HÜLYA GENÇ SERTKAYA/ Türkiye'nin enerjide yeni yol haritası açıklandı. "Milli Enerji 2040" vizyonunun merkezinde elektrikleşme olacak. Buna göre sanayiden ulaşıma, binalardan tarıma ekonominin bütün alanlarında elektriğin kullanımının artacağı yeni bir döneme giriliyor. Türkiye 2040'ta, enerji ihtiyacının yüzde 36'sını elektrikten karşılayacak. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın açıklamalarına göre "Milli Enerji 2040" vizyonu çerçevesinde toplam 500 milyar dolarlık yatırım hayata geçirilecek, 108 bin doğrudan istihdam sağlanacak. Yeni vizyon kapsamında 2040'ta milli üretim yüzde 92'ye, yenilenebilir kurulu güç yüzde 77'ye, elektrikleşme yüzde 36'ya yükseltilecek. Bu dönüşümle emisyonlarda yüzde 40 azaltım sağlanacak, petrol ve doğal gaz üretimi günlük 1.7 milyon varile, kişi başına elektrik tüketimi ise yıllık 7 bin 500 kilovatsaate ulaşacak.
2025'te 365 TWh olan toplam elektrik talebi, 2040'ta 680 TWh'e çıkacak. Bu talebin 90 TWh'lik kısmını elektrikli araçlar oluşturacak. Kişi başı elektrik tüketimi 2040'da 7 bin 500 kWh'a çıkacak. Birincil enerji yoğunluğu yüzde 40 azaltılarak 240 milyar dolar tasarruf sağlanacak. Türkiye'nin elektrik kurulu gücü, 190 milyar dolarlık yatırımla 2040'ta 281 GW7a çıkacak. Toplam 100 milyar dolarlık yatırım ile halihazırda 26 GW olan GES kurulu gücü 112 GW'a, halihazırda 15 GW olan RES kurulu gücü 63 GW'a çıkacak. RES/GES kurulu gücü, 2040 yılında 4 katlık büyüme ile 175 GW olacak.
2040'TA ELEKTRİK TALEBİ 680 TWH
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde düzenlenen "Milli Enerji 2040" tanıtım toplantısında, Türkiye'nin yeni dönemde gerçekleştireceği enerji yatırımlarına ilişkin hedefleri anlattı. Yapay zekanın enerji ve ekonomi alanlarında köklü değişiklikler getireceğini vurgulayan Bayraktar, Türkiye'nin bu dönemde rekabet gücünü koruyabilmesi için kritik madenlerde ilerleme kaydetmesi ve elektrik altyapısını güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Elektrikleşme sürecinde talep ve arz tarafının birlikte düzenleneceğini dile getiren Bayraktar, Türkiye'nin 2040'taki enerji talebinin 230 milyon ton petrol eş değeri olarak hesaplandığını söyledi.
Bayraktar, Türkiye ekonomisinin tüm alanlarında elektrikleşmenin artacağını, bunun için güçlü bir elektrik altyapısına ihtiyaç duyulduğunu belirterek, elektrik talebini 680 teravatsaate çıkararak elektrikleşmeyi ve elektrik talebini bu anlamda artırmayı hedeflediklerini söyledi.
Diğer büyüme alanlarından birinin veri merkezleri olduğunu aktaran Bayraktar, Türkiye'nin 2040 öngörüsünde bu merkezler için ilave 55 teravatsaat elektrik talebinin yer aldığını bildirdi.
2040 öngörülerinin Türkiye'nin 55 teravatsaatlik bir ilave elektriğe veri merkezlerinde ihtiyaç duyacağını gösterdiğini söyleyen Bayraktar, "Elektrolizör, yani yeşil hidrojen üretimini, sanayimizin aslında o enerji dönüşümü için ihtiyaç duyacağı elektrik talebini 20 teravatsaate olarak öngörüyoruz. Yaklaşık 1.7 milyon doğal gaz abonesine eş değer bir ısı pompasını özellikle kırsal alanlarda sistemimize almamız lazım. Tüm sektörlerde hedeflere ulaşılması durumunda 2040'ta Türkiye, yüzde 36'lık bir elektrikleşmeye ulaşacak. En büyük ilerleme ulaştırmada gözüküyor. Şu an yüzde 1'in altında elektrikleşme ulaştırmada, onu yüzde 24'e çıkarıyoruz. Sanayide yüzde 28 olan rakamı yüzde 33'e çıkarıyoruz. Konutlarımızda yüzde 22 olan elektrikleşme oranını yüzde 30'a çıkarıyoruz" dedi.
Bakan Bayraktar, COP31'de Türkiye'nin dünya kamuoyuna sunacağı hedefin 2035'te yüzde 35'lik elektrikleşme olduğunun altını çizdi.
KURULU GÜÇ 281 BİN MEGAVAT'I BULACAK
Milli Enerji 2040 hedeflerine göre, enerji verimliliğinde 2025-2040 yılları arasında birincil enerji yoğunluğu yüzde 40 azaltılacak. Böylece, aynı dönemde toplam 240 milyar dolarlık tasarruf sağlanacak.
Türkiye'nin 2025 itibarıyla 123 GW olan elektrik kurulu gücü 190 milyar dolarlık yatırımla 2040'da 281 GW'a çıkacak. Elektrik kurulu gücünde yenilenebilir enerjinin oranı, halihazırda bulunduğu yüzde 63'ten yüzde 77'ye yükselecek. Toplam 100 milyar dolarlık yatırım ile halihazırda 26 GW olan GES kurulu gücü 112 GW'a, halihazırda 15 GW olan RES kurulu gücü 63 GW'a çıkacak. RES/GES kurulu gücü, 2040 yılında 4 katlık büyüme ile 175 GW olacak.
Elektrik iletim ve dağıtım şebekelerine toplamda 116 milyar dolarlık yatırım yapılacak. İletim tarafında trafo kapasitesi yüzde 50, hat uzunluğu yüzde 30 artacak. 28 GW kapasiteli ve 10 bin kilometre uzunluğunda HVDC hat inşa edilecek. Dağıtım tarafında akıllı sayaç dönüşümü, Scada kapsama oranı ve şehir içi ring şebeke oranı yüzde 100'e çıkarılacak.
Güçlü altyapının yanında esnek sisteme de gerek duyulduğunu, bu nedenle 140 gigavatsaatlik depolamaya ihtiyaç olduğunu belirten Bayraktar, "Şu anda 5.4 gigavat olan enterkonneksiyon kapasitemizi 15 gigavata çıkarmayı hedefliyoruz" dedi.
Bayraktar, Türkiye'de 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidroelektrik santral ihtiyacının bulunduğuna işaret ederek, özel sektörün elindeki santrallerin buna dönüşüm imkanının olduğunu, bunun için kanun düzenleme hazırlığı yaptıklarını anlattı. Bayraktar, 2040'ta 20 milyon elektrikli araç ve 1.5 milyon soket sayısına ulaşılacağını aktardı.
CEYHAN, PETROL MERKEZİ OLUYOR
Milli Enerji 2040 hedeflerine göre, Akkuyu, Sinop ve Trakya Nükleer Güç Santralleri ve Küçük Modüler Reaktörler (SMR) ile birlikte 2040'ta 10 GW nükleer kapasiteye ulaşılacak. 2025'te 993 bin varil/gün olan petrol tüketimi, elektrikleşme ile birlikte 2040'ta 718 bin varil/güne gerilecek. 2025 yılında petrol tüketimini karşılama oranı yüzde 15 iken, bu oran 2040'ta yüzde 100'e çıkacak. Böylece, petrol tüketiminin tamamı yerli imkanlarla karşılanacak. 2025'te 59 milyar metreküp olan doğal gaz tüketimi, 2040'ta 57 milyar metreküpe düşecek. Doğal gazda yüzde 15 olan tüketimi karşılama oranı, 2040'ta yüzde 100'e çıkacak. Böylece, doğal gaz tüketiminin tamamı yerli imkanlarla karşılanacak.
Enerji KİT'leri TEİAŞ, EÜAŞ, ETİ MADEN, TPAO ve BOTAŞ, toplam 210 milyar dolarlık yatırım yapacak. Bakan Bayraktar, Ceyhan'ı boru hatlarıyla önemli bir petrol merkezine dönüştürecek önemli projelerden birinin "Ceyhan Petrol Depolama" olduğunu belirterek, şunları söyledi:
"BOTAŞ'ın elinde Ceyhan'da 11 milyon varillik depolama kapasitesi var ama kuracağımız tank çiftliği ile beraber önümüzdeki birkaç yıl içerisinde inşallah 2030'a gelmeden 50 milyon varillik bir depolama kapasitesine ulaşmayı hedefliyoruz."
YEKA'LARDAN 1.9 MİLYAR DOLARLIK YENİ YATIRIM
Milli Enerji 2040 vizyonu çerçevesinde, 2040'da Türkiye'nin RES/GES kurulu gücünün 4 katlık büyüme ile 175 GW olması hedeflenirken, YEKA (yenilenebilir kaynak alanı) yarışmalarıyla bu hedefe doğru yol alınıyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 3-4 Kasım'da gerçekleştirdiği rüzgar ve güneş enerjisi yarışmalarıyla toplam 2 bin 285 megavatlık kapasite tahsisi gerçekleştirildi. Bu tahsislerle, ülkeye toplamda 1.9 milyar dolarlık yeni yatırım kazandırılacak. Yılda 6.1 milyar kilovatsaat temiz elektrik üretilerek yıllık yaklaşık 1 milyar 220 milyon metreküp doğal gaz ithalatının önüne geçilecek.
Güneşte, yarışmayı kazanan şirketler, sözleşme imza tarihinden itibaren ürettikleri elektriği 60 ay süre ile serbest piyasada satabilecek. Daha sonra 20 yıl süreyle üretilen elektrik, kilovatsaat başına 3,25 euro cent fiyat ile iletim sistemine verilecek. Yarışmalar sonucunda, 11 ayrı sahada kurulacak yeni güneş enerji santralleri için KDV dahil toplam 37.9 milyon euro katkı bedeli sağlandı.
Rüzgarda yarışmayı kazanan şirketler, sözleşme imza tarihinden itibaren ürettikleri elektriği 72 ay süre ile serbest piyasada satabilecek. Daha sonra 20 yıl süreyle üretilen elektrik, kilovatsaat başına 3,50 euro cent fiyat ile iletim sistemine verilecek. RES Yarışmaları sonucunda KDV dahil toplam 75.5 milyon euro katkı bedeli ortaya çıktı.
BALIKESİR-4 RES YARIŞMASI İÇİN BÜYÜK YARIŞ
Rüzgar enerjisi santrallerine (RES) tahsis edilen 7 YEKA için düzenlenen yarışmalara 12 şirketten toplamda 29 başvuru yapıldı. Sivas, Balıkesir, Manisa ve Kütahya'da bulunan toplam 1.500 kapasiteli 7 adet bağlantı kapasitesi, kilovatsaat başına 3,50 euro/cent fiyatla yatırımcılara tahsis edildi. MW saat başına verilen katkı payları ise projelere göre değişti.
YEKA RES-2026 Yarışmaları kapsamında 320 MWe bağlantı kapasiteli Sivas RES yarışmasında MW başına 30 bin euro katkı payı ile Metgün Enerji Yatırımları A.Ş. en iyi teklifi verdi. 140 MWe bağlantı kapasiteli Balıkesir-1 RES yarışmasında ise en iyi teklif MW başına 42 bin euro katkı payı ile Poyraz Yenilenebilir Enerji Üretim A.Ş.'den geldi. 235 MWe bağlantı kapasiteli Balıkesir-2 RES yarışmasında Egesa Elektrik İnşaat Enerji Üretim A.Ş, en iyi teklifi verdi. Egesa, Manisa RES yarışmasında MW başına 16 bin euro katkı payı ile yine en iyi teklifi veren şirket oldu.
170 MWe bağlantı kapasiteli R26-Balıkesir-3 RES yarışmasında MW başına 20 bin euro katkı payı, 40 MWe bağlantı kapasiteli Balıkesir-4 RES yarışmasında MW başına 154 bin euro katkı payı ile Fe Girişim Enerji Üretimi İnşaat ve Dış Ticaret A.Ş. en iyi teklifi verdi. Balıkesir-4 RES yarışmasının 32 tur sürdüğünü de hatırlatalım. 260 MWe bağlantı kapasiteli Kütahya RES yarışmasında ise en iyi teklif MW başına 72 bin euro katkı payı ile Ecogreen Elektrik Enerji Üretim A.Ş.'den geldi.
MALATYA-1 GES İÇİN YARIŞ 16 TUR SÜRDÜ
Güneş enerji santrallerine yönelik olarak 4 Kasım'da gerçekleştirilen YEKA GES-2026 Yarışmalarına 19 şirketten toplamda 44 başvuru geldi. Denizli, Ankara, Konya, Kahramanmaraş, Malatya, Diyarbakır, Mardin, Batman ve Elazığ'da bulunan toplam 785 kapasiteli 11 adet bağlantı kapasitesi, kilovatsaat başına 3.25 euro/cent fiyatla yatırımcılara tahsis edildi. MW saat başına verilen katkı payları ise projelere göre değişti. YEKA GES-2026 Yarışmaları kapsamında 30 MW bağlantı kapasiteli Denizli GES yarışmasında MW başına 60 bin euro katkı payı ile Temmuz Güneş Denizli Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. en iyi teklifi verdi. Bu şirket, 85 MW bağlantı kapasiteli Kahramanmaraş-2 GES yarışmasında MW başına 60 bin euro katkı payı ile 50 MW bağlantı kapasiteli Kahramanmaraş-3 GES yarışmasında MW başına 74 bin euro katkı payı ile en iyi teklifin sahibiydi.
40 MW bağlantı kapasiteli Ankara-1 GES yarışmasında en iyi teklif, MW başına 22 bin euro katkı payı ile Erser Grup Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den geldi.
30 MW bağlantı kapasiteli Ankara-2 GES yarışmasında MW başına 12 bin euro katkı payı ile İklim İnvest Enerji ve Teknoloji Yatırımları A.Ş. en iyi teklifi verdi.
110 MW bağlantı kapasiteli Konya GES yarışmasında en iyi teklif 7. turda MW başına 64 bin euro katkı payı ile İş Enerji Yatırımları A.Ş.'den geldi.
55 MW bağlantı kapasiteli Malatya-1 GES yarışmasında MW başına 91 bin euro katkı payı ile Ezel Mensucat Sanayi ve Ticaret A.Ş verdi. Bu yarışma 16 tur sürdü.
Egesa Elektrik İnşaat Enerji Üretim A.Ş., 200 MW bağlantı kapasiteli Diyarbakır GES yarışmasında MW başına 16 bin euro katkı payı, 120 MW bağlantı kapasiteli Mardin-2 GES yarışmasında MW başına 18 bin euro katkı payı, 25 MW bağlantı kapasiteli Batman GES yarışmasında MW başına 36 bin euro katkı payı ile en iyi teklifi verdi. 40 MW bağlantı kapasiteli Elazığ GES yarışmasında en iyi teklif 8. turda MW başına 36 bin euro katkı payı ile Ecogreen Elektrik Enerji Üretim A.Ş.'den geldi.
Elvan TUĞSUZ GÜVEN / Hidroelektrik Santralları Sanayi ve İş İnsanları Derneği (HESİAD) Yönetim Kurulu Başkanı
"Hidroelektrik, enerji güvenilirliğini sağlayan stratejik bir altyapı"
Türkiye'nin 2040 enerji vizyonunda pompaj depolamalı hidroelektrik santraller (PHES), enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve yenilenebilir enerji dönüşümünün sürdürülebilirliği açısından stratejik bir rol üstlenecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın "Milli Enerji 2040" toplantısında Türkiye'nin 6 GW PHES ihtiyacına dikkat çekmesini, mevcut hidroelektrik santrallerin bu teknolojiye dönüştürülme potansiyelini vurgulamasını ve gerekli yasal düzenlemelerin hazırlandığını açıklamasını memnuniyetle karşılıyoruz. HESİAD olarak uzun süredir savunduğumuz PHES yatırımlarının önünün açılması, yalnızca enerji depolama kapasitesinin artırılması değil, aynı zamanda güneş ve rüzgar enerjisinin sisteme entegrasyonu, şebeke esnekliği ve yerli kaynaklarla arz güvenliğinin sağlanması açısından da kritik önemde. Bu doğrultuda, 13 Kasım 2026'da COP31 kapsamında Uluslararası Hidroelektrik Derneği (IHA) iş birliğiyle gerçekleştireceğimiz Türkiye Hidroelektrik Yuvarlak Masa Toplantısı'nda ve 2–3 Aralık 2026'da Ankara'da düzenleyeceğimiz 3. Hidroelektrikle Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı'nda PHES yatırımlarının hayata geçirilmesine yönelik somut adımları ele alacağız. Türkiye'nin 2040 enerji hedeflerine ulaşmasında hidroelektrik, yalnızca elektrik üreten değil, enerji sisteminin güvenilirliğini ve esnekliğini sağlayan stratejik bir altyapı olarak değerlendirilmelidir.
Denizüstü yeka yarışması Nisan'da
Bakan Bayraktar, Türkiye'nin 175 bin megavatlık yenilenebilir enerji hedefine ulaşmak amacıyla deniz üstü rüzgar enerjisi, uluslararası yatırım iş birlikleri, mevcut santrallerde kapasite artışı ve hibrit sistemlere ağırlık vereceklerini belirtti.
Bu kapsamda 2040'a kadar 6 bin megavat deniz üstü rüzgar kurulu gücüne ulaşmayı hedeflediklerini aktaran Bayraktar, ilk YEKA deniz üstü rüzgar yarışmasının gelecek yıl nisanda yapılmasının planlandığını, şartnamenin ise kasımda açıklanacağını bildirdi.
Bayraktar, mevcut rüzgar santrallerinin yenilenmesinin ve 1 megavatın altındaki küçük ölçekli güneş enerjisi santrallerinin yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini kaydetti. Rüzgarda 50 bin megavatlık yeni bir hedef bulunduğunu belirten Bayraktar, bu kapasite için yaklaşık 35 bin ton kalıcı mıknatısa ihtiyaç duyulduğunu, mıknatısların Türkiye'de üretilmesi için çalışmaların başlatıldığını ifade etti.
Doğa Can BAYRAM / Enerji Depolama Endüstrileri Derneği (EDEDER) Yönetim Kurulu Başkanı
"Enerjide depolama stratejik bir role sahip"
Türkiye'nin 2040 yılına yönelik açıkladığı yeni enerji yol haritası, sektörde yalnızca kurulu güç artışını değil, üretimden tüketime tüm sistemin dönüşümünü hedefleyen önemli bir dönüm noktası. Rüzgar ve güneş enerjisinde 175 bin MW kurulu güç hedefi, artan elektrik talebi ve elektrifikasyon süreci, enerji sisteminin daha esnek, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını zorunlu kılıyor. Bu dönüşümün en önemli yapı taşlarından biri ise enerji depolama teknolojileri. Yenilenebilir enerji kaynaklarının değişken üretim yapısının dengelenmesi, arz güvenliğinin güçlendirilmesi, şebeke esnekliğinin artırılması ve üretilen enerjinin ihtiyaç duyulan zamanda kullanılabilmesi açısından depolama sistemleri kritik bir işlev üstleniyor. Açıklanan 140 GWh'lik depolama ihtiyacı da bu teknolojilerin Türkiye'nin enerji geleceğindeki stratejik konumunu açıkça ortaya koyuyor. EDEDER olarak, Türkiye'nin enerji dönüşümünde depolama yatırımlarının yenilenebilir enerji yatırımlarıyla eş zamanlı ilerlemesinin, öngörülebilir bir mevzuat ve yatırım ortamının oluşturulmasının, bu konuda yerli teknoloji geliştirilmesinin büyük önem taşıdığını düşünüyor, bunun ülkemizin enerji sektörünü daha ileri bir noktaya taşıyacağına ve küresel enerji dönüşümündeki güçlü konumunu pekiştireceğine inanıyoruz.
Cem ÖZKÖK / Enerji Yatırımcıları Derneği (GÜYAD) Yönetim Kurulu Başkanı
"Uygulama takvimi sektörle istişare içinde belirlensin"
2040 enerji yol haritasını, yenilenebilir enerji yatırımlarına uzun vadeli yön veren önemli bir adım olarak değerlendiriyoruz. Güneş ve rüzgar kapasitesindeki büyümenin depolama ve şebeke yatırımlarıyla birlikte planlanmasını özellikle önemsiyoruz. GÜYAD olarak önceliğimiz, bu hedeflerin öngörülebilir kapasite tahsis takvimi, hızlandırılmış izin süreçleri ve uygun maliyetli finansmanla somut yatırımlara dönüşmesidir. Düzenlemelerin ve uygulama takviminin sektörle istişare içinde netleştirilmesi, yatırımcı güvenini güçlendirecek ve ülkemizin enerji arz güvenliğine katkı sağlayacaktır.