HÜLYA GENÇ SERTKAYA/ Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye için kritik öneme sahip ve gelecek potansiyeli yüksek ürünlerin ülke içindeki üretim kapasitesinin artırılmasını ve dışa bağımlılığın azaltılmasını hedefleyen "Teknoloji Hamlesi Programı" çerçevesinde iki yeni çağrı açtı. "İleri Malzeme Teknolojileri ve Kritik Hammaddeler Çağrısı" kapsamında 73 ürün, 86 yenilikçi teknoloji alanı ve 34 kritik hammadde, "Biyoteknoloji ve Sürdürülebilir Yaşam Teknolojileri Çağrısı" kapsamında ise 267 ürün, dört grupta 136 yenilikçi teknoloji alanına yönelik projeler desteklenecek.
Açılan bu çağrılarla, Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu teknolojik gelişime katkı sağlayacak yatırım projelerine, uçtan uca bir yönetişim ve destek modeliyle, KDV istisnasından, gümrük vergisi muafiyetine, vergi indiriminden yatırım yeri tahsisine, faiz veya kar payı desteğine kadar birçok destek sağlanacak.
Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) ise IPARD Programı kapsamında 30 milyon euro'luk çağrı açtı. 2026 yılı sonuna kadar IPARD kapsamında toplam üç çağrıya daha çıkacak olan TKDK, 241 milyon euro'luk kaynak kullandıracak.
PROJE BÜYÜKLÜĞÜ EN AZ 40 MİLYON LİRA OLACAK
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye'nin stratejik öneme sahip alanlarında yerli ve milli üretim kapasitesinin artırılması, yüksek katma değerli teknolojilerin geliştirilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması amacıyla yürüttüğü Teknoloji Hamlesi Programı çerçevesinde 20 Mayıs'ta iki yeni çağrıya çıktı. Program kapsamında destekler; Bakanlık tarafından ithalat bağımlılığının azaltılması, rekabet yoğunlaşması, yurt içi üretim yetkinlikleri, küresel talebin gelişim trendi, gelecek potansiyeli gibi çeşitli kriterler göz önünde bulundurularak belirlenen "öncelikli ürün listesine" yönelik olarak Bakanlık tarafından sağlanan yatırım teşvikleri ile KOSGEB ve TÜBİTAK tarafından sağlanan proje desteklerinin tek pencere mekanizması ile bir arada ve/veya münhasıran sunuluyor. Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu teknolojik gelişime katkı sağlayacak yatırım projeleri, uçtan uca bir yönetişim ve destek modeli ile Program kapsamında hayata geçiriliyor. Program kapsamında tanımlanan destekler, öncelikli ürün listesindeki ürünlerin üretilmesine ilişkin yatırım projelerine kullandırılıyor.
"İleri Malzeme Teknolojileri ve Kritik Hammaddeler Çağrısı" kapsamında petrol gazı karasından lityum oksit ve hidroksite kadar öncelikli ürün listesinde yer alan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) kodlarına sahip 73 ürün, 86 yenilikçi teknoloji alanı ve aralarında bor, lityum gibi 34 kritik hammaddenin üretimine yönelik yatırım projeleri desteklenecek. Çağrıya ilişkin sunumda; ileri malzeme teknolojileri başlığı altında; akıllı yeniden yapılandırılabilir yüzey teknolojileri, gelişmiş nükleer enerji teknolojileri, meta malzeme teknolojileri, radyoaktif malzemeler üzerinde çalışılabilecek hotcell teknolojisi sıralanıyor.
"Biyoteknoloji ve Sürdürülebilir Yaşam Teknolojileri Çağrısı" kapsamında 267 ürüne yönelik yatırım projelerine destek verilecek. Ayrıca 36'sı gıda, tarım ve kimya teknolojileri, ikisi afet teknolojileri, 32'si döngüsel ekonomi ve iklim teknolojileri, 66'sı biyoteknoloji ve akıllı yaşam teknolojileri olmak üzere 136 yenilikçi teknoloji alanına yönelik yatırım projeleri desteklenecek.
Her iki çağrı kapsamında başvurusu yapılan yatırım projelerinin büyüklüğü (Proje kapsamında öngörülen Ar-Ge ve üretime yönelik yatırım harcamalarının toplam tutarı) 40 milyon liradan, şayet varsa Ar-Ge bileşeni 5 milyon liradan az olamayacak. Yatırım projelerinin büyüklük alt sınırı, salt yazılım geliştirmeyi amaçlayan projeler için 15 milyon lira olarak uygulanacak.
KOBİ'LER İÇİN DESTEK ORANI YÜZDE 75
Program kapsamında desteklenecek Ar-Ge harcamaları personel giderleri, proje personeline ait seyahat, alet, teçhizat, yazılım ve yayın, malzeme ve sarf, yurtiçi ve yurtdışı danışmanlık hizmeti ve diğer hizmet alım, üniversiteler ve diğer Ar-Ge kurum ve kuruluşlarına yaptırılan Ar-Ge hizmet alım, destek personeli, elektrik, gaz, su, bakım-onarım, haberleşme gibi genel proje giderleri şeklinde sıralanıyor. Ar-Ge harcamalarının KOBİ'ler için yüzde 75'i ve destek ödemesi en fazla 20 milyon lirası, diğer firmalar için ise yüzde 50'si ve en fazla 40 milyon lirası karşılanabilecek.
Personel giderleri desteği yüzde 80 olup, geri ödemeli desteğin üst-limiti 10 milyon lira olarak uygulanacak. Geri ödemesiz bağımsız değerlendirme desteğinde, destek oranı yüzde 100, üst limit 150 bin lira. KOBİ'lere personel gideri desteği için uygulanacak destek oranı yüzde 80 olup bu destek unsuru için üst limit 10 milyon lira ve geri ödemeli olacak. KOSGEB Stratejik Ürün Destek Programı (SÜDP) kapsamında bağımsız değerlendirme desteği için üst limit 150 bin lira; geri ödemesiz. SÜDP kapsamında erken ödeme yapılabilecek. Erken ödeme tutarı, desteklemeye ilişkin ilk komite kararı ile uygun bulunan tahmini destek tutarının yüzde 35'ini geçemeyecek.
Bu arada Teknoloji Hamlesi Programı'nda daha önce 6 çağrı açıldı. Bakanlığın açıklamalarına göre, bu kapsamda 24.3 milyar lirası Ar-Ge olmak üzere toplam 197 milyar lira yatırım büyüklüğüne sahip 218 proje desteklendi. Projeler tamamlandığında dış ticaret dengesine yılda 11.4 milyar dolar katkı sağlanacak.
30 MİLYON BÜTÇELİ ÇAĞRI
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu TKDK ise, IPARD Programı kapsamında 30 milyon euro bütçeli çağrıya çıktı. Çağrı kapsamında tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması ile ilgili fiziki varlıklara yönelik yatırımlar tedbirinden yapım işi, makine-ekipman, hizmet ve görünürlük alımları desteğine ilişkin başvurular kabul edilecek. Süt ve süt ürünleri, kırmızı et ve et ürünleri, kanatlı eti ve et ürünleri, su ürünleri, meyve ve sebze ürünleri ile yumurtanın işlenmesi ve pazarlanması sektörleri destek kapsamında olacak. Gıda işleme ve pazarlamaya yönelik çağrı kapsamında, baz hibe oranı yüzde 50 olarak uygulanacak. Üretici örgütlerinin ortaklaşa yatırımlarında bu oran yüzde 70'e çıkacak. Destek oranı, döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve atık yönetimi ile ilgili olarak yapılacak harcamalar için yüzde 10 artırılacak.
Kırmızı et kesimhanesi, kanatlı et kesimhanesi, et işleme ve parçalama tesisleri ile süt işleyen işletmeler, peynir altı suyunun işlenmesine yönelik yatırımlarda destek üst limitleri kapasiteye göre 30 bin ile 3 milyon euro arasında değişecek. Destek üst limiti; süt toplama merkezlerinde 30 bin ile 1 milyon euro olacak.
IPARD III bilgilendirme kılavuzuna göre, yatırımlar önce başvuru sahibi tarafından finanse edilecek ve gerçekleştirilen kontroller neticesinde program kapsamında desteklenecek. Projelerin desteğe esas tutarının yüzde 50'sine kadar avans ödemesi yapılabilecek. Bu arada inşaat ve makine-ekipman fiyatlarındaki dalgalanmalar için fiyat farkı uygulaması bulunacak.
3 MİLYON EURO SINIRI
TKDK'nın tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması ile ilgili fiziki varlıklara yönelik yatırımlar tedbiri çağrısına gerçek ya da tüzel kişiler başvuruda bulunabilecek. Ziraat Odaları Birliği veya il/ilçe ziraat odaları hariç kamu tüzel kişilikleri ve kamu hissesi yüzde 25'ten fazla olan tüzel kişilikler çağrı için başvuru da bulunamayacak. 18-65 yaş arasında olma şartı aranacak olan başvuru sahibi, Ulusal Vergi Sistemi'ne kayıtlı olacak. Başvuru sahibinin vergi borcu ve SGK borcu olmayacak. Yatırımın ekonomik olarak sürdürülebilir olması, nihai ödemeden sonra 5 yıl süre ile muhafaza edilmesi gerekecek. IPARD 2021-2027 dönemi kapsamında, bir faydalanıcısın en fazla dört projesi desteklenebilecek. Bu tedbir için IPARD I, IPARD II ve IPARD III süresince her bir yararlanıcının yararlanabileceği toplam maksimum uygun harcama değeri 3 milyon euro ile sınırlı olacak. Bir başvuru sahibi aynı çağrı döneminde yalnızca bir proje sunabilecek. Başvurular ön sıralama işlemine tabi tutulacak.
BAŞVURULAR 12 HAZİRAN'DA BAŞLIYOR
Çağrı ilanına göre, başvurular 12 Haziran itibarıyla 81 ilde bulunan TKDK il koordinatörlükleri ve il irtibat ofislerinde kabul edilmeye başlanacak. Online proje başvuru sistemi 13 Temmuz saat 18.00'de kapatılacak. Başvuruların son teslim tarihi 20 Temmuz saat 18.00 olacak.
11. başvuru çağrı ilanı kapsamında hazırlanacak başvurularda yatırım süreleri yapım işi içermeyen yatırımlarda en fazla dokuz ay, yapım işi içeren yatırımlarda en fazla 18 ay olacak.
Alınan başvuruların toplam destek tutarının çağrı için ayrılan bütçeyi aşması durumunda, başvurular ön sıralama işlemine tabi tutulacak. Bütçenin yeterli olduğu sayıda başvuru incelenecek. Bu arada başvuru sahibinin kadın olmasına ilişkin IPARD Programı sıralama kriterine engelli kişi olma durumu eklendiğini de hatırlatalım.
Son başvuru tarihi 31 Temmuz
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın açtığı iki çağrıya yönelik başvurular, Teknoloji Hamlesi Programı web sitesinde (https://www.hamle.gov.tr) bulunan program portalı uygulaması üzerinden "ön başvuru ve kesin başvuru" aşamalarının tamamlanması suretiyle çevrim içi alınacak. Her iki çağrı için de son başvuru tarihi 31 Temmuz saat 23.59 olacak. Çağrı kapsamında sadece Türkiye'de yerleşik sermaye şirketleri başvuruda bulunabilecek. Başvuruda bulunacak yatırımcının veya yatırımcının tüzel kişi ortaklarından herhangi birinin veya yatırımcının gerçek kişi ortaklarının hissedarı olduğu tüzel kişilerden herhangi birinin son verilen mali yıl bilançosunda yer alan veya yıl içerisinde değişmesi halinde Ticaret Sicil Gazetesi ile belgelendirilmiş olan ödenmiş sermaye ya da özkaynak tutarı, proje büyüklüğünün en az yüzde 10'u düzeyinde olması gerekecek.
241 milyon euro'luk kaynak
TKDK, IPARD Programı kapsamında bu yıl dört çağrıya çıkarak toplam 241 milyon euro kaynak kullandırılacak. Faydalanıcılara uygun harcamalar karşılığında sağlanacak mali desteğin kaynağı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanında oluşturulan IPARD Programı Fonu olacak.
Açıklanan takvimi göre, TKDK haziranda 30 milyon euro bütçeli tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar tedbiri çerçevesinde çağrıya çıkacak. Başvurular temmuz ve ağustos aylarında kabul edilecek. 156 milyon euro bütçeli kırsal alanda kamu altyapı yatırımları tedbiri kapsamında temmuz ayında çağrıya çıkılacak. Ağustos ayında başlayacak başvuru süreci kasımda sona erecek. 25 milyon euro bütçeli çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme tedbiri çağrısına da temmuzda çıkılacak. Başvurular ağustos ve eylül döneminde yapılacak.
