"BES’in yolu uzun, önü açık"

GİRİŞ TARİHİ: 21.09.2022 GİRİŞ TARİHİ: 20:03 SON GÜNCELLEME: 22.09.2022 00:00
Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Atilla Benli, Orta Vadeli Program’da OKS’nin uzun dönemli ve tamamlayıcı bir tasarruf ve özel emeklilik sistemine dönüştürülmesi için alınan politika tedbirlerinin önemli bir gelişme olduğunu söylüyor. Benli, fon büyüklüğü hedefini 500 milyar TL olarak açıkladı.

PARA RÖPORTAJ/ ZEYNEP CANDAN AKTAŞ Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), yenilikler ve değişikliklerle uzun vadeli gelişmesini ve büyümesini sürdürüyor. Gelişmelere uyum sağlamaya çalışan katılımcılar, özellikle BEFAS'ın faaliyete geçmesiyle sistemdeki fonların büyük kısmına erişebilme olanağı buldular. Halen yolun başında olan ve giderek tabana yayılan BES'te yapılabilecek daha çok şey var. Bu hafta, Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Atilla Benli ile BES'in bugününü ve geleceğini konuştuk.

Atilla Benli, OECD ülkelerinde emeklilik yatırım fonlarının GSYH içindeki payı yüzde 100'ler seviyelerindeyken, Türkiye'de bu seviyenin yüzde 3.5 civarında olduğuna dikkat çekerek yurtdışında özellikle işyeri bazlı özel emeklilik planları ile tasarruf yapıldığı söylüyor. Birçok ülkede otomatik katılım uygulaması, zorunlu sistemde kalış ve işveren katkısı gibi teşviklerle çalışanların tasarrufa özendirildiğini belirten Benli; "Bu nedenle önümüzdeki dönemde özel emeklilik sisteminin sosyal güvenliği tamamlayacak, emeklilikte refah sunacak bir opsiyon, özel bir tasarruf sistemi olarak, katılımcı gözündeki öneminin artırılması önem arz ediyor" diyor. Benli, konuşmasını şöyle sürdürüyor:

"Bu konuda en son yayımlanan Orta Vadeli Program'da da OKS'nin diğer emeklilik sistemleriyle birlikte çalışanlar için uzun dönemli ve tamamlayıcı bir tasarruf ve özel emeklilik sistemine dönüştürülmesi için politika tedbiri yer aldı. Bu, bireysel emeklilik sistemimiz için önemli bir gelişme oldu."

Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Atilla Benli, sorularımızı şöyle yanıtladı:

-Bireysel Emeklilik Sistemi'ne yılbaşından bugüne kadar bir milyondan fazla katılımcı dahil oldu. BES'e artan bu ilginin arkasında ne var, kısaca değinebilir misiniz?

Emeklilik döneminde refah kaybının önlenmesi için en önemli enstrümanlardan biri olan, uzun vadeli yatırım yapılmasını destekleyen, katılımcıların tasarruf eğilimlerini artırmalarını sağlayan BES'te; devlet katkısının yüzde 30'a çıkarılması ve 18 yaş altı nüfusun sisteme kazandırılması gibi reformlar, sistemin büyümesine önemli katkı sağladı. Katılımcılarımızın tasarruflarının kıymetini bilen devletimizin, bu birikimleri desteklemek üzere sağladığı yüzde 30 devlet katkısı ve fonların başarılı performansı, sistemdeki tasarrufların artışına büyük bir ivme kazandırdı.

-BEFAS'ın faaliyete geçmesiyle katılımcılar fon dağılımlarını değiştirme konusunda daha istekli görünüyorlar. Sizce BEFAS'ın sisteme katması beklenen faydaları nelerdir?

BEFAS Platformu, 1 Temmuz 2021 tarihi itibarıyla kademeli olarak hayata geçirildi ve katılımcıların sektördeki tüm emeklilik şirketlerinin fonlarının alım satımını yapmasına olanak sağladı. BEFAS'ın kuruluşundan 1 Eylül 2022 tarihine kadar 1,7 milyar TL'yi aşkın işlem hacmine ulaşıldı; yaklaşık 616 bin işlem yapıldı. Giderek artan bu işlem hacmi, bir yönüyle katılımcılarımızın Platform'a ve sunduklarına sahip çıktığını, diğer yönüyle ise sistemden duydukları memnuniyeti gösteriyor. Özellikle getiri hassasiyeti olan katılımcılara sunulan geniş fon evreni, değişen piyasa dinamiklerine göre yılda 12 defaya kadar fon değişikliği yapılabilmesine imkân sağlanması, bu ilgiyi gün geçtikçe artırıyor.

Emeklilik şirketleri, kendi fonlarının yanı sıra BEFAS üzerinden başka şirketlerin fonlarını almak isteyen katılımcıların taleplerini, internet veya mobil uygulamaları üzerinden gerçekleştirmelerini de sağlıyor. Böylece katılımcılara, şirket değişikliğine gerek kalmaksızın, alternatif fon seçenekleri sunulabiliyor. Katılımcılar ihtiyaçlarına yönelik fonlardan ve artan fon rekabetinden yararlanabiliyor. Tabii sistemde ne kadar uzun süre kalınırsa tasarruflar da o denli artıyor, fonların sağladığı imkânlarla da bu tasarruflar korunabiliyor ve geliştirilebiliyor.

-BEFAS'ın kullanımı konusunda bazı katılımcılardan olumsuz geri bildirimler var. Bunlardan çoğu bilgilendirme eksikliği ve şirketlerin BEFAS'ta gerçekleştirdiği işlemlerin henüz belli standartta olmaması gibi görünüyor. Bu konuda birlik olarak sizin düşünceniz ve yapabilecekleriniz nelerdir?

Türkiye Sigorta Birliği olarak, şirketlerimizin BEFAS Platformuna ilişkin bilgilendirme araçlarını irdeledik ve yaptığımız inceleme sonucunda Platform'u daha görünür kılmak için onlara bu çalışmaları artırma yönünde tavsiyelerimizi ilettik. BEFAS Platformu'nun daha çok bilinmesi, dolayısıyla kullanıcıların bilgiye ulaşma yollarını tanımaları için gerek sosyal medya mecralarımızdan, gerek internet sitemiz aracılığıyla çalışmalar yapıyoruz.

Diğer yandan bu bilgilere ulaşılabilecek pek çok yol da mevcut. Katılımcılar fonların varlık dağılımlarına, seçecekleri fonun içerik bilgilerine BEFAS Platformu üzerinden erişebiliyorlar. Bu Platform'da ilgili fonun portföy dağılımı, toplam pay sayısı, faiz içerip içermediği, kurucusu, yöneticisi gibi birçok detaylı bilgi görülüyor. EGM ve TAKASBANK'ın internet sitelerinden BEFAS'a ilişkin detaylı bilgilendirmelere ulaşılabiliyor.

Ayrıca BEFAS fonlarının getirilerine ilişkin bilgiler, tüm şirketlerimiz, EGM ve TAKASBANK tarafından katılımcılara sunuluyor. TAKASBANK ile EGM tarafından fonların getirileri dışında, başarı sıralamaları, fiyat hareketleri, katılım esaslarına uyumu gibi birçok bilgi aktarılıyor.

-Katılımcıların BES'teki birikimleri ile ilgilenmesi ve fonlarını dönemin şartlarına göre değiştirmesi konusunda neler yapılabilir?

Bildiğiniz gibi, BES'te katılımcılarımız bir yıl içerisinde 12 kez fon dağılımı değişikliği yapabiliyorlar. Bu noktada fon tercihlerinin belirlenmesi için şirketlerimiz, 'risk profili anketi' uygulayarak katılımcının risk seviyesini ve ona uygun fon seçeneklerini kendilerine sunuyorlar. Katılımcılarımız da dilerlerse şirketin fon önerisini veya kendi belirledikleri fonları, gerek şirketlerinin fonları üzerinden gerekse de BEFAS Platformu üzerinden seçerek yatırımlarını yapabiliyorlar.

Ayrıca, 1 Temmuz 2022 itibarıyla emeklilik şirketlerimiz BES'e özgü yatırım danışmanlığı yapabilme yetkisine eriştiler. Böylece şirketlerimiz, BES'e özgü yatırım danışmanlığı ile kişiye özel fon dağılım ve değişiklik tavsiyesi verebiliyorlar.

BEFAS'ın hayata geçmesi ve robotik uygulamaların kullanımının yaygınlaşmasıyla 2019 yılından bu yana fon dağılımı değişikliği hakkının kullanım oranı yüzde 21'e yükseldi. Katılımcıların tasarruflarını olumlu yönde etkileyen bu yükselişin sürdürülebilir olması için sektördeki çalışmalarımızı aralıksız sürdürüyoruz.

-TÜFE'nin bu kadar yüksek olduğu bir ortamda katılımcıların en büyük sıkıntılarından biri de birikimlerin getirisini ölçememek, diğer varlık getirileriyle bir kıyaslama yapamamak olduğu görülüyor. Bu konuda neler yapılabilir, katılımcılara öneriniz neler olabilir?

BES, katılımcıların orta ve uzun vadeli yatırım yapmasını destekleyen ve bireylerin sahip oldukları risk profillerine uygun yatırım seçenekleri sunan bir özel emeklilik sistemi. Katılımcıların emeklilik döneminde refah kaybı yaşamaması için kısa vadeli getiriler yerine, uzun vadeli getirilerine odaklanmalarını önemli görüyor ve tavsiye ediyoruz.

Her katılımcının profiline uygun fonun bulunduğu sistemde, kısa vadeli yatırım tercihleri ekonomik dalgalanmalardan olumsuz etkilenebiliyor. Ancak uzun vadeli düşünüldüğünde sağlanan kazanç öne çıkıyor. Öyle ki 5 ve 10 yıllık dönemler incelendiğinde, emeklilik yatırım fonlarının ortalama getirisi, TÜFE ve BIST-100 endeksinden daha yüksek. Emeklilik yatırım fonlarının sistemin başından itibaren bugüne kadarki getirilerine bakıldığında her daim enflasyonun üstünde getiri sağladığı görülüyor.

2022 yılı başından itibaren ise piyasa gelişmeleri çerçevesinde BES fonlarının ağırlıklı getiri ortalaması yüzde 34 civarında. Bu dönemde özellikle hisse senedi fonları başarılı bir performans sergilediler ve yüzde 80'e yakın getiri sağladılar. Öte yandan, 31 Ağustos 2022 itibarıyla BES fonlarının ağırlıklı ortalama getirisi, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 77 civarında gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemine göre hisse senedi ağırlıklı fonların getirisi ise yüzde 128'i aştı.

"FON BÜYÜKLÜĞÜNÜN 500 MİLYAR TL'YE ULAŞMASINI HEDEFLİYORUZ"

Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Atilla Benli, BES'in gelişmesi, büyümesi için neler yapılabileceğini ve kurum olarak kendilerine düşen sorumluluklar konusunda ise şunları söylüyor:

"Yakın zamanda hayata geçmesini beklediğimiz yenilikler; BES'e hediye olarak ek katkı payı yatırılabilmesini teminen, hediye sertifika düzenlemesi, 500 bin ABD Doları veya karşılığı döviz tutarında katkı payını üç yıl sistemde tutma şartıyla T.C. vatandaşlığı imkânı, BES'e özel konut ve çeyiz gibi birikim alternatifleri sağlanması, kısmi çekişle katılımcıların finansal ihtiyaçlarını karşılamaları, sistemdeki birikimlerin temlik edilmesine imkân verilmesi, tek seferde toplu katkı paylarına ödenecek devlet katkısının yıllara sâri verilmesidir. Bu reformlarla birlikte 2023 yılı sonunda BES ve OKS'deki toplam katılımcı sayısının 17 milyona, fon büyüklüğünün ise 500 milyar TL'ye ulaşmasını hedefliyoruz."

X
Sitelerimizde reklam ve pazarlama faaliyetlerinin yürütülmesi amaçları ile çerezler kullanılmaktadır.

Bu çerezler, kullanıcıların tarayıcı ve cihazlarını tanımlayarak çalışır.

İnternet sitemizin düzgün çalışması, kişiselleştirilmiş reklam deneyimi, internet sitemizi optimize edebilmemiz, ziyaret tercihlerinizi hatırlayabilmemiz için veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız.

Bu çerezlere izin vermeniz halinde sizlere özel kişiselleştirilmiş reklamlar sunabilir, sayfalarımızda sizlere daha iyi reklam deneyimi yaşatabiliriz. Bunu yaparken amacımızın size daha iyi reklam bir deneyimi sunmak olduğunu ve sizlere en iyi içerikleri sunabilmek adına elimizden gelen çabayı gösterdiğimizi ve bu noktada, reklamların maliyetlerimizi karşılamak noktasında tek gelir kalemimiz olduğunu sizlere hatırlatmak isteriz.