Çocuk takviyelerinde yeni dönem
MERVE YILMAZ GERGİN / Çocuklar artık sadece hangi çizgi filmi izleyeceklerini, hangi oyunu oynayacaklarını ya da beslenme çantalarına ne konulacağını konuşmuyor. Vitaminlerin de sohbetlerde kendine yer bulduğu yeni bir dönem yaşanıyor. Bir dönem ebeveynlerin "Hadi şu vitamini de iç" ısrarıyla başlayan takviye rutini, bugün gummy, çiğnenebilir tablet, damla ve şurup gibi farklı formlarla çocukların günlük hayatına iyice girmiş durumda. Türkiye'de takviye edici gıda pazarı 2025 yılında 29,9 milyar TL'ye ulaşarak bir önceki yıla göre değer bazında yüzde 56,7 büyüdü. Yaklaşık 10,8 milyar TL'lik ilave hacim yaratan bu büyüme pazarı da hareketlendiriyor. Okulların açılmasıyla birlikte artan bu talebin kış aylarında daha da yoğunlaşması bekleniyor. Sektör temsilcileri çocuk ürünlerini dinamik ve büyüme potansiyeli taşıyan segmentlerden biri olarak değerlendiriyor. Artan ürün çeşitliliği, değişen tüketici alışkanlıkları ve yeni ürün formları ise markalar açısından yeni büyüme alanları oluştururken, genişleyen kategori yatırımcılar için de dikkat çekici bir ekonomik alan yaratıyor.
"ÇOCUK KATEGORİSİ HIZLA BÜYÜYOR"
Zade Vital Genel Müdürü Hakan Keleş, Türkiye'de takviye edici gıda pazarının 2025 yılında 29,9 milyar TL'ye ulaştığını belirterek, bir önceki yılın yaklaşık 19,1 milyar TL'lik büyüklüğüyle karşılaştırıldığında değer bazında yüzde 56,7'lik nominal büyüme ve yaklaşık 10,8 milyar TL'lik ilave hacim oluştuğunu ifade ediyor. Sektörün artık çok daha büyük bir ekonomik ölçeğe ulaştığını vurgulayan Keleş, fiyat düzeyi, ürün karması ve daha özellikli ürünlere yönelimin de pazar değerini yükselttiğini söylüyor. Tüketicinin takviye edici gıdaya yaklaşımında da önemli bir değişim yaşandığını belirten Keleş, "Tüketici artık yalnızca temel vitaminleri değil, günlük yaşamına ve ihtiyacına daha uygun içerikleri araştırıyor. Ürünün kaynağını, formunu ve markanın güvenilirliğini daha fazla sorguluyor" diyor. Çocuk ürünlerinin toplam hacim içindeki büyüklüğünün ötesinde stratejik bir kategori olduğunu vurgulayan Keleş, burada satın alma kararının yetişkin ürünlerine göre daha yüksek bir dikkatle verildiğini ve hataya toleransın çok daha düşük olduğunu söylüyor. Ebeveynin içeriği, kullanım kolaylığını, markayı ve sağlık profesyonelinin yaklaşımını birlikte değerlendirdiğini ifade ediyor. Çocuk kategorisinin büyüme potansiyelinin genel pazar ortalamasının üzerinde olduğuna inandıklarını belirten Keleş, bunun geçmiş dönem için kesin bir pazar oranı olarak değil, tüketici davranışındaki değişime dayanan bir yönetici değerlendirmesi olduğunu ifade ediyor. 3-12 yaş grubunda yapılan yerel bir akademik çalışmada çocukların yüzde 48,2'sinin gıda takviyesi kullandığının belirlenmesinin, kategorinin ulaştığı kullanım düzeyini göstermesi bakımından önemli olduğunu söyleyen Keleş, araştırmanın Türkiye'nin tamamını temsil etmediğini de özellikle vurguluyor. Buna rağmen araştırmanın ebeveyn ilgisinin artık sınırlı bir kullanıcı grubuyla açıklanamayacağını ortaya koyduğunu belirten Keleş, büyümeyi destekleyen temel unsurun ebeveynlerin daha bilinçli hale gelmesi olduğunu sözlerine ekliyor. Bunun yanında yaşa ve ihtiyaca göre ayrışan içerikler ile günlük kullanımı kolaylaştıran formlar da kategoriyi genişletiyor. Türkiye genelindeki tekil ürün sayısını, farklı ambalaj, aroma, doz ve satış kanallarındaki tekrarları ayıklamadan kesin olarak söylemenin mümkün olmadığını hatırlatan Keleş, 14 Eylül 2026 tarihinde çocuklara yönelik takviye edici gıdalar özelinde yaptıkları çevrimiçi perakende taramasında 80 farklı ürünün listelendiğini aktarıyor. Bu rakamın Türkiye pazarının toplamı olmadığını vurgulayan Keleş, bunun belirli bir tarihte tek bir satış kanalındaki ürün çeşitliliğini gösteren bir raf fotoğrafı olduğunu belirtiyor. Yine de rakamın rekabetin ve tüketicinin karşılaştığı seçenek sayısının ulaştığı düzeyi göstermesi bakımından dikkat çekici olduğunu söylüyor. Zade Vital'in Z-Miniza çocuk kategorisinde bugün beş ürün bulunuyor. Bu alanı bir ürün kalabalığı oluşturarak büyütmek istemediklerini söyleyen Keleş, içeriğin gerekçesi, çocuğa uygun form, günlük kullanımın uygulanabilirliği ve ailenin ürünü doğru anlayabilmesinin aynı bütünün parçaları olduğunu ifade ediyor. Önümüzdeki dönemde de portföylerini sahadan gelen ihtiyaçları, sağlık profesyonellerinin değerlendirmelerini ve ürün geliştirme ekiplerinin çalışmalarını birlikte ele alarak geliştireceklerini sözlerine ekliyor.
EN ÇOK TERCİH EDİLEN ÇOCUK VİTAMİNLERİ
Çocuk kategorisinde omega ürünleri, D vitamini ile multivitamin ve mineral kompleksleri öne çıkıyor. 3-12 yaş grubundaki yerel araştırmada takviye kullanan çocuklar arasında omega ürünlerinin yüzde 56,4, D vitamininin yüzde 40,2, multivitamin ve mineral komplekslerinin ise yüzde 35,8 oranında tercih ediliyor. Form tarafında tek bir kazanan olmadığını düşündüklerini söyleyen Keleş, yaş küçüldükçe sıvı ve damla formlarının uygulanabilirliğinin öne çıktığını, okul çağında ise çiğnenebilir ve gummy formların günlük rutine uyumu kolaylaştırabildiğini belirtiyor. Çocuk kategorisinde talebin okulların açıldığı dönemle birlikte hareketlendiğini ve kış aylarında daha görünür hale geldiğini ifade eden Keleş, sahadaki deneyimlerinin özellikle eylül ayından yılın ilk aylarına uzanan dönemde ebeveyn ilgisinin arttığını gösterdiğini aktarıyor. Okul düzenine dönüş, kapalı ortamlarda geçirilen sürenin artması ve mevsimsel gündem bu ilgiyi besliyor. Keleş, bu nedenle sektörün satış ve iletişim planlarında son çeyrek ile yılın ilk aylarının doğal olarak daha yoğun geçtiğini söylüyor. Bununla birlikte çocuk takviyelerini yalnızca kış dönemine ait ürünler gibi konumlandırmamak gerektiğine dikkat çeken Keleş, omega ürünleri veya D vitamini gibi kategorilerde kullanım kararının takvimden önce çocuğun beslenmesi, yaşı ve ihtiyacı değerlendirilerek verilmesi gerektiğini belirtiyor.
"TÜKETİMİ TÜM YILA YAYILMAYA BAŞLADI"
Hekim İlaç CEO'su ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Murat Doğan da Türkiye'de takviye edici gıda pazarının son yıllarda oldukça güçlü bir büyüme gösterdiğini belirterek, "IQVIA verilerine dayanan 2025 sonuçlarına göre pazar, değer bazında yüzde 56,7 büyüyerek 29,9 milyar TL'ye ulaştı. Dolayısıyla yaklaşık 30 milyar TL büyüklüğünde bir pazardan söz ediyoruz" diyor. Hekim İlaç olarak Argivit markalarıyla bu büyümenin içerisinde güçlü bir ivme yakaladıklarını ifade eden Doğan, büyümeyi yalnızca satış performansı üzerinden değerlendirmediklerini, üretim teknolojileri, AR-GE, nitelikli istihdam, dijitalleşme ve ihracata yapılan yatırımlarla sektörün katma değerli ve sürdürülebilir büyümesine katkı sağlamayı hedeflediklerini söylüyor. Çocuklara yönelik vitamin ürünlerinin toplam pazar içindeki payına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Doğan, çocuk vitaminleri ve takviyelerinin sektörün önemli ve giderek gelişen alt kategorilerinden biri olduğunu ifade ediyor. Doğan, sahada gözlemledikleri temel değişimin ise çocuk takviyelerinin artık yalnızca belirli dönemlerde kullanılan ürünler olmaktan çıkması olduğunu belirterek, "Ebeveynler çocuklarının günlük beslenmesini desteklemeye yönelik farklı içerik ve ürün formlarına daha fazla ilgi gösteriyor" diyor. Pandemi döneminde güçlenen koruyucu sağlık yaklaşımı, ebeveynlerin çocukların beslenmesi konusunda daha bilinçli hale gelmesi ve çocukların kullanımına uygun yeni ürün formlarının geliştirilmesinin büyümeyi desteklediğini kaydeden Doğan, "Euromonitor da Türkiye'de pediatrik vitamin ve takviyelerde yeni ürün lansmanlarının ve ürün çeşitliliğinin artmasını önümüzdeki dönemin önemli büyüme dinamiklerinden biri olarak gösteriyor" diyor. Ancak 'çocuk kategorisi toplam pazardan daha hızlı büyüyor' diyebilmek için aynı veri kaynağından karşılaştırılabilir iki büyüme oranına sahip olunması gerektiğini belirten Doğan, "Elimizdeki açık veriler bunu kesin biçimde söylememize imkan vermiyor. Bu nedenle çocuk kategorisini pazarın dinamik ve büyüme potansiyeli yüksek segmentlerinden biri olarak tanımlamak daha doğru" diye konuşuyor. Türkiye'de çocuklara yönelik vitamin ve takviye ürünlerinin sayısına ilişkin de bilgi veren Doğan, ürün çeşitliliğinin oldukça geniş ve sürekli yeni ürünlerin pazara girdiğini belirtiyor. Doğan, Multivitaminlerden D vitaminine, demirden Omega-3'e, farklı vitamin-mineral kombinasyonlarından probiyotik ve prebiyotik ürünlere kadar çok geniş bir kategori bulunduğunu belirtiyor. En çok satılan çocuk vitaminleri ve ürün formatlarına ilişkin de değerlendirme yapan Doğan, genel pazarda özellikle D vitamini, demir ve Omega-3 kategorilerinde güçlü büyüme görüldüğünü vurguluyor. Çocuk tarafında ürünün içeriği kadar kullanım kolaylığı ve çocuğun ürünü kabul etmesinin de giderek daha önemli hale geldiğini ifade eden Doğan, küçük yaşlarda damla ve şurup güçlü konumunu korurken, yaş ilerledikçe gummy ve çiğnenebilir ürünlerin avantajı artıyor. Özellikle gummy, sektörün yükselen formatlarından biri olduğunu sözlerine ekliyor. Çocuk vitaminlerinde mevsimselliğe de değinen Doğan, en çok satışın özellikle okulların açıldığı eylül-ekim dönemiyle birlikte sonbahar ve kış aylarında olduğunu vurguluyor. Ancak son yıllardaki asıl önemli değişikliğin, vitamin ve takviyelerin tüketici gözünde yalnızca "kış döneminde kullanılan ürünler" olmaktan giderek uzaklaşması olduğunu belirten Doğan, "Sağlıklı yaşam bilincinin gelişmesiyle birlikte kategori daha geniş bir döneme yayılan tüketim alışkanlığına doğru ilerliyor" diye konuşuyor.
Doç. Dr. Sevil BİLİR / Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
"Doğru dozda ve gerektiğinde kullanılmalı"
Son yıllarda çocuklarda vitamin ve mineral takviyelerine yönelik ilginin belirgin biçimde arttığını gözlemliyoruz. Özellikle okul dönemiyle birlikte ebeveynlerde "Çocuğum daha az hastalansın, okuldan geri kalmasın, bağışıklığı güçlensin" düşüncesiyle takviye kullanma eğilimi artabiliyor. Sağlıklı, büyümesi ve gelişmesi yaşına uygun olan, çeşitli ve dengeli beslenen bir çocuğun rutin olarak multivitamin kullanmasına genellikle gerek yoktur. Vitamin D açısından durum farklıdır. Bebeklere 400 IU, bir yaşından büyük çocuklara ise 600 IU vitamininin günlük olarak verilmesi önerilmektedir. Ayrıca, tüm toplumlarda olmasa da demir eksikliğinin yaygın olduğu ülkelerde, demir desteği, bebeklik ve erken çocukluk döneminde önemlidir. Ülkemizde bebeklere 4-12. aylar arasında kansızlık gelişimini önlemek için demir desteği verilmektedir. Vitamin ve mineraller bağışıklık sisteminin normal çalışması için elbette gereklidir. Fakat eksikliği olmayan bir çocuğa daha fazla vitamin vermek, bağışıklık sistemini aynı oranda güçlendirmez. Amerikan Pediatri Akademisi de sağlıklı çocuklarda vitamin ve mineral takviyelerinin bağışıklığı artırdığına veya ciddi hastalıkları önlediğine ilişkin kanıt bulunmadığını belirtiyor. "Vitamin nasıl olsa zararsızdır, fazlası vücuttan atılır" düşüncesi doğru değildir. Özellikle yağda çözünen A, D, E ve K vitaminleri vücutta depolanabildiği için gereğinden fazla alınmaları toksisiteye yol açabilir. Aşırı alım bulantı, kusma, baş ağrısı gibi belirtilerden daha ciddi karaciğer, kemik veya metabolik sorunlara, böbrekte taş oluşumuna kadar uzanan tablolara yol açabilir. Ayrıca satın alırken etiket bilgileri açık, içeriği ve dozları net olan, güvenilir kanallardan temin edilen ürünler tercih edilmeli. Maalesef iyi denetlenmeyen, merdivenaltı dediğimiz ortamlarda üretilen ürünleri de piyasada bulmak mümkün. Özetle, önemli olan çok takviye almak değil, doğru ürünü, doğru çocukta, doğru dozda ve gerçekten gerektiği zaman kullanmaktır.