla, 273'ü ithalatla ilgili. Düşünün; enerji sektöründe çalışan bir profesyonelin yalnızca yılbaşından bu yana yüzlerce değişikliği takip etmesi gerekiyor. Üstelik her düzenleme Resmî Gazete'de yayımlanmıyor. Düzenleyici kurumların kendi sitelerinde yayımladıkları kararlar da var ve bunlar da hukuki sonuç doğurabiliyor. Dolayısıyla yalnızca Resmî Gazete'yi takip etmek de yeterli değil. Mevzuattan haberdar olmak birinci aşama. İkinci aşama onu anlamak. "Bu düzenleme ne diyor ve benim ne yapmam gerekiyor?" Üçüncü aşama ise bunu şirkette ilgili kişilere aktarıp uygulamak. Asıl sorunlardan birini de burada görüyoruz. Düzenleme bilinse bile uygulamada eksikler yaşanabiliyor. Sonrasında ceza geldiğinde ise problemi düzeltmenin maliyeti, baştan uyum sağlamanın maliyetinden çok daha yüksek olabiliyor.
Şimdi şirketi yeni bir dönüşüme hazırlıyorsunuz. Nereye gidiyor Lebib Yalkın?
-Lebib Yalkın Yayınları'ndan Lebib Yalkın Teknoloji'ye dönüşüyoruz. Bir içerik şirketinden, sahip olduğumuz içeriğin teknoloji yardımıyla çok daha kolay kullanılmasını sağlayan bir şirkete dönüşmek istiyoruz. Bugünkü sistemimiz ağırlıklı olarak B2B. Muhasebeciler, mali müşavirler, vergi departmanları, avukatlar, hukukçular, gümrükçüler, fabrikaların kalite birimleri ve çevre mühendisleri gibi çok farklı profesyoneller kullanıyor. MevBank Neo'nun 10 binden fazla kullanıcısı var. Ancak hedefimiz bunun ötesine geçmek. Uzman olmayan sıradan bir vatandaşın da karşılaştığı mevzuat sorununu doğal dille anlatabileceği ve sistemin Lebib Yalkın'ın güncel veri tabanından doğru cevabı getireceği bir yapı üzerinde çalışıyoruz. Yani hedefimiz bir anlamda herkesin elinin altında bir mevzuat uzmanı olması. Bizim en önemli avantajımız verimiz. Sistem anlık olarak güncel ve temiz Lebib Yalkın verisine erişecek. Dolayısıyla o gün yürürlükte olan mevzuata göre cevap verecek. Aynı zamanda geçmişe yönelik bir soru sorulduğunda da o tarihte geçerli olan mevzuata ulaşabilecek. Mevzuatın yanında içtihatlar da sistemimizde bulunuyor. Yargıtay ve Danıştay kararları ile uzman makalelerimiz de veri tabanının bir parçası. 1992'den beri yayımlanan Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi'ndeki uzman yorumları da kullanıcının düzenlemeyi anlamasını kolaylaştırıyor. 2026 bitmeden bu yeni hizmeti devreye almı olacağız. Şu anda yüzde 90'ın üzerinde doğruluk elde ettiğimiz ve oldukça iddialı olduğumuz bir yapı geliştiriyoruz.
MevBank Neo'dan sonra hangi ürünler gelecek?
-Yakın zamanda MevUyum adını verdiğimiz bir mevzuat uyumluluk programımız çıkacak. MevBank mevzuatı bulmanızı ve takip etmenizi sağlıyor. MevUyum ise bir adım sonrasına geçecek. Bir mevzuat değişikliği olduğunda şirket içinde yapılması gereken işler ilgili departmanlara veya kişilere atanabilecek. Görevlerin tamamlanıp tamamlanmadığı izlenebilecek. Böylece şirketler uyumluluk raporlarını sistemden çıkarabilecek, bir denetim sırasında hangi düzenleme için hangi işlemleri yaptıklarını gösterebilecek. Daha ileride ise elinizdeki herhangi bir sözleşmenin veya belgenin güncel mevzuata uygunluğunu kontrol edebilecek sistemler geliştirmeyi planlıyoruz. Bir belgeyi sisteme yüklediğinizde yapay zekâ ilgili düzenlemelerle karşılaştırarak sizi olası uyumsuzluklar konusunda uyarabilecek.