MERVE YILMAZ GERGİN, İREM GÜL/ Eskiden büyüklerimiz "Biraz daha büyüsün öyle toplayalım" derdi. Şimdi ise tam tersi makbul. Küçük havuçlar, minik kabaklar, avuç içine sığan patlıcanlar... Boyları küçüldükçe değerleri artan bu ürünler, bugün tarım sektörünün en dikkat çeken işlerinden biri haline geldi. PARA Dergisi'ni takip edenler bilir. Tarımın değişen dinamiklerini ve geleceğin yatırım alanlarını yakından izlemeye özen gösteriyoruz. Yüksek büyüme potansiyeli taşıyan üretim modellerini sayfalarımıza taşıyoruz. Bu kez rotamızı hem Türkiye'de hem de dünyada hızla büyüyen mini sebze ve mikro yeşillik pazarına çevirdik. Mini sebzeler bugün yatırımcıların, üreticilerin ve ihracatçıların radarına girmiş durumda. Önümüzdeki 5-10 yılda pazarın büyümeye devam edeceği öngörülürken, Türkiye dört mevsim üretim yapabilen iklimi, güçlü sera altyapısı ve Avrupa ile Orta Doğu pazarlarına yakınlığı sayesinde bu alanda önemli bir üretim üssü olmayı hedefliyor. Özellikle Brokolini ve Padron biber gibi ürünlerde son üç yılda talep dikkat çekici şekilde yükseliyor. Mini domates ve mini salatalık gibi ürünler artık sadece restoranlarda değil, zincir market raflarında da kendine daha fazla yer buluyor. Ancak uzmanlar bu pazara girerken acele edilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Doğru planlama yapıldığında yüksek katma değer ve karlılık sağlayabilen bu alan, plansız yatırımlarda ise beklenen getiriyi vermeyebiliyor. Kısacası, mini sebzeler artık sadece tabakların yıldızı değil; tarımın yeni nesil yatırım araçlarından biri. Boyutları küçük olabilir ama üreticiye sundukları katma değer, ihracat potansiyeli ve büyüyen pazarlarıyla Türk tarımının en gözde fırsat alanlarından biri olmaya hazırlanıyor…
YIL BOYUNCA ÜRETİMİ YAPILIYOR
Mini sebze pazarının geleceği hakkında konuşan Erüst Tarım 4. Kuşak Temsilcisi ve Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Erüst, önümüzdeki 5–10 yılda hem Türkiye'de hem de dünyada mini sebze pazarının büyümeye devam edeceğini söylüyor. Artık sadece lezzetli değil; pratik, sağlıklı ve atıştırmalık olarak tüketilebilen ürünlerin tercih edildiğini söyleyen Erüst, özellikle mini domates, mini salatalık ve benzeri ürünlere olan talebin her geçen yıl arttığını ifade ediyor. Türkiye iklim avantajı, güçlü üretim altyapısı ve lojistik konumu sayesinde bu alanda önemli bir üretim merkezi olabilecek potansiyele sahip. Kaliteli üretim, sürdürülebilir tarım uygulamaları ve ihracat odaklı yatırımlarla hem iç pazardaki talebin karşılanacağı hem de Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda Türk mini sebzelerinin daha güçlü bir konuma geleceği öngörülüyor. Mini sebze üretimine nasıl başladıklarını anlatan Erüst, Türkiye'de gastronomi alanında bu ürün grubunda önemli bir potansiyel gördüklerini söyleyerek, ülkeye yeni ürünler kazandırmak, katma değerli tarımı desteklemek ve Türk tarımının ürün çeşitliliğine katkı sağlamak amacıyla mini sebze üretimine başladıklarını ifade ediyor.
Mini sebzelerin üretimi standart sebze üretimine göre çok daha hassas bir takip gerektiriyor. Süreç doğru tohum seçimiyle başlıyor, ardından uygun iklim koşulları, verimli toprak, yeterli güneş ışığı ve dengeli sulama ile devam ediyor. Erüst, bitkilerin gelişimi boyunca düzenli bakım, besleme ve hastalık-zararlı kontrollerinin titizlikle yapıldığını söylüyor. Hasadın ise ürünün lezzetini, aromasını ve ideal boyutunu yakaladığı doğru zamanda gerçekleştirildiğini ifade eden Erüst, daha sonra ürünlerin özenle seçildiğini, kalite kontrolünden geçirildiğini, paketlendiğini ve tazeliğini koruyacak şekilde tüketiciye ulaştırıldığını belirtiyor. Erüst Tarım'da yıl boyu üretim yapılıyor. Yaz aylarında yayla üretimleriyle, kış aylarında ise Antalya'daki üretimlerle kesintisiz olarak üretime devam ediliyor. Son üç yılda talebin en hızlı arttığı ürünlere değinen Erüst, en fazla ilgi gören ürünlerin Brokolini ve Padron biber olduğunu söylüyor. Özellikle brokolinin klasik brokoliden farklı olarak ince saplı, dal yapılı ve tamamı tüketilebilen yapısıyla hem şeflerin hem de tüketicilerin dikkatini çektiğini belirten Erüst, kuşkonmaza benzer zarif görünümü ve lezzetiyle gastronomide de oldukça ilgi gördüğünü ifade ediyor. Padron biberin ise küçük boyutuna rağmen oldukça aromatik ve lezzetli olmasıyla öne çıktığını belirten Erüst, ızgara, tava ve farklı tariflerde pratik şekilde kullanılabilmesi sayesinde son yıllarda tüketiciler tarafından daha fazla tercih edilmeye başlandığını kaydediyor. Bu iki ürünün gördüğü ilginin, tüketicilerin artık farklı lezzetleri denemeye daha açık olduğunu ve katma değerli sebzelere olan talebin giderek arttığını kaydediyor.
DOĞRU MODEL ÇOK ÖNEMLİ
Mini sebze yetiştiriciliğine başlamak isteyen üreticilere tavsiyelerde bulunan Erüst, en önemli önerilerinin bu işe sabırla ve öğrenmeye açık bir şekilde başlamak olduğunu söylüyor. Mini sebzelerin dışarıdan küçük görünmesine rağmen üretiminin oldukça özen isteyen bir süreç olduğunu belirten Erüst, bitkilerin düzenli takip edilmesi, doğru zamanda doğru müdahalelerin yapılması ve kaliteye her aşamada önem verilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Hem Türkiye'de hem de dünyada mini sebzelere olan talep her geçen yıl artıyor. Erüst, ilk yıllarda bu ürünlerin daha çok restoranlar, oteller ve şefler tarafından tercih edildiğini ancak son yıllarda bu tablonun değişmeye başladığını dile getiriyor. Artık zincir marketlerde ve perakende satış noktalarında da mini sebzelere yönelik ciddi bir talep görülüyor. Bu nedenle bugün mini sebzelerin en büyük müşteri kitlesinin yalnızca profesyonel mutfaklar değil. Aynı zamanda evlerinde farklı ve sağlıklı ürünler tüketmek isteyen son tüketicilerin de önemli bir yer tutuyor. Erüst, bu gelişmenin hem iç pazarda hem de ihracatta mini sebzelerin geleceğinin oldukça güçlü olduğunu gösterdiğini ifade ediyor. Mini sebze üretiminin karlılığına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erüst, doğru planlama ve doğru pazarla buluştuğunda mini sebze üretiminin üreticisi için oldukça katma değerli ve karlı bir alan olabileceğini söyleyerek, ancak bu ürün grubunda karlılığın üretim tekniği, verim, kalite standardı, satış kanalı ve ihracat bağlantıları gibi birçok faktöre bağlı olarak değiştiğini konuşmasında vurguluyor. Yatırımın geri dönüş süresinin de tamamen üretim modeli ve pazarlama başarısına bağlı olduğunu söyleyen Erüst, "Doğru yönetildiğinde üreticisine avantaj sağlayan, ancak plansız girildiğinde zorlayıcı olabilen bir üretim modeli. Bu nedenle en kritik konu, üretimin mutlaka güçlü bir pazar ve doğru alıcı ağıyla birlikte planlanması" diyor.
"TÜRKİYE BÖLGESEL ÜS POTANSİYELİNE SAHİP"
Can Bahçe & Can Mikro Yeşil Kurucusu ve Peyzaj Mimarı Fırat Can Tokuri ise, mikro yeşillikler gibi doğal, besin değeri yüksek, pestisitsiz fonksiyonel gıdalara yönelik ilginin önümüzdeki yıllarda hızla artacağını aktarıyor. Tokuri, katma değeri yüksek ve tüm dünyada süper gıdalar olarak anılan mikro yeşilliklerin, sağlıklı yaşam bilincinin yükselmesi ve nitelikli gastronomi sektörünün büyümesiyle ülkemiz ve dünyada daha fazla talep göreceğini kaydediyor. Tokuri, Türkiye'nin coğrafi konumu ve lojistik avantajıyla özellikle Avrupa ve Orta Doğu pazarları için bölgesel üretim ve tedarik merkezi olabilecek potansiyele sahip olduğuna işaret ediyor.
Peyzaj mimarlığından mikro yeşillik üretimine uzanan yolculuğunu anlatan Tokuri, bir süre peyzaj mimarlığı yaptığını, yenilebilir peyzajlar, kentsel ekolojik sistemler ve permakültür üzerine yürüttüğü çalışmaların bu alana yönelmesini sağladığını aktarıyor. Mikro yeşilliklerin, şehirde evlerde tarım yapmaya çok uygun olması, kısa sürede yetişmesi, yüksek besin değeri taşıması ve yoğun aromaya sahip olmasının kendisini etkilediğini belirten Tokuri, 2018 yılında mesleğini bırakarak tamamen mikro yeşillikler üzerine çalışmaya başladığını aktarıyor. Özellikle şehirli insanlara ve çocuklara yetiştirmeyi öğretmek amacıyla Türkiye'nin ilk mikro yeşil yetiştirme kitlerini geliştirdiklerini aktaran Tokuri, temel motivasyonunun kentsel tarımı yaygınlaştırmak ve olgun bitkilere kıyasla vitamin ile antioksidan konsantrasyonu kat kat yüksek olan bu fonksiyonel gıdaları erişilebilir kılmak, gelecek nesillerin sağlıklı beslenmesine katkı sunmak olduğunu vurguluyor.
10 GÜNDE HASADA HAZIR
Üretim için taze, doğal, sağlıklı ve çimlenme oranı yüksek tohumların büyük önem taşıdığını belirten Tokuri, uygun yetiştirme malzemesi ve uygun ortam sağlandığında mikro yeşilliklerin hem topraklı hem de topraksız olarak yetiştirilebildiğini söylüyor. Buna örnek olarak kendi geliştirdikleri "Can Yetiştirme Kitleri"ni gösteren Tokuri, tohumları yetiştirme malzemesinin üzerine yoğun bir şekilde, çim eker gibi serptiklerini ve suyla nemlendirdiklerini ifade ediyor. Ortalama üç ila dört gün içinde ilk filizlerin ortaya çıktığını belirten Tokuri, daha sonra profesyonel ve estetik bir üretim için ürünleri LED ışıkların altına yerleştirerek bol ışık almalarını sağladıklarını anlatıyor. Evde kişisel kullanım amacıyla yetiştirilen mikro yeşillikler için ise doğal gün ışığının yeterli olduğunu vurguluyor. Tokuri, ışık altında günlük sulama yapıldığında mikro yeşilliklerin yaklaşık sekiz ila on gün içinde tüketime hazır hâle geldiğini aktarıyor. Üretim sürecinde, özellikle profesyonel yetiştiricilikte, ortam koşullarının, kullanılan malzemelerin sterilizasyonunun, ışık periyodunun ve sulama yönteminin büyük önem taşıdığını belirtiyor. Yetiştirme kitlerinde kenevir liflerinden üretilen matlar kullandıklarını söyleyen Tokuri, bu matların üretimini Türkiye'de ilk kez kendilerinin gerçekleştirdiğini ifade ediyor. Ayrıca atık durumdaki ve kullanılmayan kenevir liflerini yeniden işleyerek ileri dönüşümle yetiştirme matına dönüştürdüklerini de sözlerine ekliyor. Mikro yeşillik üretiminin kapalı ve kontrollü alanlarda gerçekleştirildiğini belirten Tokuri, sıcaklık, nem ve ışığın otomasyonla yönetilmesi sayesinde mevsimsel koşullardan büyük ölçüde bağımsız üretim yapılabildiğini dile getiriyor. Dikey tarım sistemi sayesinde küçük alanlarda yüksek verim elde edildiğine değinen Tokuri, kapalı alanlarda yapıldığı için zararlılara karşı da korunaklı olduğunu söyleyerek pestisit kullanımına da ihtiyaç duyulmadığını ekliyor. Tokuri, seralardaki üretimlerde durumun daha farklı olduğunun oradaki bazı dış etkenlerin belirleyici olduğuna dikkat çekiyor.
BROKOLİ FİLİZİNE İLGİ DAHA FAZLA
Son yıllarda bireysel tüketicilerin özellikle brokoli filizine yöneldiğini aktaran Tokuri, aynı miktardaki yetişkin brokoliye oranla, anti-kanser bileşiği olan sulforafan maddesini kat kat daha fazla içermesi nedeniyle bu ürünün sağlık odaklı tüketicilerden yoğun ilgi gördüğünü belirtiyor. Bu oranın yüksekliğine dikkat çeken Tokuri, 20 gram civarı bir brokoli filizinin ortalama yaklaşık bir kg brokoliye eş değer sulforafan içerdiğini söylüyor. Tokuri, buna ek olarak mikro yeşillerin çiğ olarak tüketildiği için yararlarının daha fazla olduğunu anlatıyor. Can Bahçe olarak hem brokoli filizi yetiştirme kitlerine hem de tüketime hazır mikro yeşillik aboneliklerine yönelik talebin belirgin şekilde arttığını söylüyor.
"FİLİZLERİN HIZLI BÜYÜMESİ YANILTICI OLABİLİR"
Tokuri, mini sebze yetiştiriciliğine başlamak isteyenlerden yoğun talep aldığını ancak çoğunun hiç deneme yapmadan bu işe yöneldiğini belirtiyor. Kendi sürecinde bir yıl boyunca yalnızca yetiştirme denemeleri yaptığını vurgulayan Tokuri, filizlerin hızlı büyümesinin yanıltıcı olabildiğini söylüyor. Bu işin zevkli olduğunu ancak kolay bir üretim süreci olmadığını ifade eden Tokuri, sürekli çalışma ve takip gerektirdiğini dile getiriyor. Filizlerin hızlı yetiştiği kadar hızlı bozulabildiğine dikkat çekerek, başlamadan önce farklı tohum ve malzemelerle uzun süre deneme yapılması gerektiğini aktarıyor. Tokuri, bu işi yapmayı düşünenlere profesyonel eğitim ve danışmanlık almalarını öneriyor.
Tokuri, mikro yeşillerin özellikle şefler tarafından bilinen ve profesyonel mutfaklarda daha eski bir pazara sahip ürün grubu olduğunu söylüyor. Tokuri, sağlıklı beslenen bireylerin ve özel diyet uygulayan kişilerin de bu ürüne giderek daha fazla yöneldiğini ifade ediyor. Avrupa'da mikro yeşillerin çok daha yaygın olduğunu, birçok markette karışık salata formunda satışa sunulduğunu belirten Tokuri, Türkiye'de ise talebin hızlı bir şekilde arttığını dile getiriyor.
Tokuri, mikro yeşil üretiminin genellikle kapalı alanlarda ve dikey tarım sistemiyle gerçekleştirildiğini aktarıyor. Büyük alanlara ihtiyaç duyulmadığını belirten Tokuri, 250 metrekarelik bir alanda dört katlı sistemle bir dönümlük üretim kapasitesine ulaşılabildiğini ifade ediyor. Sık ekim ve kısa yetiştirme döngüsü nedeniyle üretim yoğunluğunun yüksek olduğunu belirten Tokuri, iklimlendirme sistemleri, fan, nem cihazları ve LED aydınlatmaların temel ekipmanlar arasında yer aldığını söylüyor. Yatırımın başlangıcında büyük ölçeklerden kaçınılması gerektiğini vurgulayan Tokuri, kademeli büyümenin daha sağlıklı olacağını ifade ediyor.
Tokuri, mikro yeşillik üretiminde kâr marjının yüksek olduğunu dile getiriyor. Doğru iş planı kurulduğunda işçilik, alan ve lojistik maliyetlerinin kontrol altına alınabileceğini belirtiyor. Yatırım geri dönüş süresinin işletmenin büyüklüğüne ve satış kanallarının etkin kullanımına bağlı olduğunu ifade eden Tokuri, küçük ve orta ölçekli işletmelerde bu sürecin yaklaşık iki veya üç yıl sürdüğünü söylüyor. Daha büyük tesislerde sürenin beş yıla kadar uzayabildiğini ancak nakit akışının kısa sürede oluşabildiğini aktarıyor.
"KALİTE KADAR NASIL ÜRETİLDİĞİ DE ÖNEMLİ"
Metsims Sürdürülebilirlik Müdürü Orhan Atacan da, karbon ayak izi, su ayak izi ve dijital tarım kavramlarının birçok üretici için hâlâ geleceğin konusu gibi görülmesine rağmen, asıl meselenin kaynak tüketimini ölçebilmek olduğuna işaret ediyor. Tarımın doğal kaynaklara doğrudan bağımlı bir sektör olduğunu hatırlatan Atacan, Türkiye'de kullanılan suyun yaklaşık yüzde 77'sinin tarımsal sulamada tüketildiğini, buna karşın sulama verimliliğinin yüzde 52 seviyesinde olduğunu aktarıyor. Bu sözleriyle, kullanılan suyun büyük bir bölümünün ürüne dönüşmeden kaybedildiğini vurgulayan Atacan, dijital takip sistemleri ve veri analitiğinin gerçek değerinin bu noktada ortaya çıktığını kaydediyor. Ölçülemeyen hiçbir kaynağın verimli yönetilemeyeceğinin altını çizen Atacan, amaçlarının yalnızca sensör kullanmak, veri toplamak veya yazılım satmak olmadığının; bir kilogram sebze üretimi için ne kadar su, enerji, gübre ve yakıtın tüketildiğinin bilinmesinin ve her yıl daha iyi hale getirilmesinin olduğunun ifade ediyor. Bu nedenle Atacan, karbon ayak izi raporlamasının ise yalnızca çevresel bir gösterge değil, kaynak yönetim performansını ortaya koyan stratejik bir araç olduğunu dile getiriyor. Atacan, bugün hangi üretim partisinin daha fazla enerji tükettiğini, hangi sulama yönteminin daha verimli olduğunu veya hangi uygulamanın emisyonları artırdığını bilen bir üreticinin, yarının rekabetinde önemli bir avantaj elde edeceğine dikkat çekiyor. Atacan, uluslararası alıcıların artık sadece ürün kalitesine değil, ürünün nasıl üretildiğine de odaklandığını aktarıyor. Şeffaf ve doğrulanabilir veri sunabilen üreticilerin, ihracatta, finansmana erişimde ve kurumsal müşteri ilişkilerinde önemli avantaj yakaladığını ifade eden Atacan, gelecekte fark yaratacak üreticilerin en çok üretenler değil; kaynak tüketimini ölçen, yöneten ve sürekli iyileştiren işletmeler olacağını vurguluyor.
İHRACATTA GERİLEME VAR
Türkiye'de seracılığın başkenti olarak bilinen Antalya Kumluca ağırlıklı olarak geleneksel sera ürünleri yetiştiriyor. Domates üretiminde açık ara lider konumunda olsa da salatalık, biber, patlıcan ve fasulye üretiminde de iddialı bir bölge. Ayrıca seralarda karpuz, kavun gibi meyveler de yetiştiriliyor. Kumluca Ziraat Odası Başkanı Hidayet Kökçe, Türkiye'de mini sebze üretiminin büyük bölümünün Akdeniz Bölgesi'nde özellikle Antalya ve Mersin'deki seralarda gerçekleştirildiğini söylüyor. Bunun yanı sıra Marmara ve Ege bölgelerinde; başta İzmir, Bursa, Konya, Yalova ve Muğla olmak üzere birçok ilde de mini sebze üretiminin yapıldığını belirtiyor. Kökçe, Türkiye'nin mini sebze ihracatında ise son beş yıldır kademeli bir düşüş yaşandığını ifade ediyor. Bu gerilemede İspanya, Hollanda, Katar ve İran gibi üretici ülkelerin rekabetinin etkili olduğunu vurgulayan Kökçe, Türkiye'nin ihracatını ağırlıklı olarak Ukrayna, Rusya gibi eski Doğu Bloku ülkeleri ile Avrupa ülkelerine gerçekleştirdiğini söylüyor.
"Çocukların sebze tüketimini destekliyor"
Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Diyetisyen Nazlı Aydın, mini sebzelerin hem görsel çekicilikleri hem de pratik kullanımları sayesinde oldukça popüler hale geldiğini söylüyor. Mini sebzeler ile normal boyuttaki sebzeler arasında besin değeri açısından belirgin bir fark bulunmadığını vurgulayan Aydın, kalori, lif, vitamin ve mineral içeriklerinin büyük ölçüde benzer olduğunu söylüyor. Bazı erken hasat edilen sebzelerde belirli vitamin ve fitokimyasalların daha yoğun görülebileceğini ancak bunun tüm mini sebzeler için geçerli olmadığını aktaran Aydın, beslenmede asıl belirleyici unsurun sebzenin boyutu değil, tüketim miktarı ve çeşitliliği olduğunun altını çiziyor. Mini sebzelerin tek bir üretim yöntemine dayanmadığına dikkat çeken Aydın, yapraklı yeşillikler, kabak ve kök sebzelerin erken hasat edilerek tüketiciye sunulduğunu, çeri domates, mini biber ve mini salatalık gibi ürünlerin ise doğal olarak küçük boyutta yetişen özel çeşitlerden oluştuğunu belirtiyor. Aydın, bu çeşitlerin genetik olarak değiştirilmediğini, geleneksel ıslah yöntemleriyle geliştirildiğini de kaydediyor. Mini sebzelerin çocukların sebze tüketimini artırmada etkili bir alternatif sunduğunu dile getiren Aydın, küçük boyutları sayesinde çocukların bu ürünleri daha kolay tüketebildiğini ifade ediyor. Renkli ve eğlenceli görünümlerinin de çocukların sebzelere olan ilgisini artırdığını belirten Aydın, özellikle mini havuç, mini salatalık ve renkli mini biberlerin sağlıklı ara öğün seçeneği olarak öne çıktığını söylüyor.
Mini sebzelerin pratik kullanımları, görsel çekicilikleri ve sebze tüketimini teşvik eden yapılarıyla sağlıklı beslenmeyi desteklediğini belirten Aydın, buna karşın beslenme açısından normal boyuttaki sebzelerden daha üstün olmadıklarını hatırlatıyor. Sebzelerin boyutundan bağımsız olarak yeterli miktarda ve farklı renklerde tüketilmesinin önem taşıdığını vurgulayan Aydın, sebze çeşitliliğinin vitamin, mineral, antioksidan ve lif alımını artırarak bağırsak ve genel sağlığı desteklediğini ifade ediyor.
İsmet SAZ / Şef
"Menülerde, mini sebze kullanımı arttı"
Mini sebzelerin sunuma kattığı zarafet önemli olsa da benim için asıl değerleri, tabağın lezzet bütünlüğüne sağladıkları katkıdır. Erken hasat edilmeleri sayesinde daha narin bir dokuya ve doğal bir tatlılığa sahip olan mini sebzeler, doğru ürün seçildiğinde lezzet, doku ve pişirme performansı açısından da önemli avantajlar sunar. Son yıllarda mini sebzelerin menülerdeki kullanım oranı belirgin şekilde arttı. Gastronomide doğal ürün, mevsimsellik ve sürdürülebilirlik anlayışının ön plana çıkmasıyla birlikte şefler, ürünün kendi karakterini daha fazla öne çıkarmaya başladı. Mini sebzeler de bu yaklaşımın önemli bir parçası haline geldi.
Dr. Kardelen Yoldaş KANDEMİR / Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi
"Yeterli sebze porsiyonu oluşturmaz"
Mini sebzelerin normal boyuttaki sebzelere göre her zaman daha besleyici ya da daha düşük besin değerine sahip olduğunu söylemek doğru değildir. Besin değerleri; sebzenin türüne, olgunluk düzeyine, yetiştirme koşullarına, hasat zamanı ve saklama koşullarına göre değişiyor. Erken hasat edilen bazı mini sebzelerde besin değerleri daha düşük olabilirken, bazı çeşitlerde belirli vitamin ve antioksidanlar daha yüksek bulunabilir. "Küçük oldukları için daha sağlıklılar" algısı bilimsel olarak doğru değildir. Mini sebzeler günlük sebze tüketiminde tercih edilebilir ancak porsiyon hesabı adetle değil, toplam gramajla yapılmalıdır. Türkiye Beslenme Rehberi ve Dünya Sağlık Örgütü günlük en az 400 gram sebze ve meyve tüketimini öneriyor. Mini sebzeler sınırlı ürün çeşitliliğine sahip olduğu için normal boy sebzelerle birlikte tüketilmeli; yeterli lif, vitamin ve mineral alımı için çeşitlilik sağlanmalıdır. Pratik tüketim avantajı sayesinde özellikle ara öğünlerde ve çocukların sebze tüketimini artırmada fayda sağlayabilir. Restoranlarda dekoratif amaçla kullanılan mini sebzeler beslenmeye katkı sağlasa da yalnızca birkaç parça ile yeterli bir sebze porsiyonu oluşturulamaz. Görsel çekiciliği artırmaları sebze tüketimini teşvik edebilir ancak beslenmeye katkıları tüketilen miktarla sınırlıdır. Son yıllarda mini sebzelere ilginin artması; pratik tüketim, sağlıklı atıştırmalık arayışı, porsiyonlanabilir ürünlere yönelim ve sosyal medyanın etkisiyle açıklanabilir. Ancak "mini", "doğal" veya "premium" gibi ifadeler ürünün besin değerini otomatik olarak artırmaz. Sonuç olarak, sağlığı belirleyen unsur sebzenin boyutu değil; günlük tüketilen toplam miktar, çeşitlilik ve düzenli sebze tüketimidir. Mini sebzeler yeterli porsiyonda tüketildiğinde sağlıklı beslenmenin bir parçası olabilir.
Emre ONARAN / Ubicro – Beslenmenin Yeni Standardı Founder & CEO'su
"Gelecekte ürün portföyünde önemli yer tutacak"
Formun ÜstüFormun AltıUbicro, yapay zeka ve IoT destekli kontrollü tarım teknolojileri geliştiren bir agritech girişimi. İstanbul ve San Francisco'daki ekiplerimizle insanların yaşadıkları alanlarda yılın 12 ayı güvenli, sürdürülebilir ve pestisitsiz gıda üretebilmelerini hedefliyoruz. Sistem sayesinde marul, fesleğen, nane ve roka gibi ürünlerin yanı sıra Tatsoi, Mizuna ve Microgreens gibi yeni nesil yeşillikler de kolayca yetiştirilebiliyor. Yapay zeka destekli sistem; ışık, sıcaklık, nem ve besin dengesini otomatik yöneterek tarım bilgisi gerektirmeden üretim yapılmasını sağlıyor. Bu teknoloji, yüzde 95'e varan su tasarrufu, düşük enerji tüketimi ve dört mevsim üretim imkanı sunuyor. Ubicro'nun temel amacı yalnızca bitki yetiştirmek değil; iklim krizi, artan pestisit kullanımı ve gıda güvenliği sorunlarına çözüm üreterek tarımı insanların yaşam alanlarına taşımak. Bugün farklı marul çeşitleri, fesleğen, roka, maydanoz, nane ile birlikte Tatsoi, Mizuna ve çeşitli Microgreens türleri yetiştiriyoruz. Özellikle mikro yeşillikler, yüksek besin değeri ve kısa hasat süreleri nedeniyle gelecekte ürün portföyünde önemli yer tutacak. Tatsoi, Mizuna ve Microgreens gibi besin değeri yüksek ürünlere talep önümüzdeki 5–10 yılda hızla artacağını öngörüyoruz. Ülkemiz; lojistik gücü, tarım kültürü ve coğrafi avantajıyla hem bu ürünlerde hem de tarım teknolojilerinde bölgesel bir üretim merkezi olma potansiyeline sahip. Ubicro, sekiz ay içinde bin 500 eve ulaşırken; restoranlar, oteller, hastaneler, okullar, premium marketler ve catering firmalarıyla da çalışıyor.
M. Kayhan YILDIRIM / Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Yönetim Kurulu Başkanı
"Mini sebzeler gelir ve alternatif bir kazanç kapısı olmaya aday"
Minyatür sebze pazarı, 1990'lı yıllardan itibaren gelişmeye başladı. Potansiyeli yüksek bir pazar olan bu ürün grubu, özellikle çekirdek aileler tarafından tercih ediliyor. Pazarı giderek büyüyen mini sebzelerin hem ihracatta hem de iç piyasada alıcı sayısı artıyor. Bu ürünler, üreticiler için ciddi bir gelir ve alternatif bir kazanç kapısı olmaya aday. Normal sebzelerin çok daha küçük ve körpe hâlleri olan mini sebzeler, özel tohumlarla veya erken hasat edilerek üretilir. Bu sebzelerin popüler çeşitleri arasında ise mini kabak, mini patlıcan, parmak havuç ve mini ıspanak bulunuyor. Sebzelerin küçük olması, genetiği ile oynandığı anlamına gelmiyor. Bu ürünler, ıslah yöntemleriyle yürütülen çalışmalar sonucunda elde ediliyor. Mini sebzeler kesinlikle GDO'lu değildir, zaten ülkemizde GDO'lu çeşitlerin üretimi, 5977 sayılı Kanun çerçevesinde yasaklanmıştır. Mini sebze üretimi ve tüketimi giderek yaygınlaşıyor. Özellikle küçük ailelerde, gıda israfına yol açmamak amacıyla mini sebzeler tercih ediliyor. Ülkemizde de özellikle domates, kabak, karpuz ve hıyar gibi türlerde üretim ve tüketim miktarları artıyor. Bu ürünler, ülkemizde hâlâ niş ürün olarak değerlendiriliyor. Çiftçiler tarafından üretimleri yapılmakla birlikte, tonajları fazla olmadığı için fiyatları normal ürünlere kıyasla daha yüksek oluyor. Mini sebzeler, daha çok büyük şehirlerde yaşayan ve gelir seviyesi nispeten yüksek olan aileler tarafından tercih ediliyor. Satış konusunda teşvik edici önlemlerin alınması ve sözleşmeli üretim modellerinin uygulamaya konulması sonucunda mini sebzelerin üretim ve tüketim miktarlarının artacağı değerlendiriliyor.
Mini sebze çeşitleri
Mini patlıcan, mini beyaz patlıcan, mini hıyar, mini kabak, mini mısır, mini sarı kabak, mini patates, mini ıspanak, kırmızı mini Yedikule marul, mini Yedikule marul, mini çeri domates, mini sarı çeri domates, mini plum domates, kırmızı mini pancar, sarı mini pancar, mini biber, mini kereviz, beş ayrı renkte mini havuç, mini roka, mini turp, mini fasulye, mini soğan, yaban turpu, mini şalgam, Meksika biberi, mini fençel, mini patlıcan, renkli mini pancar, mini ıspanak
