Yenilenebilir enerjide büyük yarış
HÜLYA GENÇ SERTKAYA/ Yenilenebilir enerjide yeni yatırım döneminin kapıları aralanıyor. Güneş ve rüzgar enerjisine dayalı yenilenebilir enerji kaynak alanları (YEKA) ve bağlantı kapasitelerinin tahsisine ilişkin yarışma ilanları yayınlandı. İlana göre, toplam 21 yarışma ile ilave 2 bin 400 MW'lık kapasite yatırımcıların ilgisine sunulacak. YEKA GES-2026 yarışmalarıyla Ankara, Batman, Denizli, Konya, Malatya, Mardin, Diyarbakır, Elazığ ve Kahramanmaraş'ta toplam 900 MWe gücündeki bağlantı kapasitesine yönelik 14 yarışma düzenlenecek. YEKA RES-2026 yarışmalarıyla da Sivas, Balıkesir, Manisa ve Kütahya'da toplamda bin 500 MWe gücündeki bağlantı kapasitesi için 7 yarışma yapılacak. Denizüstü RES YEKA için yarışma takviminin ise ekimde netleşmesi, yarışmanın 2027'nin ilk yarısında yapılması bekleniyor.
"120 BİN MW HEDEFİMİZE KISA SÜREDE ULAŞACAĞIZ"
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, YEKA yarışmalarına ilişkin yaptığı açıklamada elektriğin merkezinde yer aldığı yeni enerji mimarisinde güneş ve rüzgarın stratejik bir rol oynadığını belirterek, halihazırda 125 bin megavatı aşan elektrik kurulu gücün 78 bin megavatını yenilenebilir kaynakların oluşturduğunu vurguladı. Bugüne kadar 7 bin 800 megavatlık YEKA yarışmaları yaptıklarını, bunun 3 bin 800 megavatını 2025 yılında gerçekleştirdiklerini anımsatan Bayraktar, "Her yıl en az 2 bin megavatlık güneş ve rüzgar ihalesi yapmaya devam edeceğiz. Önemli bir potansiyelimizin olduğu güneş ve rüzgarda 2035 yılı için ortaya koyduğumuz 120 bin megavat hedefimize daha kısa sürede ulaşacağız. 2026 YEKA yarışmaları ile de yenilenebilir enerjide yeni bir yatırım dönemine kapı aralıyoruz. 900 megavat kapasiteli 14 güneş, bin 500 megavat kapasiteli 7 rüzgar enerjisi yarışmasıyla sektörümüze yeni bir ivme kazandıracağız" ifadelerini kullandı.
BAŞLANGIÇ TAVAN FİYAT 5,5/ EUROCENT/KWH
2 bin 400 MW'lık yeni YEKA yarışmalarına yönelik ilanlar 11 Temmuz'da Resmi Gazete'de yayımlandı. İlana göre, toplamda 21 yarışma için başlangıç tavan fiyatı, 5,50 euro-cent/kWh olacak. Taban fiyat ise GES'lerde 3,25 euro-cent/kWh, RES'lerde 3,50 euro-cent/kWh olarak belirlendi. Tüm yarışmalarda taban fiyata ulaşılması halinde megavat başına katkı payı artırılmasına 10 bin euro başlangıç fiyatı ile başlanacak.
GES'lerde üretilen elektrik, sözleşme imza tarihinden itibaren 60 ay, RES'lerde ise 72 ay boyunca serbest piyasada satılabilecek. Serbest piyasada satış süresi bittikten sonra hem GES'lerde hem de RES'lerde 20 yıllık elektrik enerjisi alım süresi başlayacak.
"YARIŞMALARA İLGİ GÜÇLÜ OLACAK"
Sektör temsilcileri YEKA yarışmalarına ilginin yoğun olacağı görüşünde. Güneş Enerjisi ve Depolama Sanayicileri Derneği (GENSED) Yönetim Kurulu Başkanı ve Smart Güneş Teknolojileri Yönetim Kurulu Başkanı Halil Demirdağ, 2026 YEKA yarışmalarının, Türkiye'nin yenilenebilir enerjide yeni bir yatırım dönemine girdiğinin en somut işareti olduğunu vurguluyor. Demirdağ, "Yeni YEKA paketinin 900 megavatı güneş enerjisine ayrıldı; 14 ayrı bölgede, Konya'dan Diyarbakır'a, Malatya'dan Kahramanmaraş'a kadar Anadolu'nun güneş kuşağına yayılan yarışmalarla karşı karşıyayız. Bu, yalnızca bir kapasite ihalesi değil; ülkemizin güneş enerjisinde tedarik zincirini oturttuğuna olan güvenin göstergesi. Öngörümüz, yarışmalara ilginin güçlü olacağı yönünde. Bunun birkaç nedeni var. Birincisi, model yatırımcıya öngörülebilirlik veriyor: 60 aylık serbest piyasa satışının ardından 20 yıllık alım güvencesi, finansman tarafında bankalar için güçlü bir teminat anlamına geliyor. İkincisi, 5,50 euro-cent tavan ve 3,25 euro-cent taban fiyat aralığı, bugünün rekabetçi ekipman maliyetleriyle birlikte sağlıklı bir yatırım penceresi oluşturuyor. Üçüncüsü, Bakanımızın da ifade ettiği gibi, 125 bin megavatı aşan kurulu gücümüzün 78 bin megavatı artık yenilenebilir kaynaklardan geliyor; bu ivme, yatırımcı iştahını besliyor" diyor.
Demirdağ, özellikle Diyarbakır (200 MW), Mardin (toplam 150 MW) ve Konya (110 MW) gibi yüksek ışınım değerine sahip, büyük ölçekli sahaların ciddi rekabete sahne olacağını ifade ediyor.
2.8 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM
Sektör temsilcilerinin yaptığı açıklamalara göre, 2026 YEKA RES-GES yarışmalarının 2.6-2.8 milyar dolarlık yatırımı harekete geçirmesi bekleniyor. Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. İbrahim Erden, 2026 YEKA yarışmaları kapsamında tahsis edilen 1.500 MW'lık kapasitenin yaklaşık 2 milyar dolarlık yeni yatırımı harekete geçirmesini beklediklerini söylüyor. Erden, "Bu yatırımın devreye girmesiyle birlikte yalnızca elektrik üretim kapasitemiz artmayacak; kule, kanat, jeneratör ve güç elektroniği gibi alanlarda faaliyet gösteren yerli üreticilerimiz de yeni siparişlerle desteklenecek. Türkiye bugün rüzgar ekipmanlarının üretiminde bölgesel bir merkez konumunda bulunuyor. Yeni yatırımlar bu ekosistemin daha da güçlenmesine katkı sağlayacak.
Bunun yanında, mevcutta yaklaşık 20 GW seviyesinde depolamalı rüzgar proje stokumuz bulunuyor. Bu büyüklük, sektörün önümüzdeki yıllarda yeni kapasite tahsislerini hızla yatırıma dönüştürebilecek güçlü bir proje havuzuna sahip olduğunu gösteriyor. Şebeke bağlantıları, izin süreçleri ve yatırım takvimi bakımından sağlanacak öngörülebilirlik sayesinde bu proje stokunun önemli bir bölümü kısa ve orta vadede Türkiye'nin enerji sistemine kazandırılabilir" diyor.
"ASIL ÇARPAN ETKİSİ YERLİ ÜRETİME"
GENSED Başkanı Halil Demirdağ ise yalnızca 900 megavatlık güneş bölümünün, saha geliştirme, şebeke bağlantısı ve inşaat dahil olmak üzere yaklaşık 0.6-0.8 milyar dolarlık doğrudan yatırımı harekete geçirmesini öngördüklerini vurguluyor. Demirdağ, ancak asıl çarpan etkisinin, bu yatırımların yerli üretim ekosistemine yapacağı katkıda saklı olduğunu belirterek şöyle devam ediyor:
"Panel, hücre ve artık wafer üretiminin Türkiye'de yapılması, bu rakamın önemli bir bölümünün ülke içinde kalması, istihdama ve cari açığın azaltılmasına dönüşmesi demek. Bu yarışmaları öncekilerden ayıran en kritik unsur, yerlilik çıtasının yükseltilmesi. Kullanılacak güneş panellerinde yüzde 75 yerlilik şartı ve daha da önemlisi, wafer diliminden itibaren üretimin Türkiye'de yapılması koşulu, sektörümüz için bir dönüm noktası.
Yıllarca güneş panelinde 'yerli üretim' çoğunlukla modül montajı anlamına geldi; hücre ve wafer gibi katma değeri yüksek, teknolojinin kalbindeki halkalar ise ithal edildi. Bu şart, o denklemi değiştiriyor. Artık tedarik zincirinin en yukarısına, silisyumun dilimlendiği noktaya kadar yerlileşmeyi zorunlu kılıyor.
Smart Güneş olarak biz bu dönüşüme yıllar önce hazırlanmaya başladık. İzmir'de hayata geçirdiğimiz wafer ve hücre üretim yatırımlarıyla, bugün 'wafer diliminden modüle' uzanan entegre bir üretim zincirini Türkiye'de kurduk ve dünyada söz sahibi olma yolunda ilerliyoruz. Ülkemizin teknoloji bağımsızlığı ve tedarik güvenliği açısından atılmış stratejik bir adımdır."
DENİZ ÜSTÜ RÜZGARDA YENİ DÖNEM BAŞLIYOR
TÜREB Başkanı Erden, Türkiye'nin ilk deniz üstü rüzgar YEKA sürecinin başlaması da sektör adına tarihi bir gelişme olduğunu söylüyor. Türkiye'nin 2035 yılına kadar 5 GW deniz üstü rüzgar kurulu gücüne ulaşma hedefi bulunuyor. Kamuoyu görüşüne açılan 1 GW'lık deniz üstü rüzgar şartnamesi, bu hedef doğrultusunda planlama aşamasından somut yatırım dönemine geçildiğini gösteren ilk büyük adım niteliği taşıyor. Deniz üstü rüzgar enerjisi yalnızca yeni bir elektrik üretim alanı değil; limancılık, gemi hizmetleri, çelik sanayi, mühendislik, bakım ve lojistik gibi birçok sektörü harekete geçirecek yeni bir ekonomik ekosistem anlamına geliyor. Türkiye'nin yaklaşık 75 GW seviyesindeki teknik deniz üstü rüzgar potansiyeli, doğru politikalar ve kararlı bir yatırım süreciyle değerlendirildiğinde ülkemizi Akdeniz ve Karadeniz havzasında önemli bir üretim ve teknoloji merkezi haline getirebilir. Karasal rüzgarda elde ettiğimiz sanayi birikimi ve mühendislik kabiliyetinin deniz üstü rüzgar yatırımlarına da güçlü bir temel oluşturacağına inanıyoruz. İlk 1 GW'lık kapasite tahsisi, 2035 yılına kadar belirlenen 5 GW hedefinin başlangıcı olacak; Türkiye'nin temiz enerji dönüşümünde yeni bir sayfa açarken sanayi, teknoloji ve ihracat kapasitemizi de ileriye taşıyacak.
Başvurular 13 Ekim'de alınacak
GES ve RES yarışmalarına başvurular, 13 Ekim'de 10:00-12:00 saatleri arasında bakanlık merkezinde elde edilmek suretiyle yapılacak. Başvuruların incelenmesini takiben yarışmaların yeri, tarihleri ve saatleri bakanlığın internet sitesinde ilan edilecek. Yarışmalara Türk Ticaret Kanunu'na göre anonim ya da limited şirket olarak kurulmuş tüzel kişiler, ortak girişimler ve sermaye şirketi statüsüne sahip yabancı şirketler başvurabilecek.
Halil DEMİRDAĞ / Smart Güneş Teknolojileri Yönetim Kurulu Başkanı
"Hem enerji hem de sanayi hamlesi"
2026 YEKA GES yarışmaları, Türkiye için hem bir enerji hem de bir sanayi hamlesi. Bu yarışmalar, güneş enerjisinde bundan sonra "nerede ürettiğimiz" kadar "neyi, hangi derinlikte ürettiğimiz" sorusunun da belirleyici olacağını gösteriyor. Yerli üretime inanan, bu alana yıllardır yatırım yapan bir sektör olarak, bu yeni dönemi ülkemizin güneş teknolojisinde bölgesel bir üretim üssüne dönüşmesi için tarihi bir fırsat olarak görüyoruz.
Bugün dünyada rekabet sadece maliyet üzerinden değil, tedarik zinciri güvenliği, izlenebilirlik ve düşük karbonlu üretim kriterleri üzerinden şekilleniyor. Türkiye'nin YEKA modeliyle benimsediği bu yaklaşım, Avrupa ve ABD pazarlarında giderek önem kazanan yeni rekabet koşullarıyla da örtüşüyor. Bu sayede Türkiye'de geliştirilen üretim ekosistemi sadece iç pazara değil, ihracata da uzun vadeli katkı sağlayacaktır.
Smart Güneş Teknolojileri olarak uzun yıllardır üretimde katma değerin artırılması gerektiğini savunuyoruz. Bugün wafer üretiminden hücreye, panelden EPC hizmetlerine uzanan üretim altyapımız ve mühendislik kabiliyetimiz sayesinde bu dönüşüme hazırız. Türkiye'nin sadece güneş santrali kuran değil; güneş teknolojilerini geliştiren, üreten ve ihraç eden küresel bir üretim üssü olma hedefini destekliyoruz. YEKA-2026'nın hem yerli üreticiler hem de ülke ekonomisi açısından yeni bir dönemin başlangıcı olacağına inanıyoruz.
Dr. İbrahim ERDEN / Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB) Yönetim Kurulu Başkanı
"Enerjide dönüşümü hızlandıracak stratejik bir adım"
Türkiye'nin 2035 yılına kadar güneş ve rüzgarda toplam 120 GW kurulu güce ulaşma hedefi doğrultusunda açıklanan 1.500 MW'lık Rüzgar YEKA yarışmaları, sektör açısından son derece önemli bir dönüm noktasını temsil ediyor. Bu kapasite tahsisi, yalnızca yeni santral yatırımlarını değil, aynı zamanda yerli sanayinin güçlenmesini, istihdamın artmasını ve Türkiye'nin enerji dönüşümünün hızlanmasını sağlayacak stratejik bir adım niteliği taşıyor.
TÜREB olarak, rüzgar sektörünün bu büyük dönüşümde çok daha güçlü bir rol üstlenebileceğine inanıyor ve her yıl 7 GW yeni rüzgar kurulu gücünü devreye almaya talip olduğumuzu ifade ediyoruz. Önümüzdeki dönemde rüzgarın toplam yenilenebilir enerji kapasite artışından daha yüksek pay almasını ve sektöre daha fazla kapasite tahsis edilmesini bekliyoruz. COP31 kapsamında Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanması beklenen yeni hedeflerle birlikte, güneş ve rüzgarda belirlenen 120 GW seviyesinin daha da yukarı taşınacağını öngörüyoruz.
Rüzgar enerjisi bugün Türkiye'nin enerji arz güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması ve iklim hedeflerine ulaşılması açısından en önemli kaynaklardan biri haline geldi. Bu hedefleri her yıl somut yatırımlara dönüştürebilecek enerji altyapısına, güçlü bir yatırımcı iştahına, gelişmiş bir yerli tedarik zincirine ve önemli bir mühendislik birikimine sahibiz. Bu nedenle düzenli, öngörülebilir ve artan kapasite tahsislerinin devam etmesi; yatırımcı güveninin korunması ve sektörün sürdürülebilir büyümesi açısından büyük önem taşıyor.
Önümüzdeki dönemde YEKA yarışmalarının düzenli bir takvimle ve daha yüksek kapasite tahsisleriyle sürdürülmesi, yatırımcılar kadar sanayi kuruluşları açısından da öngörülebilirlik sağlayacak. Türkiye'nin büyüyen yenilenebilir enerji pazarı, güçlü enerji altyapısı ve yatırımcı iştahı; ülkemizi uluslararası yatırımcılar açısından da daha cazip bir merkez haline getiriyor
Murat DURAK / Denizüstü Rüzgar Enerjisi Derneği (DÜRED) Yönetim Kurulu Başkanı
"İhale için çok yüksek teminat mektupları isteniyor"
Türkiye'nin 2035 yılına kadar 5 GW denizüstü RES hedefi için harekete geçildi. YEKA Denizüstü RES şartname taslağı yayımlandı. 17 Ağustos'a kadar şartname taslağına ilişkin görüş ve öneriler alınıyor. 1 GW (1.000 Mwe) kapasiteli YEKA Denizüstü RES yarışma takviminin ekim ayında netleşmesini, yarışmanın 2027'nin ilk yarısında yapılmasını bekliyoruz. Şartname taslağına göre, teknik açıdan risk yatırımcıya bırakılıyor. Yerin sınırlarının tam olarak belli olmaması, meteorolojik ve oşinografik ölçümlerin yapılmamış olması sorun yaratıyor. Denizüstü Res için belirlenen Bozcaada, Edremit, Gökçeada ve Saros açıkları rüzgar açısından iyi ancak denizin altını bilmiyoruz. Dünya örneklerine baktığımızda, saha sınırları net bir şekilde çizilip, ölçümlerin de devlet tarafından yapıldığı görülüyor. Ülkemizdeki model Japonya'da denendi. Başarısız oldu. Umarım bu model Türkiye'de çalışabilir. Hem finansman hem de know-how açısından 1.000 MWe kapasiteli denizüstü RES YEKA yarışmasında uluslararası birlikteliklerin olacağını düşünüyorum. Bu ölçek, şu anda 2.5-3 milyar dolar yatırım büyüklüğüne ulaşıyor. TOGG 1.8 milyar dolarlık bir yatırım. Yani denizüstü RES, 1.5 TOGG yatırımı demek. İhaleye girebilmek için çok yüksek teminat mektupları isteniyor. YEKA Denizüstü RES büyük çaplı yatırımcılara hitap eden bir yarışma olacak. Yarışmaya ilgi var. Özellikle Avrupa ülkelerinden, Çin'den yarışmayla ilgilenen yatırımcılar olduğunu duyuyoruz. Halihazırda Bakanlığın belirlediği dört alandan hangisi için yarışılacağı belli değil. Yatırımcıya "birini seç" de, "şu bölge" için de yarışılacak denilebilir. Yarışma için belirlenen birim kilovatsaat elektrik enerjisi alım tavan fiyatı 11 dolar-cent/kWh, taban fiyatı 7 dolar-cent/kWh olup, alım süresi, sözleşme imza tarihinden itibaren 27 yıl. Yerli ile ilgili 5 yıl şartı konulmuş. Biz bu sürenin az olduğunu düşünüyoruz, 10 yıla çıkarılmasını istiyoruz.